CMK 263 Tutuklu Kanun Yoluna Nasıl Başvurur?

Tutuklu bir şüpheli veya sanığın itiraz, istinaf ya da temyiz hakkını kullanabilmesi için ceza infaz kurumundan çıkması gerekmez. CMK 263, tutuklunun kanun yolu başvurusunu hangi makamlara ve hangi yöntemlerle yapabileceğini özel olarak düzenler. Hükmün en önemli sonucu, usulüne uygun teslim edilen beyan veya dilekçenin kanun yolu süresini kesmesidir.

Kanun yoluna kimlerin başvurabileceği genel olarak CMK 260 kanun yoluna başvurma hakkı kapsamında belirlenir. CMK 263 ise tutuklu şüpheli veya sanığın bu hakkı özgürlüğü kısıtlıyken nasıl kullanacağını gösterir.

CMK 263 Güncel Madde Metni

Tutuklunun kanun yollarına başvurması

Madde 263 – (1) Tutuklu bulunan şüpheli veya sanık, zabıt kâtibine veya tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne beyanda bulunmak suretiyle veya bu hususta bir dilekçe vererek kanun yollarına başvurabilir.

(2) Zabıt kâtibine başvuru hâlinde, kanun yollarına başvuru beyanı veya dilekçesi ilgili deftere kaydedildikten sonra bu hususları belirten bir tutanak düzenlenerek tutuklu bulunan şüpheli veya sanığa bir örneği verilir.

(3) Kurum müdürüne başvuru hâlinde ikinci fıkra hükmüne göre işlem yapılarak, tutanak ve dilekçe derhâl ilgili mahkemeye gönderilir. Zabıt kâtibi başvuruyu ilgili deftere kaydeder.

(4) Zabıt kâtibi veya kurum müdürü tarafından ikinci fıkra hükmüne göre işlem yapıldığı zaman kanun yolları için bu Kanunda belirlenen süreler kesilmiş sayılır.

Tutuklu Kanun Yoluna Hangi Yöntemlerle Başvurabilir?

Tutuklu şüpheli veya sanık iki yöntemden birini kullanabilir. Kanun yoluna başvurma iradesini sözlü olarak beyan edebilir veya bu konuda yazılı bir dilekçe verebilir. Her iki yöntem de kanunda açıkça kabul edilmiştir.

Başvurunun mutlaka ayrıntılı ve teknik bir hukuk metni biçiminde hazırlanması şart değildir. Ancak hangi karara karşı hangi kanun yoluna başvurulduğunun açıkça belirtilmesi, irade konusunda sonradan doğabilecek tereddütleri azaltır. Başvurunun gerekçelendirilmesine ilişkin koşullar, seçilen kanun yolunun özel hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.

Başvuru Nereye Yapılır?

CMK 263 iki teslim makamı öngörür: zabıt kâtibi ile tutuklunun bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürü. Tutuklu, beyanını bu makamlardan birine iletebilir veya dilekçesini teslim edebilir.

Kurum müdürüne verilen başvurunun ilgili mahkemeye derhâl gönderilmesi gerekir. Tutuklunun mahkemenin bulunduğu yerde olmaması ya da sevk sürecinde bulunması, kanundaki başvuru imkânını ortadan kaldırmaz. Tutuklama tedbirinin genel şartları ve hukuki niteliği için tutuklama nedir başlıklı incelemeye bakılabilir.

Tutanak ve Kayıt Neden Önemlidir?

Zabıt kâtibine yapılan başvuruda beyan veya dilekçe ilgili deftere kaydedilir. Ardından başvurunun yapıldığını gösteren bir tutanak düzenlenir ve tutukluya bunun bir örneği verilir.

Kurum müdürüne başvurulduğunda da aynı kayıt ve tutanak güvencesi uygulanır. Tutanak ile dilekçe ilgili mahkemeye derhâl gönderilir; mahkeme zabıt kâtibi de başvuruyu ilgili deftere kaydeder. Tutukluya verilen tutanak örneği, başvuru tarihini ve başvurunun teslim alındığını ortaya koyması bakımından önem taşır.

Kanun Yolu Süresi Ne Zaman Kesilir?

Süre, dilekçenin daha sonra mahkemeye ulaştığı tarihte değil; zabıt kâtibi veya kurum müdürü tarafından kanunda öngörülen kayıt ve tutanak işlemi yapıldığı anda kesilmiş sayılır. Böylece kurum içi gönderim süresinin tutuklunun kanun yolu hakkını ortadan kaldırması önlenir.

Bununla birlikte tutuklu, başvuru süresi sona ermeden beyanını vermeli veya dilekçesini teslim etmelidir. İlgili kanun yolunun süresi ve başlangıç tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Tebliğ tarihi, kararın yüzüne karşı açıklanıp açıklanmadığı ve başvurulacak kanun yolunun türü somut dosyada belirleyicidir.

Müdafi Başvurusu ile Tutuklunun Kendi Başvurusu Arasındaki İlişki

Tutuklunun CMK 263 uyarınca bizzat başvuru yapabilmesi, müdafiin başvuru yetkisini ortadan kaldırmaz. Müdafiin kanun yoluna başvurma yetkisi CMK 261 avukatın başvurma hakkı kapsamında ayrıca düzenlenmiştir.

Tutuklu ile müdafi tarafından ayrı başvurular yapılması hâlinde, dilekçelerin kapsamı ve ileri sürülen nedenler birlikte değerlendirilir. Başvurudan vazgeçme, sanığın açık iradesi ve müdafiin özel yetkisi gibi konular ise kendi hükümlerine göre incelenmelidir.

Uygulamada Nelere Dikkat Edilmelidir?

• Başvurunun hangi karara karşı yapıldığı açıkça yazılmalıdır.
• İstenen kanun yolu mümkünse adıyla belirtilmelidir.
• Dilekçenin teslim tarihi takip edilmeli ve tutanak örneği alınmalıdır.
• Kararın tebliğ tarihi ile kanun yolu süresi ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• Kurum müdürlüğüne verilen dilekçenin ilgili mahkemeye gönderilmesi süreci izlenmelidir.
• Başvurunun gerekçelerini tamamlama olanağı varsa ilgili özel hükümlerdeki süreler kaçırılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Tutuklu kişi ceza infaz kurumundan istinaf başvurusu yapabilir mi?

Evet. Tutuklu şüpheli veya sanık, kurum müdürüne ya da zabıt kâtibine beyanda bulunarak veya dilekçe vererek kanun yoluna başvurabilir.

Başvuru sözlü olarak yapılabilir mi?

Evet. CMK 263, yazılı dilekçenin yanında sözlü beyanla başvuruyu da kabul eder. Beyanın kayda geçirilmesi ve tutanak düzenlenmesi gerekir.

Dilekçe mahkemeye geç ulaşırsa süre kaçırılmış olur mu?

Başvuru süresinde teslim edilmiş ve CMK 263’teki kayıt-tutanak işlemi yapılmışsa süre o anda kesilir. Kurumdan mahkemeye sonraki gönderim süresi tutukluya yüklenmez.

Tutukluya tutanak örneği verilmesi zorunlu mudur?

Evet. Kanun, başvuruyu gösteren tutanağın bir örneğinin tutuklu şüpheli veya sanığa verilmesini öngörür.

Başvuru yalnız kurum müdürüne mi yapılabilir?

Hayır. Başvuru, tutuklu bulunulan ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne veya zabıt kâtibine yapılabilir.

Müdafi de ayrıca kanun yoluna başvurabilir mi?

Evet. Tutuklunun bizzat başvurusu ile müdafiin kanundan doğan başvuru yetkisi birbirinden bağımsız olarak kullanılabilir; müvekkilin açık iradesine ilişkin hükümler saklıdır.

CMK 263 hükümlüler için de uygulanır mı?

Madde metni tutuklu bulunan şüpheli veya sanığı düzenler. Kesinleşmiş hüküm sonrasındaki başvuru ve infaz süreçleri, başvurunun niteliğine göre ilgili özel düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir.

Başvuruda kanun yolunun adı veya merci yanlış belirtilmişse hakkın korunma şartları, CMK 264 kanun yolunun belirlenmesinde yanılma hükmünde açıklanır.

Tutuklunun başvurusunun ardından genel süre, kararın düzeltilmesi ve inceleme merciine gönderme esasları CMK 268 itiraz usulü ve inceleme mercileri hükmüne göre uygulanır.

Tutuklu sanığın istinaf isteminde kurumdaki kayıt usulü yanında, gerekçeli hükmün tebliğinden başlayan iki haftalık süre ve başvurunun içeriği için CMK 273 istinaf başvurusu hükümleri de birlikte değerlendirilmelidir.

Sonuç

CMK 263, tutuklu şüpheli veya sanığın kanun yoluna erişimini güvence altına alır. Beyan veya dilekçe zabıt kâtibine ya da kurum müdürüne teslim edilebilir. Başvurunun kaydedilip tutanağa bağlanmasıyla kanun yolu süresi kesilir; tutanak örneğinin tutukluya verilmesi ve evrakın ilgili mahkemeye derhâl gönderilmesi gerekir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.