CMK 36 Tebligat ve Yazışma Usulü: Yetkili Makam

CMK 36, ceza muhakemesinde mahkemeye ait tebligat ve yazışmaları hangi makamın yapacağını belirler. Ayrıca infaz edilmesi gereken kararların Cumhuriyet Başsavcılığına verilmesini emreder.

Düzenleme, bir tebligatın alıcıya hangi yöntemle ulaştırılacağından çok, mahkeme adına tebligat ve yazışma işlemlerini yürütme yetkisinin kimde olduğunu açıklar. Tebligatın ayrıntılı usulü, izleyen CMK hükümleri ve ilgili tebligat mevzuatıyla birlikte değerlendirilir.

CMK 36 Güncel Madde Metni

Tebligat ve yazışma usulü

Madde 36 – (1) Mahkeme başkanı veya hâkim, her türlü tebligatı, tüm gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri veya kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili yazışmaları yapar.

(2) İnfaz edilecek kararlar, Cumhuriyet Başsavcılığına verilir.

CMK 36’nın Amacı Nedir?

Maddenin amacı, mahkeme aşamasındaki tebligat ve yazışmaların idari sorumluluğunu açık biçimde belirlemektir. Böylece mahkemenin bir kişiye, şirkete veya kamu kurumuna göndereceği yazının hangi yargısal makamın yetkisiyle çıkarılacağı konusunda belirsizlik önlenir.

Bu yetki mahkeme başkanı veya hâkime aittir. Hazırlık ve kayıt işlemleri yazı işleri personeli tarafından yürütülebilse de tebligat ve yazışmanın yargısal dayanağı ilgili mahkeme başkanı veya hâkimin yetkisinden doğar.

Mahkeme Tebligatını Kim Yapar?

CMK 36’ya göre mahkemeyle ilgili her türlü tebligatı mahkeme başkanı veya hâkim yapar. Kanun, bu konuda Cumhuriyet savcılığı yerine doğrudan mahkeme makamını yetkili kılmıştır.

Buradaki “yapar” ifadesi, tebligat evrakının mahkeme adına çıkarılması ve ilgili işlemin mahkemece yürütülmesi anlamındadır. Evrakın fiziksel veya elektronik yolla alıcıya ulaştırılmasında tebligat mevzuatındaki yöntemler uygulanır.

Kararın ilgili kişiye yüzüne karşı açıklanması, mazeretle hazır bulunamayana tebliği ve tutuklu kişiye okunup anlatılması CMK 35 kararların açıklanması ve tebliği kapsamında ayrıca düzenlenir.

Hangi Kişi ve Kurumlarla Yazışma Yapılabilir?

Madde; gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgili yazışmaları kapsar. Bu nedenle bir tanığa veya bilirkişiye gönderilecek yazıdan özel bir şirketten bilgi istenmesine ya da bir kamu kurumuyla yapılacak yazışmaya kadar farklı muhataplar düzenleme kapsamındadır.

Özel hukuk tüzel kişilerine şirketler, dernekler ve vakıflar örnek verilebilir. Kamu kurum ve kuruluşları bakımından yazışmanın muhatabı, istenen bilgi veya işlemin görev alanına göre belirlenir.

Adli Yazışma Ne Anlama Gelir?

Adli yazışma, ceza muhakemesinin yürütülmesi için mahkemenin kişi, kurum veya kuruluşlardan bilgi, belge ya da işlem istemesini sağlayan resmî iletişimdir. Yazışmanın konusu dosyayla bağlantılı olmalı ve yetkili makam tarafından yapılmalıdır.

Bir yazışmanın cevapsız kalması, eksik yanıtlanması veya yanlış makama yöneltilmesi yargılamanın uzamasına neden olabilir. Bu nedenle dosya numarası, istenen husus, muhatap ve varsa cevap süresi açık şekilde gösterilmelidir.

Tebligatın İçeriğinde Neler Bulunur?

Tebliğ edilecek belgenin içeriği yapılan işlemin türüne göre değişir. Duruşma çağrısı, ara karar, gerekçeli karar veya başka bir yargılama işlemi farklı bilgiler ve ihtarlar içerebilir.

Mahkeme kararlarında gerekçenin ve başvurulabilecek kanun yolu, süre, merci ile şeklin gösterilmesi CMK 34 gerekçeli karar düzenlemesiyle bağlantılıdır. Tebligat alındığında yalnız teslim tarihi değil, belgenin tamamı ve ekleri de kontrol edilmelidir.

Elektronik Tebligat ve UYAP Yazışmaları CMK 36 Kapsamında mıdır?

CMK 36, yetkili makamı belirleyen genel hükümdür. Tebligatın elektronik ortamda yapılması veya adli yazışmanın UYAP üzerinden yürütülmesi, işlemin teknik yöntemidir. Elektronik işlemlerde de muhatap, gönderim zamanı ve tebliğ tarihi ilgili özel kurallara göre tespit edilir.

Elektronik kayıtlar, işlemin ne zaman oluşturulduğunu, gönderildiğini veya alıcıya ulaştığını gösterebilir. Kanun yolu veya başka bir usul süresi bakımından yalnız sistemde görünen belgeye dayanılmadan, tebliğ kaydı ve uygulanacak özel hüküm birlikte incelenmelidir.

İnfaz Edilecek Karar Nereye Gönderilir?

CMK 36’nın ikinci fıkrasına göre infaz edilecek kararlar Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Mahkeme kararı verir; kararın kanuna uygun şekilde yerine getirilmesine ilişkin infaz süreci ise görevli infaz makamlarınca yürütülür.

Her mahkeme kararı aynı anda infaz edilebilir nitelikte değildir. Kararın kesinleşme durumu, kanun yoluna başvurulması ve kararın türüne özgü hükümler ayrıca değerlendirilir. CMK 36, bu ayrıntıları değil, infaz edilecek kararın gönderileceği makamı belirler.

Cumhuriyet Başsavcılığının Rolü Nedir?

Cumhuriyet Başsavcılığı, kendisine verilen infaz edilebilir kararın yerine getirilmesi için ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli işlemleri yürütür. Mahkemenin yargısal karar verme işlevi ile kararın infazına ilişkin görevler bu aşamada birbirinden ayrılır.

Bir kararın kesinleşip kesinleşmediği veya infaz edilebilir hâle gelip gelmediği konusunda dosya ve kanun yolu kayıtları önemlidir. Kararın gerekçeli yazılması, açıklanması ve tebliği tamamlanmadan infaza ilişkin sonuç çıkarılmamalıdır.

Tebligat veya Yazışma Hatasında Ne Yapılabilir?

Yanlış kişiye tebligat, eksik adres, yanlış kurumla yazışma veya tebliğ tarihindeki belirsizlik somut dosyada usul sorunu oluşturabilir. Öncelikle tebliğ mazbatası, elektronik kayıtlar, gönderilen evrak ve dosyadaki ara karar birlikte incelenmelidir.

Hatanın sonucu işlemin türüne, kişinin belgeyi öğrenip öğrenmediğine ve bir süre veya hak kaybı doğup doğmadığına göre değişir. Süre işlemeye başlamış olabileceği ihtimali varsa hak kaybını önlemek için gecikmeden hukuki değerlendirme yapılmalıdır.

CMK 36 İlk Tasarı Gerekçesi

Aşağıdaki gerekçe ilk tasarı metnine aittir. Son paragrafta anlatılan duruşma düzeni hükmü yürürlükteki CMK 36’da yer almamaktadır. Güncel uygulamada yukarıdaki iki fıkralık madde metni esas alınır.

1412 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde tebligat işlerinin Cumhuriyet savcılığı tarafından yapılacağı hükme bağlanmışken, bu maddeyle, mahkeme ile ilgili tebligat işlerinin doğrudan doğruya mahkeme tarafından yapılması kabul edilerek, adaletin işleyişi hızlandırılmıştır. Genel olarak bütün hâkimlere verilen bu yetki, elbette ki, sulh ceza hâkimini de kapsamaktadır.

İnfaz edilecek kararlar ise, Cumhuriyet savcılığına verilecek ve Cumhuriyet savcısı bu görevini yerine getirmek üzere gerekli bütün tedbirleri alacaktır.

Ancak maddenin ikinci fıkrasında belirtildiği üzere, duruşma düzeninin sağlanması yönünden bütün tedbirlere ilişkin kararlar doğrudan mahkeme başkanı veya hâkim tarafından alınacak ve bu hususla ilgili tedbirler de onlar tarafından yerine getirilecektir.

Sık Sorulan Sorular

Mahkeme tebligatını Cumhuriyet savcısı mı yapar?

Hayır. CMK 36’ya göre mahkemeyle ilgili tebligatları mahkeme başkanı veya hâkim yapar.

Mahkeme özel şirketlerle yazışabilir mi?

Evet. Madde, gerçek kişiler yanında özel hukuk tüzel kişileriyle ilgili yazışmaları da açıkça kapsar.

Kamu kurumlarına yazıyı kim gönderir?

Mahkemeye ait yazışma, mahkeme başkanı veya hâkimin yetkisiyle ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderilir.

CMK 36 tebligatın nasıl yapılacağını ayrıntılı düzenler mi?

Hayır. CMK 36 esas olarak yetkili makamı belirler. Tebligatın ayrıntılı yöntemi ilgili özel hükümler ve tebligat mevzuatına göre belirlenir.

Elektronik tebligat CMK 36’ya aykırı mıdır?

Hayır. Elektronik tebligat işlemin teknik yöntemidir; yetki ve usul ilgili CMK hükümleriyle özel elektronik tebligat kuralları birlikte uygulanarak belirlenir.

İnfaz edilecek karar hangi makama verilir?

İnfaz edilecek mahkeme kararları Cumhuriyet Başsavcılığına verilir.

Her karar verildiği anda infaz edilir mi?

Hayır. Kararın türü, kesinleşme durumu ve kanun yoluna başvurulması gibi hususlar infaz edilebilirlik bakımından ayrıca değerlendirilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.