CMK 28 Hâkimin Reddi Kararına İtiraz Edilebilir mi?

CMK 28 hâkimin reddi itirazı bakımından kararın kabul veya kabul etmeme şeklinde verilmesine farklı sonuçlar bağlar. Ret isteminin kabulüne ilişkin karar kesindir. İstemin kabul edilmemesine ilişkin karara karşı ise itiraz yoluna gidilebilir.

İtiraz sonucunda ret isteminin kabul edilmemesi yönündeki karar korunursa, bu hukuka aykırılık iddiası esas hükme karşı başvurulan kanun yolu kapsamında hükümle birlikte incelenebilir.

CMK 28 Güncel Madde Metni

Ret istemi üzerine verilecek kararlar ve başvurulacak kanun yolları

Madde 28 – (1) Ret isteminin kabulüne ilişkin kararlar kesindir; kabul edilmemesine ilişkin kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz üzerine verilen ret kararı hükümle birlikte incelenir.

Hükmün Amacı ve Kapsamı

CMK 28’in amacı, hâkimin reddi talebi hakkında verilen kararların hangi kanun yoluna tabi olduğunu açıklığa kavuşturmaktır. Kanun, kabul kararı ile kabul edilmeme kararını birbirinden ayırır.

Ret sebepleri ve başvurabilecek kişiler CMK 24 hâkimin reddi kapsamında; başvurunun süresi CMK 25 kapsamında; dilekçe ve tutanak usulü ise CMK 26 kapsamında değerlendirilir.

Talebi karara bağlayacak mahkeme veya dairenin belirlenmesi için CMK 27 hâkimin reddi mercii kuralları uygulanır.

Ret İsteminin Kabulü Ne Anlama Gelir?

Ret isteminin kabulü, ileri sürülen nedenin hâkimin dosyaya bakmasına engel olacak nitelikte bulunduğunu ifade eder. Bu durumda davaya bakmak üzere başka bir hâkim veya mahkeme görevlendirilir.

Kabul kararı, ceza davasının sona ermesi, sanığın beraat etmesi veya dosyanın düşmesi sonucunu doğurmaz. Yargılama yeni görevlendirme çerçevesinde devam eder.

Kabul Kararı Neden Kesindir?

CMK 28, ret isteminin kabulüne ilişkin kararların kesin olduğunu açıkça belirtir. Bu karara karşı ayrıca itiraz yoluna başvurulamaz.

Kesinlik, yalnız ret istemi hakkında verilen kabul kararına ilişkindir. Dosyanın esasına yönelik sonraki kararlar kendi kanun yolu kurallarına tabidir.

Ret İsteminin Kabul Edilmemesi

Karar mercii, ileri sürülen nedenlerin hâkimin reddini gerektirmediği sonucuna varabilir. Bu durumda ret isteminin kabul edilmemesine karar verilir.

Kararın gerekçesinde başvuruda gösterilen olayların, belgelerin ve tarafsızlık iddiasının değerlendirilmiş olması gerekir. Yalnız sonuç cümlesi değil, kararın hangi gerekçeyle verildiği de itiraz hazırlanırken incelenmelidir.

Kabul Edilmeme Kararına İtiraz Edilebilir mi?

Evet. CMK 28 uyarınca ret isteminin kabul edilmemesine ilişkin karara karşı itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz, ret sebebinin somut olayda neden bulunduğunu ve ilk kararın hangi yönlerden hukuka aykırı olduğunu açıklamalıdır.

İtirazın süresi, başlangıç tarihi, verileceği merci ve gönderileceği makam bakımından CMK’nın genel itiraz hükümleri dikkate alınmalıdır. Kararın tebliğ veya öğrenme tarihi ile başvuru kayıtları dosyadan kontrol edilmelidir.

İtiraz Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?

İtiraz dilekçesinde dosya ve karar bilgileri açıkça gösterilmeli; önceki ret isteminin tekrarından ibaret genel ifadeler yerine, kabul edilmeme kararındaki hukuki veya olgusal eksiklikler belirtilmelidir.

• Kararı veren mahkeme veya merci,
• Dosya ve değişik iş numarası,
• Kararın tarihi ve öğrenme ya da tebliğ tarihi,
• Reddi istenen hâkimin kimliği,
• İleri sürülen ret sebebi,
• Kararın hangi gerekçesine itiraz edildiği,
• Değerlendirilmediği düşünülen belge ve olgular,
• Açık sonuç ve talep.

İtiraz Üzerine Verilen Ret Kararı Ne Demektir?

CMK 28’in son cümlesi, itiraz üzerine ret isteminin kabul edilmemesi yönünde verilen kararın esas hükümle birlikte inceleneceğini düzenler. Böylece ret meselesi, yargılamanın sonunda verilen hükme karşı başvurulan kanun yolunda yeniden hukuki denetime konu olabilir.

Bu düzenleme, itiraz üzerine verilen kararın yok sayıldığı anlamına gelmez. Ret istemine ilişkin süreç tamamlanır; ancak tarafsızlık iddiasının hükme etkisi, şartları varsa esas hükümle birlikte ileri sürülebilir.

Hükümle Birlikte İnceleme Nasıl Talep Edilir?

Esas hükme karşı istinaf veya temyiz başvurusu yapılırken, hâkimin reddi sürecindeki hukuka aykırılık ayrıca ve açıkça kanun yolu sebebi olarak gösterilmelidir.

Başvuruda ilk ret dilekçesi, ret sebepleri, deliller, kabul edilmeme kararı, bu karara yapılan itiraz ve itiraz üzerine verilen karar arasındaki bağlantı kurulmalıdır. Hangi usul hatasının yargılamanın tarafsızlığına veya hükme etki ettiği somutlaştırılmalıdır.

İtiraz ile Hükme Karşı Kanun Yolu Arasındaki Fark

Ret isteminin kabul edilmemesine karşı itiraz, ret meselesinin yargılama sürerken incelenmesini sağlar. Hükme karşı istinaf veya temyiz ise ceza davasının sonunda verilen esas kararın hukuka uygunluğunu denetletir.

Bu iki başvuru birbirinin yerine geçmez. İtiraz imkânının süresinde kullanılması ve daha sonra esas hükme karşı başvuruda ret sürecinin açık bir kanun yolu nedeni olarak gösterilmesi gerekir.

Ret Kararı Sonrasında Yargılama Devam Eder mi?

Ret isteminin kabul edilmemesi ve itiraz sürecinin tamamlanması hâlinde yargılama ilgili hâkim veya heyet önünde devam edebilir. Ret isteminin kabulünde ise başka bir hâkim ya da mahkeme görevlendirilir.

Ret talebi karara bağlanıncaya kadar reddi istenen hâkimin yapabileceği işlemler ayrıca CMK 29’da sınırlandırılmıştır. Bu nedenle başvuru sonrasındaki duruşma tutanakları ve yapılan işlemler dikkatle incelenmelidir.

Kararın Tebliği ve Süre Takibi

Ret istemi hakkında verilen kararın ne zaman öğrenildiği veya tebliğ edildiği, itiraz süresinin belirlenmesi bakımından önemlidir. UYAP kaydı, tebligat belgesi ve duruşma tutanağı birlikte kontrol edilmelidir.

Elektronik başvuruda dilekçenin yalnız taslak hâlinde hazırlanması yeterli değildir. Gönderimin tamamlandığını gösteren evrak numarası ve zaman kaydı saklanmalıdır.

İncelenmesi Gereken Belgeler

• İlk hâkimin reddi dilekçesi veya başvuru tutanağı,
• Ret sebebini destekleyen belgeler,
• Reddi istenen hâkimin yazılı görüşü,
• Ret istemini karara bağlayan merciin kararı,
• Kararın tebliğ veya öğrenme kaydı,
• İtiraz dilekçesi ve gönderim belgesi,
• İtiraz üzerine verilen karar,
• Ret sürecinden sonraki duruşma tutanakları,
• Esas hüküm ve gerekçesi,
• İstinaf veya temyiz başvurusu.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Kabul kararı ile kabul edilmeme kararının kanun yolu sonuçlarını karıştırmak,
• Kesin olan kabul kararına karşı ayrıca itiraz etmeye çalışmak,
• Kabul edilmeme kararına süresi içinde itiraz etmemek,
• İtirazda ilk dilekçeyi aynen tekrarlayıp karar gerekçesine cevap vermemek,
• Tebliğ veya öğrenme tarihini belgelememek,
• İtiraz üzerine verilen kararı esas hükümden tamamen bağımsız değerlendirmek,
• Esas hükme karşı başvuruda ret sürecini kanun yolu nedeni olarak göstermemek,
• Ret dosyasındaki karar ve evrakları kanun yolu dilekçesine eklememek.

Somut Olay Kontrol Listesi

• Ret istemi kabul mü edildi, kabul edilmedi mi?
• Kararı hangi merci verdi?
• Karar gerekçeli mi?
• Kararın tebliğ veya öğrenme tarihi nedir?
• İtiraz süresi doldu mu?
• İtiraz dilekçesinde somut hukuka aykırılıklar gösterildi mi?
• İtiraz üzerine hangi karar verildi?
• Ret süreci esas hükme etki etmiş olabilir mi?
• İstinaf veya temyiz dilekçesinde ret sorunu ayrıca ileri sürüldü mü?

Sık Sorulan Sorular

Hâkimin reddi talebi kabul edilirse itiraz edilebilir mi?

Hayır. CMK 28’e göre ret isteminin kabulüne ilişkin karar kesindir.

Hâkimin reddi talebi kabul edilmezse ne yapılabilir?

Kabul edilmeme kararına karşı CMK’nın genel itiraz hükümlerine göre itiraz yoluna başvurulabilir.

Ret isteminin kabulü davayı sona erdirir mi?

Hayır. Başka bir hâkim veya mahkeme görevlendirilir ve yargılama devam eder.

İtiraz dilekçesinde ret sebeplerini tekrar yazmak yeterli midir?

Yeterli olmayabilir. Kabul edilmeme kararının gerekçesindeki hukuki veya olgusal hatalar somut olarak açıklanmalıdır.

İtiraz üzerine verilen karar ayrıca yeniden itiraz edilebilir mi?

CMK 28, itiraz üzerine verilen ret kararının esas hükümle birlikte inceleneceğini düzenler. Dosyanın özel durumu ve genel itiraz hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Ret sorunu istinaf veya temyizde ileri sürülebilir mi?

Evet. İtiraz üzerine verilen ret kararı, esas hükme karşı başvurulan kanun yolunda hükümle birlikte inceleme konusu yapılabilir.

Ret kararının tebliğ tarihi neden önemlidir?

İtiraz süresinin başlangıcı ve başvurunun zamanında olup olmadığı tebliğ veya öğrenme kaydına göre belirlenir.

Sonuç

CMK 28 hâkimin reddi itirazı bakımından açık bir ayrım yapar: kabul kararı kesindir; kabul edilmeme kararına karşı itiraz mümkündür. İtiraz üzerine verilen ret kararı ise esas hükme karşı başvurulan kanun yolunda hükümle birlikte incelenebilir. Süre, gerekçe ve evrak kayıtlarının eksiksiz tutulması hak kaybını önlemek için önemlidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.