CMK Geçici Madde 4: Yargıtay Bozması Hangi Dosyalara Uygulanır?

Yargıtay bir ceza hükmünü bozduğunda dosyanın hangi mahkemeye gönderileceği, bozma kararının tarihine göre değişebilir. CMK Geçici Madde 4, 2019 yılında CMK 304/2’de yapılan değişikliğin zaman bakımından hangi Yargıtay bozma kararlarına uygulanacağını belirler.

Bu hüküm yeni bir temyiz hakkı veya bozma nedeni yaratmaz. Yalnızca dosyanın bozma sonrasında gönderileceği mahkeme bakımından eski ve yeni uygulama arasındaki sınırı gösterir.

CMK Geçici Madde 4 Güncel Metni

Geçici Madde 4 – (Ek:20/2/2019-7165/10 md.)

(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla 304 üncü maddenin ikinci fıkrasında yapılan düzenleme, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Yargıtay tarafından verilen bozma kararları hakkında uygulanır.

Geçici Madde 4 Ne Düzenler?

Madde, 7165 sayılı Kanunla CMK 304’ün ikinci fıkrasında yapılan değişikliğin geçmişe yürümeyeceğini açıklar. Yeni düzenleme, geçici maddenin yürürlüğe girmesinden sonra Yargıtay tarafından verilen bozma kararlarında uygulanır.

Belirleyici olay, temyiz başvurusunun veya ilk derece kararının tarihi değildir. Kanun, doğrudan Yargıtayın bozma kararını verdiği tarihi esas alır.

CMK 304/2 ile Bağlantısı Nedir?

CMK 304 dosyanın gönderileceği mahkeme kuralı, Yargıtayın bozma kararı vermesinden sonra dosyanın hangi adli mercie gönderileceğini düzenler. İkinci fıkra, bölge adliye mahkemesi tarafından verilen ve temyiz edilen bazı kararların bozulması hâlinde uygulanacak gönderme usulünü belirler.

Geçici Madde 4 ise bu usul değişikliğinin hangi tarihli bozma kararlarında kullanılacağını gösterir. Böylece devam eden temyiz dosyalarında eski ve yeni düzenlemenin karıştırılması önlenir.

Hangi Tarih Esas Alınır?

Esas alınacak tarih, Yargıtay bozma kararının verildiği tarihtir. Dosyanın ilk derece mahkemesinde açıldığı, bölge adliye mahkemesinin karar verdiği veya temyiz dilekçesinin sunulduğu tarih tek başına belirleyici değildir.

Bozma kararı geçici maddenin yürürlüğünden sonra verilmişse değiştirilen CMK 304/2 uygulanır. Bozma kararı daha önce verilmişse, sonraki düzenleme bu karara dayanılarak geriye yürütülemez.

Bozma Kararından Sonra Ne Olur?

Yargıtay bozması, incelenen hükmün hukuka aykırılık nedeniyle kaldırılarak dosyanın yeniden ele alınmasını sağlar. Dosyanın gönderildiği mahkeme, bozma kararının kapsamını değerlendirir ve ilgili usul kurallarına göre yargılamaya devam eder.

Bozmadan sonraki yargılamanın nasıl yürütüleceği, tarafların bozma kararına karşı diyeceklerinin alınması ve direnme imkânının bulunup bulunmadığı için CMK 307 Yargıtay bozmasından sonra yargılama hükümleri ayrıca incelenmelidir.

Geçici Hüküm Neden Gereklidir?

Usul kanunlarında yapılan değişiklikler kural olarak derhâl uygulanır. Ancak devam eden dosyalarda hangi işlemin yeni kurala tabi olduğu açık değilse farklı uygulamalar ortaya çıkabilir.

Geçici Madde 4 bu belirsizliği gidererek kesin bir zaman ölçütü getirmiştir. Ölçüt, Yargıtay bozma kararının geçici düzenlemenin yürürlüğe girmesinden önce mi sonra mı verildiğidir.

Uygulamada Kontrol Edilecek Belgeler

• Yargıtay bozma kararının tarihi ve tam metni,
• Temyiz edilen bölge adliye mahkemesi kararının niteliği,
• Dosyanın ilk derece ve istinaf aşamalarındaki kararları,
• Bozma ilamında dosyanın gönderileceği merciye ilişkin bölüm,
• Geçici maddenin yürürlük tarihi,
• Bozma sonrasında yapılan mahkeme işlemleri ve tebligatlar.

İki Kısa Örnek

Örnek 1: Temyiz başvurusu değişiklikten önce yapılmış olsa bile Yargıtay bozma kararını geçici maddenin yürürlüğünden sonra vermişse yeni CMK 304/2 düzenlemesi uygulanır.

Örnek 2: Yargıtay bozma kararını geçici maddenin yürürlüğünden önce vermişse dosyanın sonraki tarihte mahkemeye ulaşması yeni düzenlemeyi uygulanabilir hâle getirmez.

Sık Sorulan Sorular

CMK Geçici Madde 4 yeni bir temyiz hakkı verir mi?

Hayır. Hüküm yalnız CMK 304/2 değişikliğinin hangi bozma kararlarına uygulanacağını belirler.

İlk derece kararının tarihi önemli midir?

Geçici maddenin doğrudan esas aldığı tarih Yargıtay bozma kararının tarihidir.

Temyiz başvurusunun tarihi belirleyici midir?

Hayır. Başvuru daha önce yapılmış olsa da bozma kararı yürürlükten sonra verilmişse yeni düzenleme uygulanır.

Her Yargıtay kararı madde kapsamına girer mi?

Hayır. Hüküm, CMK 304/2 değişikliğiyle bağlantılı Yargıtay bozma kararları bakımından uygulanır.

Bozma kararı kesinleşmiş hüküm anlamına gelir mi?

Hayır. Bozma, hükmün yeniden ele alınmasını gerektirir; dosya ilgili mahkemeye gönderilerek yargılamaya devam edilir.

Dosyanın gönderildiği mahkeme bozma ilamını dikkate almak zorunda mıdır?

Mahkeme, bozma sonrasındaki işlemleri CMK 307 ve ilgili diğer hükümler çerçevesinde yürütür.

Geçici Madde 4 bugün neden önemlidir?

Eski tarihli dosyalarda uygulanacak gönderme usulünü belirlemek için bozma kararının tarihinin doğru saptanmasını sağlar.

Yargıtay kararının açıklanması ve taraflara bildirilmesi bakımından CMK 305 Yargıtayda hükmün açıklanması yazısı da incelenebilir.

Sonuç

CMK Geçici Madde 4, CMK 304/2’de 2019 yılında yapılan değişikliğin yalnız yürürlük tarihinden sonra verilen Yargıtay bozma kararlarına uygulanacağını açıkça düzenler. Dosyada doğru usulün belirlenmesi için temyiz veya ilk derece kararından çok, bozma ilamının verildiği tarih esas alınmalıdır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.