CMK 304 Yargıtay Kararı Hangi Mahkemeye Gönderilir?

Yargıtay bir ceza dosyasında karar verdikten sonra dosyanın hangi mahkemeye gideceği, verilen kararın türüne göre değişir. CMK 304; esastan ret, hükmün düzeltilmesi ve bozma hâllerinde dosyanın izleyeceği yolu düzenler.

CMK 304 güncel madde metni

Yargıtay kararının gönderileceği merci

Madde 304 – (1) (Değişik:20/2/2019-7165/8 md.) Yargıtayca 302 nci maddenin birinci fıkrası veya 303 üncü madde uyarınca verilen kararlara ilişkin dosya ilk derece mahkemesine, kararın bir örneği ise bölge adliye mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilir.

(2) Yargıtay, dosyayı 303 üncü maddede belirtilenlerin dışında kalan hâllerde yeniden incelenmek ve hüküm verilmek üzere hükmü bozulan bölge adliye mahkemesine veya diğer bir bölge adliye mahkemesine gönderir. (Ek cümleler:20/2/2019-7165/8 md.) Ancak bozma kararı,

a) İstinaf başvurusunun esastan reddi kararına ilişkin ise dosya, gereği için kararı veren ilk derece mahkemesine,

b) Hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddi kararına ilişkin ise dosya, gereği için kararı veren ilk derece mahkemesine ya da bozma kararının içeriği doğrultusunda Yargıtayca uygun görülmesi halinde bölge adliye mahkemesine,

gönderilir. Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderildiği hallerde, kararın bir örneği de bölge adliye mahkemesine gönderilir.

(3) Hüküm, mahkemenin hukuka aykırı olarak kendisini görevli veya yetkili görmesinden dolayı bozulmuşsa, Yargıtay aynı zamanda dosyayı görevli veya yetkili mahkemeye gönderir.

(4) İlk derece mahkemesi tarafından doğrudan temyiz yolu açık bulunan hükümlerle ilgili olarak verilen karara ilişkin dosya, hükmü veren ilk derece mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilir.

CMK 304 neyi düzenler?

Madde, Yargıtay kararının içeriğinden sonra dosyanın hangi yargı merciinde işlem göreceğini belirler. Bu nedenle yalnızca bir yazışma kuralı değildir; bozma sonrasında yargılamanın nerede devam edeceğini de gösterir.

Yargıtayın verebileceği esastan ret ve bozma kararlarının kapsamı CMK 302 temyiz isteminin esastan reddi ve bozma yazısında açıklanmıştır. Yargıtayın bozma yerine hukuka aykırılığı düzeltebildiği hâller için ise CMK 303 hukuka aykırılığın düzeltilmesi incelemesine bakılabilir.

Esastan ret veya düzeltme kararından sonra dosya nereye gider?

Yargıtay, CMK 302/1 uyarınca temyiz istemini esastan reddederse veya CMK 303 kapsamında hukuka aykırılığı düzelterek karar verirse dosya, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı aracılığıyla ilk derece mahkemesine gönderilir. Kararın bir örneği de bölge adliye mahkemesine iletilir.

Bu durumda ilk derece mahkemesi, Yargıtay kararının gerektirdiği kayıt, kesinleştirme veya diğer işlemleri yürütür. Dosyanın ilk derece mahkemesine dönmesi, her olayda yeniden duruşma açılacağı anlamına gelmez.

Bozma kararından sonra dosya hangi mahkemeye gönderilir?

Genel kural, dosyanın yeniden incelenip hüküm kurulması için kararı bozulan bölge adliye mahkemesine veya başka bir bölge adliye mahkemesine gönderilmesidir. Ancak CMK 304/2 iki önemli istisna getirir.

• Bozulan karar, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkinse dosya kararı veren ilk derece mahkemesine gider.
• Karar, hukuka aykırılığın düzeltilmesi suretiyle istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkinse dosya ilk derece mahkemesine; bozmanın içeriğine göre Yargıtayın uygun görmesi hâlinde bölge adliye mahkemesine gönderilebilir.

Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderildiği bu hâllerde Yargıtay kararının bir örneği ayrıca bölge adliye mahkemesine verilir.

Görev veya yetki hatası nedeniyle bozma ne sonuç doğurur?

Mahkeme kendisini hukuka aykırı biçimde görevli ya da yetkili görmüşse Yargıtay, bozma kararıyla birlikte dosyayı görevli veya yetkili mahkemeye gönderir. Böylece yargılamaya kanunen bakması gereken mahkeme belirlenmiş olur.

Görev ile yetki aynı kavram değildir. Görev, davaya hangi tür ve derecedeki mahkemenin bakacağını; yetki ise coğrafi olarak hangi yerdeki mahkemenin yargılama yapacağını ifade eder.

Doğrudan temyize açık ilk derece hükümlerinde dosyanın yolu

İlk derece mahkemesinin doğrudan temyize açık bir hükmü hakkında Yargıtay karar verdiğinde dosya, hükmü veren ilk derece mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Bu yol, bölge adliye mahkemesi incelemesinden geçen dosyalardaki güzergâhtan farklıdır.

Dosyanın gönderilmesi kararın sonucu hakkında ne ifade eder?

Dosyanın belirli bir mahkemeye gönderilmesi tek başına beraat, mahkûmiyet veya cezanın kesinleştiği anlamına gelmez. Sonuç; Yargıtay kararının esastan ret, düzeltme ya da bozma niteliğine ve bozma gereklerinin mahkemece nasıl uygulanacağına göre belirlenir.

Bu nedenle yalnız sevk yazısına değil, Yargıtay ilâmının hüküm bölümüne ve bozma nedenlerine birlikte bakılmalıdır. Temyiz incelemesinin hangi hususlarla sınırlı olduğu CMK 301 temyiz inceleme kapsamı düzenlemesiyle bağlantılıdır.

Sık sorulan sorular

1. Yargıtay kararı her zaman ilk derece mahkemesine mi gönderilir?

Hayır. Dosyanın gönderileceği merci, kararın esastan ret, düzeltme veya bozma olmasına ve bozulan kararın türüne göre değişir.

2. Yargıtay bozmasından sonra davaya hangi mahkeme bakar?

Genel olarak bozulan hükmü veren bölge adliye mahkemesi veya Yargıtayın belirlediği başka bir bölge adliye mahkemesi bakar. CMK 304/2’de ilk derece mahkemesine gönderme yapılan istisnalar vardır.

3. İstinaf başvurusunun esastan reddi bozulursa dosya nereye gider?

Dosya gereği için kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilir. Kararın bir örneği bölge adliye mahkemesine de iletilir.

4. Yargıtay dosyayı başka bir bölge adliye mahkemesine gönderebilir mi?

Evet. Kanundaki genel bozma kuralı, dosyanın hükmü bozulan bölge adliye mahkemesine veya başka bir bölge adliye mahkemesine gönderilmesine izin verir.

5. Görev veya yetki nedeniyle bozulan dosya nereye gönderilir?

Yargıtay dosyayı, davaya bakması gereken görevli veya yetkili mahkemeye gönderir.

6. Dosyanın ilk derece mahkemesine dönmesi yeniden yargılama yapılacağı anlamına gelir mi?

Her zaman değil. Yapılacak işlem Yargıtay kararının türüne ve içeriğine bağlıdır; bazı durumlarda yalnız kararın gerektirdiği usul ve kesinleştirme işlemleri yürütülür.

7. Yargıtay kararından sonra süreler nasıl takip edilmelidir?

Kararın tebliği, dosyanın ulaştığı merci ve mahkemenin yapacağı işlem birlikte izlenmelidir. Somut dosyada süre ve başvuru imkânı, kararın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Dosyanın gönderilmesinden önce Yargıtay hükmünün açıklanması ve karar süresi, CMK 305 Yargıtayda hükmün açıklanması kapsamında düzenlenir.

Dosyanın ilgili mahkemeye gönderilmesinden sonraki işlemler için CMK 307 davaya yeniden bakacak mahkemenin işlemleri uygulanır.

Sonuç

CMK 304, Yargıtay kararından sonra ceza dosyasının izleyeceği kurumsal yolu karar türüne göre ayırır. Esastan ret ve düzeltmede dosya çoğunlukla ilk derece mahkemesine döner; bozma hâlinde ise kural olarak bölge adliye mahkemesine, kanunda belirtilen durumlarda ilk derece veya görevli-yetkili mahkemeye gönderilir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.