Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması (HAGB) Nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), yargılama sonunda hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az hapis yahut adli para cezası olması ve diğer kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde uygulanabilen CMK 231 kurumudur. Müsadereye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere kurulan hüküm, sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. HAGB, hapis cezasının ertelenmesiyle aynı kurum değildir.
Güncel açıklamalar, 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle yeniden düzenlenen CMK 231 esas alınarak hazırlanmıştır. Yetişkinlerde denetim süresi 5 yıldır. Bu süre içinde kasten yeni suç işlenmemesi ve belirlenen denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulması hâlinde mahkeme hükmü ortadan kaldırır ve dava düşer.
HAGB kararı, bu kararlara mahsus sisteme kaydedilir. Yeni suç veya yükümlülük ihlali hâlinde hükmün açıklanması için mahkemenin değerlendirmesi gerekir; ceza kendiliğinden infaza geçmez. Kanun yolu ve kesinleşme ayrıca incelenir.
Mevzuat kontrolü: 3 Ekim 2026.
HAGB Koşulları Nelerdir?
- Sonuç ceza: Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis yahut adli para cezası olmalıdır. Suçun soyut ceza üst sınırı ve davanın ağır ceza mahkemesinde görülmesi tek başına HAGB yasağı oluşturmaz.
- Önceki mahkûmiyet: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması gerekir. Yalnız soruşturma açılmış olması mahkûmiyetle aynı değildir.
- Mahkemenin kanaati: Kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlar değerlendirilerek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine ulaşılmalıdır. Suçu kabul veya ikrar, kanunda ayrı bir şart olarak düzenlenmemiştir.
- Zararın giderilmesi: Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı belirlenebilir maddi zarar aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmelidir. Manevi tazminatın her dosyada ödenmesi biçiminde genel bir ön koşul kurulamaz. Zarar derhâl giderilemiyorsa CMK 231/9 kapsamında denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderme koşulu değerlendirilebilir.
- Yasakların bulunmaması: CMK 231/14 ve ilgili özel kanunlardaki sınırlamalar incelenir. Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB verilemez.
Adli süreçteki çocuklarda 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23 uyarınca denetim süresi 3 yıldır. Güncel m.23/2 kapsamında uygun yönlendirme tedbirleri uygulanır; m.23/3’e göre zararın az olması hâlinde zarar giderme şartı aranmayabilir. Bu özel hükümler yetişkin dosyalarına aktarılmaz.
7499 sayılı Kanun 12 Mart 2024’te yayımlanmış olmakla birlikte HAGB’ye ilişkin yeni sistem 1 Haziran 2024 tarihinde ve sonrasında verilen kararlar bakımından uygulanmıştır. Güncel düzenlemede sanığın kabulü ayrı bir HAGB şartı değildir. 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararlarına ilişkin geçiş hükümleri ayrıca gözetilir; CMK 231’in 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen metni esas alınır.Yeni düzenlemeyle mahkemeler, HAGB uygulamasına yönelik koşulların varlığını tespit ettiği durumlarda, sanığın rızasına gerek olmadan karar verebilir hale gelmiştir. Böylece HAGB uygulaması, daha yaygın bir şekilde kullanılabilecek ve sanıkların rehabilitasyon süreçleri hızlandırılarak topluma kazandırılmaları daha etkin bir biçimde desteklenecektir. Bu değişikliğin, hem adalet sisteminin yükünü azaltmak hem de sanıkların sosyal entegrasyonunu sağlamak açısından olumlu sonuçlar doğurması beklenmektedir.HAGB Kararı Verilemeyecek Hâller Nelerdir?
CMK 231 bakımından esas alınan, suçun soyut ceza üst sınırı değil yargılama sonunda hükmolunan cezadır. Hapis cezasının iki yılı aşması hâlinde HAGB uygulanmaz. Adlî para cezasında ise yalnız tutarın yüksek olması, CMK 231/5 kapsamında bağımsız bir yasak değildir. Diğer şartların ve özel kanun hükümlerinin ayrıca sağlanması gerekir.
31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, CMK 231/14’ü yeniden düzenlemiştir. Güncel fıkra işkence ve eziyet suçlarında, ayrıca kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmasını yasaklar.
Özel kanunlardaki yasaklar, her suçun kendi maddesi üzerinden incelenmelidir. Bir kanundaki belirli suça ilişkin yasağı o kanunun bütün suçlarına yaymak doğru değildir. HAGB ile hapis cezasının ertelenmesi de farklı kurumlardır; birine ilişkin açıklama diğerinin şartlarının yerine geçmez.
Kaynak: 7589 sayılı Kanun, madde 15. Güncel koşullar için CMK 231 HAGB incelemesi birlikte okunabilir.
HAGB’nin Hukuki Sonuçları ve Denetim
Mahkûmiyet hükmünün sonuç doğurmaması
HAGB süresince, müsadere hükümleri hariç, kurulan hüküm sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Karar özel sisteme kaydedilir. HAGB verilmesi, bütün idari veya mesleki işlemlerin sonucunu kendiliğinden belirlemez; ilgili özel mevzuat ayrıca incelenir.
Denetim süresi ile tedbir süresi farklıdır
Yetişkinler için 5 yıllık denetim süresi kanunla belirlenmiştir; mahkeme bunu kişisel durum nedeniyle 1 yıla indiremez. CMK 231/8’deki denetimli serbestlik tedbirleri ise bu süre içinde en fazla 1 yıl uygulanabilir. Eğitim programına devam, ücret karşılığı mesleki çalışma, belirli yerlere gitmeme veya devam etme gibi yükümlülükler mahkeme kararıyla belirlenir. Her HAGB kararında 5 yıl boyunca zorunlu raporlama veya kamu hizmeti bulunduğu söylenemez.
Yeni suç ve yükümlülük ihlali
Denetim süresinde kasten yeni suç işlenmesi veya verilen denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırılık, CMK 231/11 kapsamında hükmün açıklanmasını gündeme getirir. Taksirli suç ile kasıtlı suç ayrılır. Yalnız yeni soruşturma açılması mahkûmiyetin kesinleşmesiyle aynı değildir; mahkeme yeni fiilin tarihini ve yargılama sonucunu inceler.
Yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumu değerlendirilerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine veya kanuni koşullar varsa hapis cezasının ertelenmesine ya da seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verilebilir. Bu imkân, kasten yeni suç işleyen herkes için otomatik bir hak değildir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme karşı CMK 231/11 kapsamında itiraz mümkündür; inceleme bu fıkradaki koşullarla sınırlıdır.
HAGB’de Zamanaşımı ve Davanın Düşmesi
Denetim süresi HAGB kararının kesinleşmesiyle başlar. Yetişkinlerde 5 yıl, çocuklarda özel kanun uyarınca 3 yıldır. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı durur. Bu süre içinde kasten yeni suç işlenmemesi ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulması hâlinde mahkeme hükmü ortadan kaldırarak davanın düşmesine karar verir.
İhlal nedeniyle hükmün açıklanması gündeme geldiğinde zamanaşımı hesabı, durmanın sona ermesi ve ilgili dosya tarihleri üzerinden ayrıca yapılır. Açıklanan hüküm henüz kesinleşmemişken dava zamanaşımı ile kesinleşmeden sonraki ceza zamanaşımı birbirine karıştırılmamalıdır.
Hükmün Açıklanması ve İnfaz
HAGB kararını veren mahkeme yeni suç veya yükümlülük ihlalini inceleyerek hükmün açıklanması konusunda karar verir. Sanığın savunması ve yükümlülükleri yerine getirememe nedenleri değerlendirilir. Hükmün açıklandığı gün cezanın her durumda otomatik infaz edileceği veya adli sicile kalıcı olarak yazılacağı söylenemez. Kanun yolu, hükmün kesinleşmesi ve sicil mevzuatındaki koşullar ayrı aşamalardır.
HAGB kararının özel sisteme kaydı ile kesinleşmiş mahkûmiyetin adli sicile kaydı farklıdır. Sicil ve arşiv kayıtlarının silinmesi ilgili kanunun koşullarına tabidir.
HAGB Kararlarına Karşı Başvurulabilecek Kanun Yolları
Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması (HAGB) kararına karşı, bu kararın gerekçeli şekilde sanığa tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde istinaf başvurusu yapmak mümkündür. Sanık, hakkında verilen HAGB kararının hukuki ve maddi olarak hatalı olduğunu düşünüyorsa, bu süre içerisinde mahkemeye başvurarak söz konusu kararın yeniden incelenmesini talep edebilirHAGB Kararlarının İstinaf ve Temyiz Yollarıyla İncelenmesi
HAGB kararlarına karşı başlatılacak istinaf süreci, mahkeme hükmünün ilgili kişiye tebliğ edilmesini izleyen iki haftalık süre içinde başlatılmalıdır. İstinaf başvurusu, kararı vermiş olan ilk derece mahkemesine yazılı dilekçe sunulması veya mahkeme zabıt kâtibine sözlü olarak beyanda bulunulması yoluyla gerçekleştirilebilir.Ancak eğer HAGB kararı ilk derece mahkemesi sıfatıyla Bölge Adliye Mahkemesi ya da doğrudan Yargıtay tarafından verilmiş ise, bu kararlar için istinaf yerine doğrudan temyiz yolu açıktır. Böyle bir durumda sanık, Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay’ın ilk derece sıfatıyla verdiği hükmün hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek Yargıtay nezdinde temyiz başvurusu yapabilir.İstinaf ve temyiz süreçlerinde mahkeme kararları, sadece biçimsel olarak usul hukuku açısından değil, aynı zamanda cezanın içeriği, suça ilişkin maddi ve hukuki gerekçelerin doğruluğu ve hakkaniyeti açısından da ayrıntılı olarak değerlendirilir. Bu incelemenin temel amacı, HAGB kararlarının maddi gerçeğe ve yürürlükteki hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesi, varsa hukuki hataların düzeltilmesi ve sanığın haklarının korunmasının sağlanmasıdır. Böylelikle adil yargılanma ilkesine ve hukuk devleti prensibine uygunluk güvence altına alınmaktadır.HAGB Kararlarının İncelenmesinde Yetkili Mahkemeler
HAGB kararlarına karşı yapılacak olan kanun yolu başvurularının incelenmesinde yetkili kılınmış mahkemeler şunlardır:- İstinaf İncelemesi: Yerel mahkemenin verdiği HAGB kararına karşı istinaf başvurusu yapıldığı takdirde, inceleme yetkisi hükmü veren mahkemenin bağlı bulunduğu bölgedeki Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yürütülür. Bölge Adliye Mahkemesi, HAGB kararlarını hem usul hukuku kurallarına uyulup uyulmadığı yönünden, hem de esasa ilişkin olarak suçun maddi ve hukuki unsurlarını dikkate alarak ayrıntılı şekilde inceler ve gerekli görürse hükmü değiştirebilir veya kaldırabilir.
- Temyiz İncelemesi: Eğer HAGB kararı, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Bölge Adliye Mahkemesi ya da Yargıtay tarafından verilmişse, bu kararlara karşı doğrudan temyiz yoluna başvurulabilir. Bu durumda yetkili mahkeme olarak Yargıtay, ilk derece sıfatıyla verilen kararların hukuka uygunluğunu, kanun hükümlerine ve yargılama kurallarına uyulup uyulmadığını denetleyerek kararın hukuken geçerli olup olmadığını değerlendirir. Yargıtay tarafından yapılan temyiz incelemesi neticesinde, kararda hukuka aykırılık tespit edilirse kararın bozulması ya da düzeltilmesi yönünde hüküm verilebilir. Böylelikle, HAGB kararlarının hukuk sisteminin temel ilkelerine uygunluğu teminat altına alınmış olur.
İstinaf ve Temyiz Sınırlamaları
Güncel HAGB kararına karşı istinaf imkânı CMK 231/12’de, CMK 272/3 saklı tutularak düzenlenmiştir. Hapis cezasından çevrilenler hariç, sonuç olarak belirlenen 15.000 TL dâhil adli para cezaları bakımından istinaf sınırlaması dikkate alınır. Kararın tarihi ve uygulanacak geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilir. Beraat hükümleri HAGB kararı değildir; CMK 272/3’teki beraat sınırlaması HAGB türü gibi sunulmamalıdır.
Bölge adliye mahkemesi kararının temyiz edilebilirliği CMK 286’nın bütün fıkralarına göre değerlendirilir. Kararın esastan ret, cezada artırım, ilk kez mahkûmiyet veya başka bir karar olması sonucu etkileyebilir. Her 5 yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararının yahut her müsadere kararının temyize kapalı olduğu şeklinde genel bir kural kurulamaz. CMK 286/3’te sayılan suçlara ilişkin istisnalar da gözetilir.
HAGB kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde, CMK 272/3 saklı kalmak üzere temyiz yolu değerlendirilir. HAGB kararına karşı istinaf ile denetim ihlali üzerine açıklanan hükme karşı CMK 231/11’deki itiraz ayrı kanun yollarıdır.
İstinaf ve Temyiz İncelemelerinin Yapılış Usulü
HAGB kararlarının istinaf ve temyiz incelemeleri, ilgili mahkeme tarafından dosya üzerinden ya da gerekli görülürse duruşma açılarak yapılabilir. Bu süreçte verilen her kararın usule ve hukuka tam olarak uygun olması, adaletin doğru şekilde gerçekleşmesi açısından son derece önemlidir. Bu nedenle, ceza yargılamasının her aşamasının ve HAGB kararlarına ilişkin itiraz süreçlerinin deneyimli bir ceza avukatı tarafından takip edilmesi, sanığın haklarının etkin biçimde korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Böylelikle süreç daha güvenilir, adil ve hukuka uygun biçimde ilerleyecektir.- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 – Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (7589 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen güncel hükümler)
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2026/711 E., 2026/3003 K. (HAGB – denetim süresinin başlangıcı ve denetim öncesi suç değerlendirmesi)
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 2025/1206 E., 2026/2995 K. (HAGB kararı – istinaf incelemesi)
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 2026/664 E., 2026/2293 K. (CMK 231 – 7499 s.K. sonrası uygulanma usulü)
Resmî kaynaklar: 7589 sayılı Kanun m.15 ve yürürlük hükümleri, 5271 sayılı CMK, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23.
HAGB’nin yürürlükteki madde metni, güncel istinaf yolu, denetim süresi ve hükmün açıklanmasının sonuçları CMK 231 HAGB yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
