İnşaatta Ek İş Bedeli: Yazılı Onay Olmadan Yapılan İşin Ücreti Alınabilir mi?

İnşaatta hangi işler için ek iş bedeli istenebilir?
Ek iş, yüklenicinin başlangıçta üstlendiği kapsamın dışında kalan ilave imalattır. Ek iş bedeli istenebilmesi için bu imalatın yapıldığı, ödeme talebinin hukuki dayanağı ve talep edilen tutar ortaya konulmalıdır.
Yüklenici, işi üstlenen müteahhit veya taşerondur. İş sahibi ise o sözleşmede işi yaptıran taraftır; her durumda taşınmazın maliki olmayabilir.
İnşaat yapımını ve karşılığında ücret ödenmesini konu alan ilişki, kural olarak eser sözleşmesidir. Temel düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) yer alır. (TBK m. 470).
Bir işin fiyat cetvelinde ayrı satırda gösterilmemesi, mutlaka ek iş olduğu anlamına gelmez. Sözleşme, proje, teknik şartname ve kararlaştırılan sonucun gerektirdiği yükümlülükler birlikte incelenmelidir (TBK m. 19, 471).
| Ortaya çıkan durum | İlk değerlendirme |
|---|---|
| İş sahibi projeye yeni bir bölüm ekletir | Kapsam değişikliği ve ek ücret anlaşması araştırılır |
| Aynı proje için yüklenici beklediğinden fazla işçilik harcar | Götürü bedelde olağan maliyet riski gündeme gelir |
| Birim fiyatlı işte ödemeye esas miktar artar | Miktar ve sözleşme fiyatı üzerinden hesap incelenir |
| Hatalı imalat yüklenici tarafından yeniden yapılır | Düzeltme işi kendiliğinden ücretli ek işe dönüşmez |
| İş sahibi daha pahalı malzeme seçer | Eski ve yeni imalat arasındaki net bedel farkı araştırılır |
| Yüklenici kendi kararıyla daha gösterişli malzeme kullanır | Sipariş, onay ve varsa başka hukuki talep şartları incelenir |
Bu yazı, ağırlıklı olarak özel kişiler arasındaki inşaat sözleşmelerini ele almaktadır. Kamu yapım işlerinde uygulanacak özel onay ve iş artışı kuralları ayrıca incelenmelidir.
Yazılı onay olmadan yapılan ek işin bedeli alınabilir mi?
Bazı durumlarda alınabilir; ancak yazılı onayın eksikliği tek başına olumlu veya olumsuz sonuç doğurmaz. Önce tarafların bağlayıcı bir anlaşma yapıp yapmadığı, ardından bu anlaşmanın hangi delillerle ispatlanabileceği değerlendirilir.
Sözlü anlaşmanın geçerliliği ile ispatı aynı şey midir?
Hayır. Geçerlilik, anlaşmanın hukuken sonuç doğurmasını; ispat, anlaşmanın ve içeriğinin uyuşmazlıkta ortaya konulmasını ifade eder.
Kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmeler için genel bir şekil zorunluluğu yoktur. Taraflar iradelerini açık veya örtülü biçimde açıklayabilir (TBK m. 1, 12).
Bununla birlikte, kanuni şekil şartı bulunan sözleşmelerin değiştirilmesinde ilgili şekil hükümleri dikkate alınmalıdır. Taşınmaz devri gibi edimler içeren sözleşmeler, yalnızca “inşaat işi” denilerek olağan yapım sözleşmesiyle aynı kabul edilemez (TBK m. 13).
“Yazılı onaysız ek iş ödenmez” maddesi varsa ne olur?
Bu kayıt ciddi bir hukuki risk oluşturur. Taraflar kanunen şekle bağlı olmayan bir anlaşmayı belirli şekle bağlamışsa, kararlaştırılan şekle uyulmamasının bağlayıcılık üzerindeki etkisi ayrıca değerlendirilir (TBK m. 17).
Kaydın değişikliğin geçerliliğini mi, talimat yetkisini mi, ödeme prosedürünü mü düzenlediği açıklığa kavuşturulmalıdır. Tarafların sonraki davranışları da incelenir; fakat yalnızca işin yapılmış olması, yazılı onay şartını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle “nasıl olsa yaptığımı kanıtlarım” düşüncesi yeterli değildir. Yapılan işin varlığı ile iş sahibinin bu iş için borç altına girmesi ayrı meselelerdir.
Şantiye şefinin veya mimarın talimatı iş sahibini bağlar mı?
Şantiye şefi, mimar veya proje yöneticisinin talimatı, iş sahibini ancak temsil yetkisi ve işlemin kapsamı çerçevesinde bağlayabilir. Teknik kontrol görevi, iş sahibi adına sınırsız fiyat kabul etme veya ek iş sipariş etme yetkisi anlamına gelmez (TBK m. 40, 41).
Temsil yetkisi, bir kişinin başka bir kişi adına hukuki işlem yapabilmesidir. Önce talimat verenin hangi taraf adına görev yaptığı belirlenmelidir; yüklenicinin kendi şantiye şefi, sırf bu sıfatı nedeniyle iş sahibini temsil etmez.
Şu belgeler özellikle önemlidir:
- Sözleşmedeki yetkili kişi listesi.
- Vekâlet veya yetkilendirme belgesi.
- İş sahibinin yükleniciye gönderdiği yetki bildirimleri.
- Parasal onay sınırları.
- Önceki değişikliklerde izlenen onay süreci.
Örneğin mimara malzeme rengini onaylama yetkisi verilmiş olması, 700.000 TL tutarında yeni cephe sistemi sipariş etme yetkisi bulunduğunu göstermez.
Yetkisiz kişi tarafından yapılan işlem, temsil olunanın onaması hâlinde onu bağlayabilir. Onama, yetkisiz işlem için sonradan verilen hukuki kabuldür; varlığı ve kapsamı somut belgelerle değerlendirilir (TBK m. 46).
İş sahibinin sonradan işi kullanması ücret kabulü sayılır mı?
İş sahibinin ek imalatı kullanması, tek başına yüklenicinin istediği bedelin tamamını kabul ettiği anlamına gelmez. Bununla birlikte kullanım, yazışmalar, ödeme ve diğer davranışlarla birlikte sonradan onay veya anlaşmanın varlığı bakımından değerlendirilebilir.
Örneğin iş sahibi, değişiklik teklifini aldıktan sonra “bu kapsamda devam edin” demiş ve açıklamasında ilgili değişiklik numarası bulunan ödeme yapmış olabilir. Bu durum, yalnızca binada oturmaya devam etmesinden farklıdır.
İncelemede üç konu ayrılmalıdır:
- İş sahibi değişiklikten haberdar mıydı?
- İşin kendi hesabına yapılmasını kabul etti mi?
- Belirli bir bedeli veya hesap yöntemini kabul etti mi?
Ayrıca kanuni veya sözleşmesel şekil şartının etkisi korunur. Sonraki davranışların bağlayıcı anlaşma veya onama oluşturup oluşturmadığı bu şartlarla birlikte değerlendirilir (TBK m. 1, 13, 17, 46).
Hiç talimat verilmeden yapılan işin bedeli istenebilir mi?
Hiç sipariş veya onay bulunmayan bir iş için sözleşmeye dayalı ücret hakkı otomatik olarak doğmaz. Şartları varsa vekâletsiz iş görme, yani yetkilendirme olmadan başkasının hesabına iş yapılmasına ilişkin hükümler değerlendirilebilir.
Bu durumda işin, iş sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygun yapılmış olması önemlidir. Varsayılan irade, iş sahibinin olayın koşullarında makul olarak ne isteyeceğinin değerlendirilmesidir (TBK m. 526).
Kanun, şartları oluştuğunda zorunlu ve yararlı giderlerin karşılanması ile diğer ilgili yükümlülükleri düzenler. Ancak buradan yüklenicinin tek taraflı hazırladığı fiyatın ve istediği kâr oranının bütünüyle kabul edileceği sonucu çıkarılamaz (TBK m. 529).
Acil müdahale ile isteğe bağlı iyileştirme aynı mıdır?
Hayır. Yakın bir zarar tehlikesini önlemek için yapılan zorunlu müdahale ile görünümü güzelleştirmek için seçilen pahalı kaplama aynı şekilde değerlendirilemez.
Örneğin sonradan ortaya çıkan bir su baskını tehlikesine karşı sınırlı ve zorunlu önlem alınması söz konusu olabilir. Önlemin gerçekten gerekli olduğu, işin zaten yüklenicinin borcu içinde bulunmadığı ve giderin uygunluğu belgelenmelidir.
İşi tehlikeye düşüren durumun iş sahibine hemen bildirilmesi yükümlülüğü de dikkate alınmalıdır (TBK m. 472/3). İş sahibinin hukuka uygun yasağına rağmen işe devam edilmesi ayrıca sorumluluk doğurabilir (TBK m. 527).
WhatsApp mesajları ek iş bedelini kanıtlar mı?
WhatsApp mesajları ek işin talep edildiğini veya fiyat görüşüldüğünü gösterebilir. Ancak her mesaj imzalı sözleşme yerine geçmez; gönderenin kimliği, yetkisi, mesajın içeriği ve diğer kayıtlarla uyumu değerlendirilir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), elektronik ortamdaki verileri belge kapsamında kabul eder. [DIŞ BAĞLANTI: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu] (HMK m. 199).
Hangi mesaj daha güçlü bir açıklama sağlar?
“Tamam, yapın” ifadesi tek başına hangi işin ve hangi fiyatın kabul edildiğini göstermeyebilir. Buna karşılık önceki teklif dosyasını açıkça belirten “18 Ekim tarihli ek teras teklifindeki kapsamı ve bedeli onaylıyorum” mesajı daha somut bilgi içerir.
Yine de mesajın karşı taraftan veya yetkili temsilcisinden geldiği belirlenmelidir. Sadece ekran görüntüsü saklamak yerine konuşmanın bütünü, gönderilen dosyalar ve tarih bilgileri korunmalıdır.
Delil başlangıcı, hukuki işlemi tek başına tamamen kanıtlamasa da muhtemel gösteren ve karşı taraftan veya temsilcisinden gelen belgedir. Şartları varsa, senetle ispat zorunluluğu bulunan durumlarda tanık dinlenmesine imkân sağlayabilir (HMK m. 202).
Mesajın delil niteliği taşıması, kanuni veya sözleşmesel geçerlilik şeklinin mutlaka yerine geldiği anlamına gelmez. İspat ve geçerlilik yine ayrı değerlendirilmelidir.
Fatura ve fotoğraf ek işin ücretini kanıtlamaya yeter mi?
Fatura ve fotoğraf önemli olabilir; ancak çoğunlukla farklı hususları gösterir. Fotoğraf imalatın varlığını, fatura ise düzenleyenin hangi tutarı talep ettiğini ortaya koyabilir; bunlar her durumda siparişin ve borcun tamamını kanıtlamaz.
Talep eden taraf, kural olarak lehine hak doğuran olayları ispatlamalıdır. Bu nedenle “iş yapıldı” bilgisiyle birlikte “bu iş neden ayrıca ödenmeli” sorusu da cevaplanmalıdır (HMK m. 190).
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndaki (TTK) fatura hükmü de gözden kaçırılmamalıdır. [DIŞ BAĞLANTI: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu] Uygulama şartları bulunan ilişkide, faturayı alanın sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmemesinin hukuki sonucu vardır (TTK m. 21/2).
Bununla birlikte bu hüküm, hiç kurulmamış bir ek iş anlaşmasını veya gerçekleşmemiş bir imalatı her durumda kendiliğinden oluşturmaz. Temel ilişki, faturanın kapsamı ve diğer deliller birlikte incelenmelidir.
İş sahibi, faturaya itiraz ederken hangi kalemi neden kabul etmediğini açıkça belirtmelidir. Yüklenici ise faturayı değişiklik talebi, ölçüm ve teslim kayıtlarıyla desteklemelidir.
Ek iş bedeli nasıl hesaplanır?
Ek iş bedeli hesaplanırken önce tarafların kabul ettiği fiyat veya hesap yöntemi uygulanır. Bağlayıcı bir ücret belirlenmemişse talebin hukuki niteliğine göre kanuni bedel veya gider hesabı yapılır.
Sözleşmeye dayanan ve fiyatı belirlenmemiş bir eser için, işin yapıldığı yer ve zamandaki değeri ile yüklenicinin giderleri dikkate alınır (TBK m. 481). Vekâletsiz iş görme talebinde ise ilgili hükmün şartları ve karşılanabilecek giderler ayrıca değerlendirilir (TBK m. 526, 529).
Bu iki durum birbirine karıştırılmamalıdır. Ek işin fiyatının kararlaştırılmamış olması, her olayda vekâletsiz iş görme bulunduğu anlamına gelmez.
Mevcut birim fiyat her yeni işe uygulanır mı?
Yeni imalatın teknik tarifi, malzemesi ve yapım koşulları aynıysa sözleşmedeki fiyat yöntemi kullanılabilir. Ancak farklı çapta boru, farklı dayanım sınıfı veya özel montaj koşulu söz konusuysa önce fiyat tarifinin bu işi kapsayıp kapsamadığı belirlenmelidir.
Güncel piyasa fiyatının yükselmesi de mevcut ve bağlayıcı birim fiyatı kendiliğinden değiştirmez. Miktar artışı, yeni iş ve fiyat ayarlaması ayrı hesaplanmalıdır.
Eski imalatın yerine yenisi yapılırsa ne düşülür?
Varsayımsal örnekte 100 m² seramik işi 1.200 TL/m² üzerinden sözleşmeye dâhildir. İş sahibi, aynı alan için 2.000 TL/m² bedelle mermer yapılmasını kabul etmiştir.
| Hesap | Tutar |
|---|---|
| Yeni mermer imalatı | 200.000 TL |
| Yapılmayacak seramik imalatı | 120.000 TL |
| Net ilave bedel | 80.000 TL |
Örnek, her iki fiyatın aynı gider kapsamına sahip olduğu ve KDV hariç belirlendiği varsayımına dayanır. Eski imalatın bedeli ana sözleşmede kalırken yeni imalatın tamamını ayrıca eklemek mükerrer hesaba yol açabilir.
Kat karşılığı inşaatta ortak alan için yapılan her iyileştirme ayrıca ödenir mi?
Hayır; ortak alanın daha değerli hâle gelmesi, bütün giderin arsa sahiplerine ayrıca yüklenmesini tek başına haklı kılmaz. Sözleşmedeki kalite seviyesi, değişikliği kimin istediği, ücret anlaşması ve yüklenicinin kendi bağımsız bölümlerinin de yararlanması birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin yüklenici, kendi satacağı dairelerin değerini artırmak amacıyla bina girişine daha pahalı taş kaplama yaptırmış olabilir. Bu tercih, arsa sahiplerinin ayrıca sipariş ettiği ve bedelini kabul ettiği bir değişiklikle aynı değildir.
Buna karşılık ortak alanı ilgilendirmesi, geçerli biçimde sipariş edilmiş ve ücretlendirilmiş her ek işin karşılığını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Tarafların anlaşması ve varsa sözleşme dışı talebin şartları ayrı incelenmelidir (TBK m. 19, 526, 529).
Kat karşılığı sözleşmelerde ek inşaat alanı ve bağımsız bölüm paylaşımı da önemlidir. Yüklenicinin kendisine düşen faydayı göz ardı ederek bütün ek maliyeti karşı tarafa yüklemesi doğru bir hesap oluşturmaz.
Ek iş bedeli uyuşmazlığında hangi belgeler hazırlanmalı?
Dosya, başlangıç kapsamından yapılan değişikliğe ve ödeme hesabına kadar kesintisiz bir açıklama sağlamalıdır. Her belge, hangi olayı kanıtlamak için sunulduğu belirtilerek düzenlenmelidir.
| Belge | Açıklığa kavuşturduğu konu |
|---|---|
| Sözleşme ve ilk proje | Başlangıçta hangi işin üstlenildiği |
| Revize proje ve değişiklik listesi | Kapsamın nasıl değiştiği |
| Talimat ve yetki belgeleri | Değişikliği kimin, hangi yetkiyle istediği |
| Teklif ve onay yazışmaları | Ücret veya hesap yöntemi |
| Metraj ve ölçüm tutanakları | Yapılan miktar |
| Tarihli fotoğraflar ve saha kayıtları | İmalatın yeri, niteliği ve yapım aşaması |
| Hakediş ve ödeme belgeleri | Daha önce hesaplanan veya ödenen tutar |
| İtiraz ve cevaplar | Uyuşmazlığın hangi kalemlerde sürdüğü |
Metraj, imalat miktarının ölçülmesidir; hakediş ise yapılan işin sözleşmeye göre ödeme hesabını gösterir. Malzemenin satın alınması, o malzemenin tamamının ilgili şantiyede ve ödemeye esas imalatta kullanıldığını tek başına göstermez.
İmalat kapanacak veya sökülecekse ne yapılmalı?
Tesisatın üzeri kapatılacaksa veya başka yüklenici işi değiştirecekse delillerin kaybolma riski doğabilir. Delil tespiti, ileride kullanılacak delilin mahkeme aracılığıyla önceden belirlenmesini sağlayan usuldür.
Hukuki yarar şartı gerçekleştiğinde keşif, bilirkişi incelemesi veya diğer tespit işlemleri istenebilir. Delilin kaybolması veya sonradan sunulmasının önemli ölçüde zorlaşması ihtimali bu bakımdan önemlidir (HMK m. 400).
Delil tespiti yapılması, bedelin tahsiline karar verildiği anlamına gelmez. İmalatın korunmuş kaydı ile alacak hakkının karara bağlanması farklı aşamalardır.
[İÇ BAĞLANTI: İnşaat uyuşmazlıklarında delil tespiti ve bilirkişi incelemesi]Ek iş bedeli ödenmiyorsa hangi sırayla hareket edilmeli?
Önce talep kalemlere ayrılmalı, ardından her kalemin kapsamı, dayanağı ve tutarı belgelenmelidir. Yalnızca toplam rakam içeren bir ödeme talebi, hangi işin neden ayrıca ücretlendirildiğini açıklamakta yetersiz kalabilir.
- Başlangıç kapsamını belirleyin. İlk sözleşme ve proje sürümünü sabitleyin.
- Değişiklikleri ayırın. Her ek iş için tarih, yer, miktar ve talimat kaydı oluşturun.
- Yetkiyi kontrol edin. Siparişi veya fiyatı onaylayan kişinin yetkisini inceleyin.
- Hesabı netleştirin. Yapılmayan eski işleri ve önceki ödemeleri hesaptan düşün.
- Delili koruyun. Gerekiyorsa imalat kapanmadan delil tespiti imkânını değerlendirin.
- Ödeme talebini somutlaştırın. Kalemleri, dayanakları ve ödeme vadesini açıkça gösterin.
- Hukuki yolu belirleyin. Talebin niteliğine göre dava, takip ve uygulanabilecek dava şartlarını değerlendirin.
Muacceliyet, alacağın ödenmesinin istenebilir hâle gelmesidir. Eser bedelinin ödeme zamanı bakımından teslim kuralı ile sözleşmedeki ödeme düzeni birlikte incelenmelidir (TBK m. 479).
Temerrüt, ödenmesi gereken borcun hukuken gecikmeye düşmesidir. İhtar gerekip gerekmediği ve başlangıç tarihi, vade düzeni ile kanuni istisnalara göre belirlenir (TBK m. 117).
Eser sözleşmesinden doğan yüklenici ücret alacağı kural olarak beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147/6). Ancak sözleşme dışı talebin hukuki dayanağı farklıysa aynı süre otomatik uygulanmaz; başlangıç, durma ve kesilme sebepleri ayrıca incelenmelidir.
İki benzer olay neden farklı sonuçlanabilir?
İki şantiyede aynı ilave imalat yapılmış olsa bile talimat, yetki ve sözleşme kayıtları farklı sonuçlara yol açabilir. İmalatın maliyeti kadar tarafların bu iş hakkında nasıl anlaştığı da önemlidir.
Örnek 1: Yetkili kişinin somut onayı
İş sahibi şirketin yetkili temsilcisi, revize yangın tesisatı projesini ve 450.000 TL’lik ek teklifi birlikte onaylar. Ölçüm tutanakları ile teslim kayıtları da bu kapsamı doğrular.
Burada talep, sipariş ve fiyat anlaşması üzerinden kurulabilir. Yine de ödemenin yapılıp yapılmadığı, işin uygunluğu ve sözleşmedeki şekil şartı kontrol edilir.
Örnek 2: Teknik çalışanın belirsiz mesajı
Aynı imalat başka şantiyede “projeyi buna göre çözün” mesajıyla yapılır. Mesajı gönderen teknik çalışanın fiyat onay yetkisi yoktur ve iş sahibi teklifi kabul ettiğini gösteren bir açıklama yapmamıştır.
Bu durumda yalnızca ilk örnektekiyle aynı işin yapılmış olması yeterli değildir. Temsil, sonradan onama ve varsa diğer talep dayanakları ayrıca ortaya konulmalıdır.
Ek iş uyuşmazlığı yaşamamak için sözleşmeye ne yazılmalı?
Sözleşmede değişiklik talebinin kimden geleceği, nasıl onaylanacağı ve bedelinin nasıl belirleneceği açık olmalıdır. İşin süresine etkisi de ücretle birlikte düzenlenmelidir.
Kontrol edilmesi gereken başlıca maddeler şunlardır:
- Ek iş siparişine yetkili kişilerin isimleri veya görevleri.
- Teknik onay ile mali onayın kapsamı.
- Yazılı onayın şekli ve kullanılacak iletişim kanalı.
- Değişikliğin proje ve iş kalemi numarasıyla tanımlanması.
- Yeni fiyat, miktar farkı ve çıkarılan işlerin hesap yöntemi.
- Süre uzatımı talebinin bildirilme ve değerlendirilme usulü.
- Acil durumlarda bildirim ve sınırlı müdahale süreci.
- Uyuşmazlık sürerken iş ve ödeme kayıtlarının tutulması.
Sonuç olarak ek iş bedeli talebinin güçlü olması, yalnızca işin yapılmasına bağlı değildir. Kapsam, yetkili talimat, geçerlilik şartları, ispat ve doğru hesap birlikte ele alınmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Ek iş bedelinde en sık sorulan sorular, yazılı belge eksikliği ve talimatın kimden geldiği üzerinde yoğunlaşır. Aşağıdaki cevaplar genel çerçeveyi gösterir; sonuç sözleşme ve olayın belgelerine göre belirlenir.
Yazılı ek sözleşme yoksa ek iş bedeli kesin olarak kaybedilir mi?
Yazılı ek sözleşmenin bulunmaması, ücret hakkının her durumda kaybedildiği anlamına gelmez. Ancak kanuni veya sözleşmesel şekil şartı ile ispat kuralları ayrıca incelenmelidir. İşin sipariş edildiği, sipariş verenin yetkisi, kapsam ve bedel dayanağı ortaya konulmalıdır. Sadece imalatın yapılmış olması bütün bu konuları kendiliğinden kanıtlamaz (TBK m. 1, 12, 17).
Şantiye şefi ek iş istediğinde iş sahibi ödeme yapmak zorunda mı?
Şantiye şefinin talimatı tek başına iş sahibinin ödeme borcunu kesinleştirmez. Önce şantiye şefinin hangi taraf adına görev yaptığı ve ek iş siparişine ilişkin temsil yetkisi belirlenmelidir. Yetkisiz işlemde sonradan onama ayrıca incelenir. Teknik kontrol görevi ile ücret artırma yetkisi aynı değildir; sözleşme ve yetki bildirimleri birlikte değerlendirilir (TBK m. 40, 41, 46).
WhatsApp üzerinden verilen onay yeterli olur mu?
WhatsApp mesajı, içeriğine göre siparişi, fiyat görüşmesini veya onayı gösteren belge niteliği taşıyabilir. Ancak gönderenin kimliği ve yetkisi, mesajın hangi işe ilişkin olduğu ve konuşmanın bütünü önemlidir. Her mesaj imzalı anlaşma yerine geçmez. Delil değeri ile kanuni veya sözleşmesel şekil şartının sağlanması ayrı değerlendirilmelidir (HMK m. 199, 202).
İş sahibi ek imalatı kullanıyorsa bedeli kabul etmiş sayılır mı?
Kullanım tek başına istenen bedelin tamamının kabul edildiğini göstermez. İş sahibinin değişiklikten haberdar olması, işin kendi hesabına yapılmasını kabul etmesi ve bedel hakkında ne söylediği birlikte incelenir. Kullanım, yazışmalar veya ilgili ödeme ile desteklenirse farklı anlam taşıyabilir. Geçerlilik ve temsil şartları yine ayrıca değerlendirilmelidir (TBK m. 1, 17, 46).
Yüklenicinin kendi seçtiği daha pahalı malzemenin farkı istenebilir mi?
Yüklenicinin daha pahalı malzeme kullanması kendiliğinden fiyat farkı hakkı doğurmaz. Önce sözleşmedeki kalite seviyesi ve iş sahibinin değişiklik talebi araştırılır. Sipariş bulunmuyorsa, şartları varsa vekâletsiz iş görme hükümleri değerlendirilir. İşin iş sahibinin menfaatine ve varsayılan iradesine uygunluğu önemlidir; yüklenicinin kişisel tercihi tek başına yeterli değildir (TBK m. 526, 529).
Delil tespiti yaptırmak ek iş bedelinin tahsilini sağlar mı?
Delil tespiti, imalatın miktarını veya mevcut durumunu kaybolmadan belirlemeye yardımcı olabilir; tek başına ödeme kararı değildir. Mahkeme esas uyuşmazlıkta sözleşme kapsamını, talimatı, yetkiyi ve bedel hakkını ayrıca inceler. İmalatın kapanması, sökülmesi veya değişmesi nedeniyle delile ulaşmanın zorlaşması ihtimali varsa hukuki yarar koşulu değerlendirilmelidir. Başvuru somut riskle açıklanmalıdır (HMK m. 400).
Yazar hakkında
Av. İltan Ekmekçioğlu, 17 yıllık hukuk tecrübesine sahip olup İnşaat Hukuku kitabının yazarıdır. İnşaat ve eser sözleşmeleri, sözleşme yönetimi, hakediş ve bedel uyuşmazlıkları üzerine çalışmaktadır.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Sözleşme, proje, teknik şartname, yetki belgeleri, değişiklik kayıtları, metraj, hakediş ve ödeme belgeleri incelenmeden somut uyuşmazlık hakkında kesin değerlendirme yapılamaz.

