İçeriğe geç

İşe Devamsızlık Nedeniyle İşten Çıkarılma: Şartlar ve İşçinin Hakları

İşe devamsızlık nedeniyle işten çıkarılma, işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın belirli sürelerle işe gelmemesi hâlinde gündeme gelebilir. İş Kanunu’nun 25/II-g maddesi üç ayrı devamsızlık düzeni öngörür. Ancak yalnızca gün sayısının oluşması yeterli değildir; izin veya haklı mazeret bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır.

İşverenin “üç gün gelmedi” demesi ya da işçinin “telefonla haber verdim” açıklaması tek başına uyuşmazlığı çözmez. Çalışma takvimi, izin kayıtları, raporlar, mesajlar ve devamsızlık tutanakları birlikte değerlendirilir. İşçi açısından en önemli adım, gelmeme nedenini mümkün olan en kısa zamanda uygun kanaldan bildirmek ve bunu belgelemektir.

Kanundaki devamsızlık ölçütleri

Kanun, ardı ardına iki iş günü devamsızlığı; bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü devamsızlığını; veya bir ayda üç iş günü devamsızlığı ayrı seçenekler olarak düzenler. Bunların aynı olayda birlikte gerçekleşmesi gerekmez. Ancak her seçenekte izin ve haklı sebep bulunmaması koşulu önemini korur.

İş günü, işçinin çalışma düzenine göre belirlenir. Takvimde cumartesi veya pazar olması tek başına günün çalışma günü olup olmadığını göstermez. Vardiyalı işyerinde hafta tatili farklı gün olabilir. Bu nedenle devamsızlık tablosu hazırlanırken her tarih için planlanan çalışma, izin durumu ve işe gelmeme nedeni ayrı yazılmalıdır.

Ardı ardına iki iş günü nasıl anlaşılır?

İşçinin kendisi bakımından çalışması gereken birbirini izleyen iki iş gününe gelmemesi incelenir. Araya tatil girmesi veya vardiya düzeninin farklı olması, hesabın somut takvime göre yapılmasını gerektirir. İşverenin genel ofis çalışma saatini bütün çalışanlara aynı şekilde uygulaması yanlış sonuca yol açabilir.

İşçinin çalışma programı son anda değiştirilmişse bu değişikliğin kendisine bildirilip bildirilmediği de önemlidir. Haberdar olmadığı yeni vardiyaya gelmediği ileri sürülen çalışanın durumu farklı değerlendirilir. Vardiya çizelgesinin hangi tarihte oluşturulduğu ve işçiye nasıl duyurulduğu dosyada gösterilmelidir. Sonradan düzenlenen bir liste, geçmişte bildirim yapıldığını tek başına kanıtlamaz.

Bir aylık dönem takvim ayı mıdır?

Devamsızlık değerlendirmesinde bir aylık dönemin başlangıcı ve günlerin bu dönem içindeki konumu ayrıca hesaplanmalıdır. Her olayda ayın biri ile son günü arasında mekanik bir kontrol yapılması yeterli değildir. İlk devamsızlık, sonraki tarihler ve çalışma takvimi birlikte ele alınır. Fesih kararı verilmeden önce tarihler somutlaştırılmalıdır.

Tatil gününden sonraki iş gününe gelmeme seçeneğinde de tatilin ve izleyen iş gününün işçi bakımından gerçek karşılığı belirlenir. Genel tatil, hafta tatili veya izinle bağlantılı olaylarda her tarih ayrı incelenebilir. Aynı eksik günün farklı seçeneklerde nasıl dikkate alındığı açıkça gösterilmelidir.

İşe geç kalmak devamsızlık mıdır?

Geç gelme veya erken ayrılma ile bütün iş günü işe gelmeme aynı değildir. Saatlerin biriktirilerek otomatik biçimde kanundaki tam gün devamsızlık sayısına dönüştürülmesi doğru bir yaklaşım değildir. Ancak sürekli geç kalma, iş düzenini etkileyen başka bir fesih veya disiplin tartışması doğurabilir. Bunun koşulları devamsızlıktan ayrı değerlendirilir.

İşverenin giriş çıkış kayıtları, işçinin gerçekten çalıştığı süreyi göstermelidir. Kartın okunmaması, sistem arızası veya görevlendirme nedeniyle dışarıda çalışma, işe gelmeme gibi yorumlanmamalıdır. İşçi kart kayıtlarındaki eksikliğin nedenini belgeleyebilir. İşverenin yalnızca turnike kaydına bakıp yapılan dış görevi yok sayması eksik incelemeye yol açabilir.

Haklı mazeret hangi durumlarda bulunabilir?

Hastalık, yakınla ilgili acil durum veya işçinin kontrolü dışında gelişen ciddi olaylar mazeret olarak değerlendirilebilir. Ancak her kişisel gerekçe otomatik haklı mazeret değildir. Olayın ağırlığı, işçinin işverene haber verme imkânı, belgeler ve devamsızlık süresi birlikte incelenir. İşçi, mazeretini mümkünse zamanında ve açık biçimde bildirmelidir. Hasta yakınınıza eşlik etmeniz gerekiyorsa refakat izni için hangi belgenin gerektiğini de kontrol edin.

Sağlık raporu varsa düzenlenme tarihi, kapsadığı günler ve işverene bildirim kaydı önem taşır. Raporun bulunması ile raporun hangi devamsızlığı karşıladığı aynı soru değildir. İşveren raporun gerçeğe uygunluğunu tartışıyorsa bunun somut dayanakları olmalıdır. İşçinin sağlık verileri de yalnızca gerekli kişilerle ve hukuka uygun kapsamda paylaşılmalıdır.

İzin talebi ile izin onayı farkı

İşçi izin istediğini, işveren ise izin vermediğini söyleyebilir. Başvuru yapılması her durumda iznin kabul edildiği anlamına gelmez. Öte yandan kanundan doğan bazı izinler ve işyerindeki yetkili onayları da göz ardı edilemez. İzni onaylayan kişinin yetkisi, kullanılan sistem ve işyerindeki yerleşik uygulama önemlidir. Yıllık izin başvurusu ve sürekli ret durumunda izlenecek adımlar yıllık izin kullandırılmaması rehberinde ele alınmaktadır.

WhatsApp mesajı, e-posta veya insan kaynakları sistemi kaydı delil olabilir. Mesajın yalnızca gönderilmesi değil, içeriği ve karşılık verilen yanıt incelenir. “Tamam” cevabının hangi talebe ilişkin olduğu konuşma bütünlüğünden anlaşılmalıdır. Seçilmiş ekran görüntüleri yerine yazışmanın tamamının korunması bu nedenle yararlıdır.

İşveren işe gelme dediğinde devamsızlık olur mu?

İşverenin çalışana “bir süre gelme”, “izinlisin” veya “seni arayacağız” demesi sonradan devamsızlık iddiasıyla çelişebilir. İşçi bu talimatı belgelendirmeli, belirsizliği yazılı olarak açıklığa kavuşturmalıdır. Çalışmaya hazır olduğunu bildirmesi, iradi olarak işi terk ettiği iddiasına karşı önem taşıyabilir.

İşyerine girişin engellenmesi veya vardiya verilmemesi de araştırılır. Ancak işçi, işe gelmemesi yönündeki talimatın kimden geldiğini ve hangi süreyi kapsadığını göstermelidir. İşverenin her yöneticisi adına verilen sözlü açıklamaların kapsamı aynı olmayabilir. Güvenlik riski yaratmadan, uygun kayıt ve bildirim yoluyla durumun netleştirilmesi gerekir.

Maaş ödenmediği için işe gitmeme

Ücret ödenmemesi nedeniyle çalışmaktan kaçınma hakkı, İş Kanunu’nun 34. maddesinde özel koşullara bağlıdır. Her ücret gecikmesinde hiçbir bildirim veya değerlendirme yapmadan işe gitmemenin korunacağı söylenemez. Ödeme günü, gecikme süresi ve mücbir neden bulunup bulunmadığı araştırılır.

Bu nedenle maaşım ödenmiyor, işe gitmeyebilir miyim yazısındaki ayrımlar önemlidir. Çalışmaktan kaçınma, haklı fesih ve izinsiz devamsızlık aynı değildir. İşçinin hangi hakkı kullandığını açıklaştırması, işverenin buna verdiği yanıtı saklaması ve ücret kayıtlarını sunması gerekir.

Devamsızlık tutanağı nasıl değerlendirilir?

Tutanakta çalışılması gereken gün ve saat, işçinin bulunmadığı zaman, düzenleyen kişiler ve varsa yapılan iletişim denemeleri açık olmalıdır. Her gün için gerçeğe uygun kayıt tutulması önemlidir. Aynı metnin sonradan topluca hazırlanması veya olaydan habersiz kişilere imzalatılması ispat bakımından tartışma yaratabilir.

Tutanak işveren belgesi olduğu için otomatik geçersiz değildir; fakat tek başına tartışılmaz gerçek de değildir. İzin yazısı, sağlık raporu veya dış görev kaydıyla çelişiyorsa bu çelişki açıklanmalıdır. İşçi savunmasında hangi günün hangi belgeyle karşılandığını tek tek göstermelidir. Genel mazeret anlatımı, tarih bazlı incelemenin yerine geçmez.

Savunma ve fesih süresi

İşverenin devamsızlığın nedenini araştırması, olayı doğru nitelendirmesi açısından önemlidir. İşçinin savunma davetine cevap vermemesi, mazeretin bulunmadığını her durumda kesin olarak göstermez; ancak ispatı zorlaştırabilir. Davetin ne zaman ve nasıl ulaştığı da incelenmelidir. Toplu iş sözleşmesi veya işyeri düzenlemelerindeki özel usuller ayrıca dikkate alınır.

Ahlak ve iyi niyet kurallarına dayalı haklı fesihte altı iş günlük süre ve diğer kanuni sınırlar değerlendirilir. Devamsızlığın devam eden niteliği, gerekli gün sayısının tamamlanması ve yetkili kişinin öğrenmesi süre hesabını etkileyebilir. İşverenin olayı sınırsız süre bekletip dilediği tarihte aynı gerekçeyle feshetme yetkisi bulunduğu varsayılmamalıdır.

Kıdem ve ihbar tazminatı

Devamsızlık nedeniyle 25/II-g kapsamında haklı fesih gerçekten oluşmuşsa kıdem ve ihbar tazminatı bakımından işçi aleyhine sonuç doğabilir. Ancak fesih yazısında madde numarasının bulunması yeterli değildir. İzin, mazeret, gün hesabı ve ispat denetlenir. Koşullar yoksa farklı tazminat ve işe iade talepleri değerlendirilebilir.

Haklı fesih iddiası, daha önce doğmuş ücret veya kullanılmayan yıllık izin ücreti gibi bütün hakları ortadan kaldırmaz. İşten çıkışta yapılan ödeme ve imzalanan belgeler ayrı incelenmelidir. İşten çıkarılma sonrası haklar başlıklı yazı genel yol haritasını açıklar. Yanlış SGK çıkış kodu varsa düzeltme süreci ayrıca yürütülür.

Sağlık ve iş kazasıyla bağlantılı devamsızlık

İş kazası nedeniyle işe gelemeyen işçinin durumu, sıradan izinsiz devamsızlık gibi ele alınmamalıdır. Sağlık raporları, kaza bildirimi ve işverene yapılan açıklamalar birlikte değerlendirilir. İş kazası geçiren çalışanın hakları bu konuda ayrı bilgi sağlar.

Raporlu dönem sona erdikten sonraki çalışma kapasitesi ve işe dönüş tarihi de önemlidir. İşçinin eski işi yapamayacağına ilişkin sağlık değerlendirmesi varsa uygun çalışma koşulları araştırılabilir. Ancak sağlık nedeniyle uzun süre çalışamama ile izinsiz devamsızlık farklı fesih düzenlemelerine tabidir. İşverenin yanlış maddeyi kullanması, hukuki sonucu etkileyebilir.

İki kısa örnek

Birinci örnekte işçi iki ardışık vardiyaya gelmez, ancak bu günleri kapsayan sağlık raporunu zamanında işverene iletmiştir. Salt gün sayısından haklı fesih sonucu çıkarılamaz. İkinci örnekte çalışan izin talebi gönderir fakat talebi açıkça reddedilir; buna rağmen haklı başka neden olmadan üç çalışma gününe gelmez. İzin başvurusu ile izin onayı ayrılarak değerlendirme yapılır.

Gün bazında savunma tablosu

İşçi, iddia edilen her devamsızlık günü için ayrı açıklama hazırlamalıdır. Bir gün sağlık raporu, başka bir gün yönetici izni ve üçüncü gün dış görev bulunabilir. Bunların tamamını tek bir genel mazeret altında toplamak yerine ilgili belgeyle eşleştirmek daha açıklayıcıdır. İşverenin tutanağındaki tarih yanlışsa doğru tarih de belirtilmelidir.

Tabloda çalışılması gereken saat, fiilî durum, haber verilen kişi ve gönderim kaydı yer alabilir. İşçinin elinde bulunmayan kayıtlar ayrıca gösterilerek işverenden veya ilgili kurumdan getirtilmesi değerlendirilebilir. Bir gün için delil bulunmaması, diğer günlerdeki mazeretlerin yok sayılmasını gerektirmez. Her günün hukuki niteliği ayrı belirlenir.

İşe dönüş davetine cevap

İşveren mazeretin sona ermesinden sonra işçiyi işe davet etmiş olabilir. Davetin hangi tarihte ulaştığı, işin nerede ve hangi koşullarda yapılacağı kontrol edilmelidir. İşçi sağlığı veya başka geçerli nedenle dönemiyorsa bunu uygun belgeyle açıklamalıdır. Daveti tamamen cevapsız bırakmak belirsizliği büyütebilir.

İşe dönüş çağrısının gerçekte hangi amaçla yapıldığı da somut olayda araştırılabilir. Ancak işçi, kendisini haklı gördüğü için bütün çağrıları önemsiz saymamalıdır. İş ilişkisinin sürüp sürmediği, önceki fesih beyanları ve çağrının içeriği birlikte değerlendirilmelidir. Sürecin her aşamasında tarih ve teslim kayıtları korunmalıdır.

Sık sorulan sorular

Bir gün gelmeyen işçi hemen tazminatsız çıkarılır mı?

Kanundaki devamsızlık seçenekleri ve başka bir haklı neden bulunup bulunmadığı incelenir. Tek günlük gelmeme, belirtilen gün sayıları oluşmadan otomatik olarak 25/II-g sonucunu doğurmaz.

Telefonla haber vermek yeterli midir?

Olayın niteliğine göre haber verme ve mazeretin ispatı ayrılır. Telefon kaydı görüşmeyi gösterebilir, fakat konuşmanın içeriğini her zaman kanıtlamaz. Mümkünse uygun yazılı teyit alınmalıdır.

Devamsızlık tutanağını imzalamak zorunda mıyım?

Belge okunmalı ve gerçeğe aykırı açıklamalar varsa itiraz kaydedilmelidir. Tebellüğ ile olayı kabul aynı değildir. Boş veya yanlış tarihli metin imzalanmamalı, bir örnek istenmelidir.

Arabuluculuk ve dava hazırlığı nasıl yapılır?

İş ilişkisinden kaynaklanan ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde izlenecek yol, istenen sonuca göre belirlenir. İşçi alacağı ve tazminatı davalarında kural olarak dava açılmadan önce arabulucuya başvurulur. Arabuluculuk başvurusunda yalnızca “tüm haklarım” demek yerine tartışılan alacakların ve dönemlerin anlaşılır biçimde gösterilmesi yararlıdır. İşverenin ticaret unvanı ile fiilen çalışılan işletmenin adı farklıysa doğru muhatap araştırılmalıdır. Şirket ortağı veya yöneticisinin her borçtan kişisel olarak sorumlu olduğu varsayılmamalıdır.

Arabuluculuk görüşmesinde teklif edilen toplam tutar, her alacağın ayrı hesaplanmasıyla karşılaştırılmalıdır. Brüt ve net tutar, ödeme günü, taksitler, faiz, kesintiler ve ödemenin yapılmamasının sonuçları açık olmalıdır. Anlaşmanın kapsamına alınan uyuşmazlıkların yeniden dava konusu yapılmasını sınırlayan sonuçları bulunduğundan, henüz incelenmemiş bir hakkın gelişigüzel anlaşmaya eklenmesi doğru değildir. Görüşme yapılması, işverenin ileri sürdüğü fesih nedeninin kabul edildiği anlamına gelmez.

İşe iade bakımından ayrıca kısa hak düşürücü süreler vardır. Koşulları oluşan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde dava açılır. İşe iadenin koşulları arasında, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere, belirsiz süreli sözleşme, en az altı aylık kıdem ve otuz işçi ölçütü bulunur. İşveren vekilliği ve işyerlerinin birlikte değerlendirilmesi ayrıca incelenir. Bu süreler, ücret alacağının zamanaşımıyla karıştırılmamalıdır.

Belgeler avukata nasıl hazırlanmalıdır?

Başvuru dosyasında iş sözleşmesi ve ekleri, son ücret bordroları, banka hareketleri, SGK kayıtları, işverene yapılan bildirimler ve varsa fesih evrakı ayrı gruplarda tutulmalıdır. Bir sayfalık tarih sıralaması hazırlanması incelemeyi kolaylaştırır. Her olayın karşısına onu doğrulayan belgenin adı yazılabilir. Henüz belgesi bulunmayan bir iddia, kesinleşmiş olay gibi sunulmamalıdır. Tanıkların hangi dönemde çalıştığı ve olayı doğrudan görüp görmediği belirtilmelidir.

Elektronik yazışmaların yalnızca seçilmiş ekran görüntüleri yerine konuşma bütünlüğü korunmalıdır. Tarih, gönderen ve alıcı bilgileri görünür olmalı, asıl dosyalar silinmemelidir. Başkasının hesabına izinsiz girerek delil elde etmek veya özel yazışmaları sosyal medyada yayımlamak farklı hukuki sorunlar doğurabilir. Delilin korunması ile kamuya açıklanması aynı şey değildir. Kaybolabilecek işyeri kayıtları için gerektiğinde mahkemeden delil tespiti veya ilgili kayıtların getirtilmesi istenmesi değerlendirilir.

İstanbul’da başvuru hazırlığında çalışılan yer, işverenin merkez adresi ve sözleşmedeki taraf bilgileri birlikte ele alınır. İş mahkemesinin yetkisi yalnızca işçinin oturduğu ilçeye göre belirlenmez. Hukuki yardımın kapsamı hakkında İstanbul iş hukuku avukatı sayfası incelenebilir. Avukatlık ücreti, dosyanın kapsamı ve yürürlükteki asgari tarife dikkate alınarak kararlaştırılır; harç, bilirkişi ve tebligat giderleri ayrı değerlendirilir. İncelenmemiş bir dosya için kesin kazanma, belirli tazminat veya sabit yargılama süresi sözü verilemez.

Talep tutarı ve süreler nasıl kontrol edilir?

Bir işçilik alacağı hesabında çalışma başlangıcı, uyuşmazlığın doğduğu dönem ve varsa sözleşmenin sona erme tarihi ayrı ayrı belirlenir. Son net maaşın bütün alacaklara doğrudan uygulanması doğru değildir. Bazı hesaplarda çıplak ücret, bazılarında düzenli menfaatlerin de dikkate alındığı ücret esası tartışılır. Önceden yapılan ödemelerin hangi borca karşılık geldiği açıklanmalı, aynı zarar iki farklı başlık altında tekrar istenmemelidir.

Belgede “tüm alacaklar ödenmiştir” yazması ile ödemenin gerçekten yapılmış olması farklıdır. Banka hareketi, bordro ve ödeme açıklaması karşılaştırılmalıdır. İbranamenin geçerliliği de kendi kanuni koşullarına bağlıdır. İşçinin imzaladığı her evrakın bütün haklarından kesin olarak vazgeçtiği anlamına geldiği söylenemez; buna karşılık belgeyi önemsiz kabul etmek de doğru değildir.

Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler, talebin hukuki niteliğine göre değişir. İşe iade, ahlak ve iyi niyet kurallarına dayalı derhal fesih ve para alacağı aynı takvime bağlı değildir. İşverenle yapılan gayriresmî görüşmelerin bütün süreleri durdurduğu varsayılmamalıdır. Başvurunun hangi kuruma, hangi tarihte ve hangi taleple yapıldığı belgelenmelidir. Somut dosyada süre kontrolü, hesap raporunun hazırlanmasından önce yapılmalıdır.

Resmî kaynaklar ve kapsam

Bu yazının temel dayanakları, ilgili maddeleri bakımından 4857 sayılı İş Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu hükümleridir. İnceleme tarihi 29 Eylül 2026’dır. Olayın gerçekleştiği tarihteki düzenleme, işçinin tabi olduğu kanun ve varsa toplu iş sözleşmesi birlikte değerlendirilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. İş sözleşmesi, bordrolar, SGK kayıtları, yazışmalar ve fesih belgeleri görülmeden somut uyuşmazlık hakkında kesin değerlendirme yapılamaz.

İş Hukukuişçi haklarıişe devamsızlıkKıdem Tazminatı
Önceki yazı
İşçinin Konumunun Düşürülmesi: Görev, Unvan ve Yetki Değişikliği
Sonraki yazı
İş Arama İzni Nedir, Kaç Saattir? Kullanım ve Ücret Hesabı
Avukat İltan Ekmekçioğlu hukuk kitapları önünde

İlgili Yazılar

Kasım 2026
PSÇPCCP
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30