AYM’nin 1593 Sayılı Kanun’un 128. Maddesini İptali: Kapatma ve Mühürleme İşlemleri Ne Olacak?

Anayasa Mahkemesi, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128. maddesinin birinci fıkrasındaki iki cümleyi iptal etti. Karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı. İptalin yürürlüğü ertelenmediği için ilgili hükümler yayımlanma tarihinde yürürlükten kalktı.
Bu karar, özellikle fuhuş gerekçesiyle konut veya işyeri kapatılan kişilerin, taşınmaz maliklerinin ve işletmecilerin durumunu yakından ilgilendiriyor. Ancak kararın anlamı, “bütün mühürler kendiliğinden kalktı” veya “fuhşa aracılık artık suç değil” şeklinde açıklanamaz. İptal edilen düzenleme, bu düzenlemeye bağlı idari işlemler ve ceza sorumluluğu birbirinden ayrılmalıdır.
Bu yazıda, kararın neyi değiştirdiğini ve kapatma kararıyla karşılaşan kişinin hangi belgeleri incelemesi gerektiğini açıklıyorum.
Anayasa Mahkemesi hangi hükmü iptal etti?
Kararın esas numarası E.2025/144, karar numarası K.2026/164’tür. Karar 16 Temmuz 2026’da verilmiş, 17 Kasım 2026 tarihli ve 33433 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İptal edilen hüküm, 1593 sayılı Kanun m.128/1’in iki cümlesidir.
İptal edilen ilk cümle, Sağlık ve İçişleri Bakanlıklarının ortak düzenlemeyle genel kadınlar ve genelevlerin tabi olacağı hükümleri, fuhuş nedeniyle yayılan hastalıklara karşı alınacak tedbirleri belirlemesine dayanıyordu. İkinci cümle ise bu yerlerin ve kişilerin kapsamının aynı düzenlemeyle tanımlanmasını öngörüyordu.
Mahkeme, ilk cümleyi Anayasa’ya aykırı buldu. İkinci cümleyi de ilk cümlenin iptali nedeniyle uygulanma imkânı kalmadığından, 6216 sayılı Kanun’un 43/4. maddesi uyarınca iptal etti. Karar oybirliğiyle verildi. Kararın Resmî Gazete’deki tam metni
Karar neden verildi?
Başvurular, konutların ve işyerlerinin belirli sürelerle kapatılıp mühürlenmesine ilişkin işlemlere karşı açılan davalardan doğdu. Başvurucu mahkemeler, kanunun idareye verdiği düzenleme yetkisinin sınırlarını tartışmaya açtı.
AYM ise incelemesini devletin kişiyi koruma yükümlülüğü ve insan onuru üzerinden yaptı. Anayasa’nın 5. ve 17. maddelerini esas alarak, devlet gözetimi altında fuhşa imkân tanıyan yapının kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüyle bağdaşmadığı sonucuna ulaştı. Kamunun sağlığını koruma amacı, Mahkemeye göre bu aykırılığı gidermiyordu. Devletin sosyal politikalarla kişileri koruması ve sömürüyle mücadele etmesi gerektiği vurgulandı. AYM kararı, gerekçe bölümü
Bu nedenle kararı yalnızca “idarenin yetkisi yeterince açık yazılmamıştı” şeklinde özetlemek eksik olur. Başvuruda ileri sürülen itirazlarla Mahkemenin iptal gerekçesi aynı değildir.
İptal ne zaman yürürlüğe girdi?
Kararın verildiği 16 Temmuz 2026 ile yayımlandığı 17 Kasım 2026 birbirinden farklı tarihlerdir. İptalin yürürlük tarihi belirlenirken yalnızca karar tarihine bakılmaz.
Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal edilen kanun hükümleri, kural olarak kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Mahkeme farklı bir yürürlük tarihi belirleyebilir. Bu kararda böyle bir erteleme bulunmadığından iptal, 17 Kasım 2026’da etkili olmuştur. Kararda ayrıca bir geçiş hükmü öngörülmemiştir. Anayasa m.153, AYM resmî metni
Bir kapatma dosyasında bu nedenle en az üç tarih birlikte değerlendirilmelidir: idari işlemin tesis edildiği tarih, kişiye bildirildiği tarih ve iptal kararının yürürlüğe girdiği tarih.
Bütün kapatma ve mühürleme işlemleri kendiliğinden kalktı mı?
Hayır. Kanun hükmünün iptaliyle belirli bir kişi veya taşınmaz hakkında verilmiş idari kararın ortadan kaldırılması aynı işlem değildir.
Öncelikle kapatma kararının hangi düzenlemelere dayandığı görülmelidir. Kararda 1593 sayılı Kanun’un 128. maddesi ve buna bağlı düzenlemeler mi gösterilmiş? Yoksa ruhsat, kamu güvenliği veya başka bir kanuni sebeple verilmiş ayrı bir karar mı bulunuyor? Aynı işyeri hakkında birden fazla işlem de söz konusu olabilir.
Hukuki değerlendirme, “mühürleme” kelimesinden hareketle değil, kararın tamamı üzerinden yapılmalıdır. Örneğin fuhuş iddiasıyla tesis edilmiş kapatma kararı ile ruhsatsız faaliyet nedeniyle verilen karar aynı dayanağa sahip değildir.
Kanuni dayanağın iptali, mevcut işlemin sürdürülmesine karşı ileri sürülebilecek önemli bir hukuki gelişmedir. Buna rağmen işlemin geri alınması, kaldırılması, uygulanmasının durdurulması veya mahkemece iptali için izlenecek yol dosyanın durumuna göre belirlenir. Kararı okuyup mührü kendiniz sökmek güvenli bir çözüm değildir.
Dayanağı iptal edilen tüzük artık hiç uygulanamaz mı?
Kararın hüküm bölümünde doğrudan iptal edilen düzenleme, kanun hükmüdür. Bu nedenle “tüzüğün bütün maddeleri AYM tarafından iptal edildi” demek doğru olmaz.
Bununla birlikte alt düzenlemelerin kanuni dayanağının ortadan kalkması, bunlara dayanılarak yeni işlem yapılması veya devam eden işlemlerin sürdürülmesi bakımından ciddi bir hukuka uygunluk sorunu doğurur. İdare, yalnızca eski tüzük maddesini göstermekle yetinemez; yaptığı müdahalenin geçerli hukuki temelini açıklamak zorundadır.
Burada iki uç değerlendirmeden kaçınmak gerekir. İlki, kanun iptal edildiği için bütün idari işlemlerin hiç yapılmamış sayılmasıdır. İkincisi ise tüzük metni bir veri tabanında görünmeye devam ettiği için hiçbir şey değişmediğinin kabul edilmesidir. Somut işlemde hangi yetkinin kullanıldığı ve bu yetkinin hangi kanuna dayandığı incelenmelidir.
Fuhşa aracılık ve yer temin etme suç olmaktan çıktı mı?
Hayır. AYM’nin bu kararı, Türk Ceza Kanunu’nun 227. maddesini iptal etmedi. Fuhşa teşvik, aracılık, fuhşun yolunu kolaylaştırma veya yer temin etme iddiaları, kendi kanuni unsurları çerçevesinde değerlendirilmeye devam eder.
Bir taşınmazın kapatılmasına ilişkin idari dava ile bir kişinin fuhşa aracılık ettiği iddiasıyla yürütülen ceza soruşturması farklı süreçlerdir. İdari işlemin dayanağındaki değişiklik, ceza dosyasında kendiliğinden beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı doğurmaz. Türk Ceza Kanunu m.227, UYAP Mevzuat
Taşınmaz sahibi olmak veya kira sözleşmesine taraf bulunmak da tek başına her olayda aynı ceza sorumluluğunu doğurmaz. Kişinin bilgisi, kastı, fiile katkısı ve elde edilen deliller ayrı ayrı incelenir. Bu ayrımın ayrıntıları TCK 227 fuhuş suçu yazısında açıklanmaktadır.
Cebir, tehdit, kandırma veya çaresizlikten yararlanma gibi iddialar varsa olayın insan ticareti suçu bakımından da değerlendirilmesi gerekebilir. Bir idari düzenlemenin iptali, bu tür eylemler için hukuka uygunluk nedeni oluşturmaz.
Aynı şekilde “herkes rıza gösterdi” savunması bütün fiilleri hukuka uygun hâle getirmez. Rızanın geçerliliği ve kişinin hangi hak üzerinde tasarrufta bulunabileceği, TCK 26 kapsamında hakkın kullanılması ve ilgilinin rızası yönünden ayrıca incelenmelidir.
Mühürlü taşınmazı kullanmaya devam edebilir miyim?
İşlemin hukuka aykırı olduğunu düşünmeniz, kendi başınıza mührü kaldırmanızı veya kapatılan yerde faaliyete devam etmenizi haklı kılmaz.
TCK 203, kanun veya yetkili makam emri uyarınca konulan mührün kaldırılmasını ve mührün konuluş amacına aykırı hareket edilmesini düzenler. Bu nedenle yalnızca bandı koparmamak yeterli değildir. Mührün fiziksel olarak yerinde kaldığı bir durumda da faaliyet sürdürülmesi ayrıca değerlendirilebilir.
Öte yandan her mühürleme işleminin hukuka uygun olduğu da peşinen kabul edilemez. Yetki, dayanak, tutanak, bildirim ve fiilin işlendiği tarih ceza sorumluluğu açısından önem taşır. Doğru yaklaşım, mührü kaldırmak yerine idari veya yargısal yoldan kararın uygulanmasına son verilmesini istemektir. Ayrıntılar için mühür bozma suçu ve unsurları incelenebilir.
Kapatma kararına karşı hangi başvurular yapılabilir?
İlk iş, kararın tam örneğini ve tebliğ belgesini temin etmektir. Yalnızca kapıya yapıştırılmış bir tutanak veya sözlü açıklamayla yetinilmemelidir.
Dosyaya göre idareden işlemin kaldırılması istenebilir veya idare mahkemesinde iptal davası gündeme gelebilir. İptal davası, idari işlemin hukuka aykırılığı nedeniyle ortadan kaldırılmasının mahkemeden istenmesidir.
İYUK m.7’de, özel kanunda farklı süre bulunmayan idare mahkemesi davaları için genel süre 60 gündür. Ancak başlangıç tarihi ve uygulanacak özel hükümler işlem üzerinden belirlenmelidir. AYM kararının yayımlanması, daha önce dolmuş bütün dava sürelerini kendiliğinden yeniden başlatmaz.
İYUK m.11 kapsamındaki ve dava açma süresi içinde yapılan uygun bir idari başvuru, işlemeye başlamış süreyi durdurabilir. Her şikâyet dilekçesi bu sonucu doğurmaz; başvurunun içeriği, makamı ve tarihi önemlidir. İYUK m.7 ve m.11, resmî mevzuat kaynağı
Başvuruya cevap beklenirken sürenin kaçırılmaması için idareye dilekçe, cevap ve dava süreleri arasındaki ayrım dikkate alınmalıdır.
Dava açılması kapatma işlemini durdurur mu?
Kural olarak hayır. İptal davasının açılması, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Bunun için yürütmenin durdurulması, yani dava devam ederken işlemin uygulanmasının geçici olarak durdurulması istenebilir.
İYUK m.27 uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ile uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması koşulları birlikte aranır. İYUK m.27, Gelir İdaresi Başkanlığı
Dilekçede yalnızca AYM kararının numarasının yazılması yeterli olmayabilir. İptal edilen hükmün somut kapatma işleminin dayanağıyla ilişkisi açıklanmalıdır. Ayrıca taşınmazın kullanım biçimi, devam eden sözleşmeler, faaliyet kaybı ve kapatmanın doğurduğu somut zararlar belgelenmelidir.
Mahkeme bu talebi dosyanın koşullarına göre değerlendirir. Kararın çıkacağı gün veya kesin olarak kabul edileceği yönünde önceden garanti verilemez.
Devam eden ve kesinleşmiş dosyalar aynı mı değerlendirilir?
Hayır. Henüz dava açılmamış bir işlem, görülmekte olan dava ve kesinleşmiş mahkeme kararı farklı usul durumlarıdır.
Devam eden bir davada AYM kararının dosyaya sunulması ve somut uyuşmazlığa etkisinin açıklanması mümkündür. Özellikle kapatma işleminin uygulanması sürüyorsa bu durum, mevcut taleplerle birlikte değerlendirilmelidir.
Kesinleşmiş dosyalarda ise iptal kararının varlığı tek başına bütün sonuçları ortadan kaldırmaz. Anayasa’nın 153. maddesindeki geriye yürümezlik kuralı, kesin hüküm ve ilgili başvuru yollarının şartları birlikte incelenir. Yeni başvuru yapılmasıyla eski işlemin dava süresinin mutlaka yeniden başlayacağı varsayılmamalıdır.
İki örnek üzerinden kararın uygulanması
Örnek 1: Dava devam ederken kanuni dayanak iptal edildi
Bir işyeri hakkında kapatma kararı verilmiş ve işletmeci süresinde iptal davası açmış olsun. Dava devam ederken AYM kararı yayımlansın.
Bu durumda karar mahkemeye sunularak kapatma işleminin hukuki dayanağı üzerindeki etkisi açıklanabilir. İşyerinin kapalı kalmasından doğan zararlar belgelenerek yürütmenin durdurulması talebi de dosyanın usul durumuna göre değerlendirilir. Ancak işletmeci, mahkeme veya yetkili idare kararı olmadan faaliyete başlamamalıdır.
Örnek 2: Taşınmaz maliki karardan sonradan haberdar oldu
Kiraya verdiği dairenin mühürlendiğini öğrenen malik, yalnızca tapusunu sunup mührün hemen kaldırılacağını düşünmüş olsun.
Önce işlemin kime yöneltildiği, hangi adrese ilişkin olduğu, malike ne zaman ve nasıl bildirildiği, kapatma süresi ve dayanak hükümler incelenmelidir. Malik ile kiracının hukuki durumları aynı olmayabilir. Kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlık da idari kapatma kararından ayrı ele alınır. AYM kararı başvuru gerekçesine eklenebilir; fakat işlem ve tebliğ bilgileri olmadan kesin süre veya sonuç söylenemez.
Bu örnekler açıklama amacıyla kurgulanmıştır.
Başvuru öncesinde hangi belgeler hazırlanmalı?
- Kapatma kararının bütün sayfaları ve varsa komisyon kararı.
- Mühürleme tutanağı, fotoğraflar ve uygulama tarihi.
- Tebliğ evrakı veya elektronik tebligat kaydı.
- Tapu, kira sözleşmesi, ruhsat ve kullanım durumunu gösteren belgeler.
- Önceki idari başvurular ve cevapları.
- Açılmış dava varsa dilekçeler, ara kararlar ve kanun yolu bilgileri.
- Zarar iddiasını destekleyen sözleşme, ödeme, muhasebe ve faaliyet kayıtları.
Belgelerin hazırlanması dava süresinin bekletilmesi anlamına gelmez. Eksik belge bulunması hâlinde sürenin nasıl korunacağı ayrıca planlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
1. AYM 1593 sayılı Kanun’un tamamını mı iptal etti?
Hayır. Karar, Kanun’un 128. maddesinin birinci fıkrasındaki iki cümleye ilişkindir. Kanun’un bütün hükümlerinin kaldırıldığı söylenemez.
2. İptal kararı 16 Temmuz’da mı, 17 Kasım’da mı etkili oldu?
Karar 16 Temmuz 2026’da verildi. Yürürlük ertelenmediğinden iptal, Resmî Gazete’de yayımlandığı 17 Kasım 2026’da etkili oldu.
3. Genelevlerin tamamı kendiliğinden kapandı mı?
Karar bütün tesisler için ayrı ayrı verilmiş kapatma kararı değildir. Ruhsatların ve idari işlemlerin durumu, iptalin etkisi ve uygulanacak diğer mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir.
4. Fuhşa aracılık veya yer temin etme artık serbest mi?
Hayır. TCK 227 bu kararla iptal edilmedi. Fiilin suç oluşturup oluşturmadığı ilgili ceza hükümlerine göre incelenir.
5. Önceden konulmuş mührü kendim kaldırabilir miyim?
Bu yola başvurulmamalıdır. İşlemin kaldırılması veya uygulanmasının durdurulması yetkili idareden ya da mahkemeden istenmelidir.
6. Kapatma kararına dava açınca işyerimi açabilir miyim?
Dava açmak kural olarak işlemi durdurmaz. Yürütmenin durdurulması veya idarece kaldırma gibi somut bir kararın bulunması gerekir.
7. AYM kararı geçmiş dava sürelerini yeniden başlatır mı?
Bütün işlemler için kendiliğinden yeni bir süre doğurmaz. İşlemin, tebliğin ve varsa yeni başvurunun niteliği ayrı ayrı incelenmelidir.
8. Taşınmaz sahibi de başvuru yapabilir mi?
İşlem nedeniyle menfaatinin nasıl etkilendiği değerlendirilir. Tapu, kullanım ilişkisi ve kararın kapsamı dava ehliyeti yönünden önemlidir.
9. Kapatılma nedeniyle uğranılan zarar istenebilir mi?
Koşulları varsa idari yargıda tazminat istemi değerlendirilebilir. Hukuka aykırılık, zarar, aralarındaki bağ ve süreler ayrıca ortaya konulmalıdır; ödeme otomatik değildir.
10. Ceza dosyası ile idari dava birlikte mi yürür?
Aynı olaydan kaynaklansalar da ayrı dosyalardır. Her birinin konusu, delilleri, başvuru yolu ve süresi farklıdır. Birindeki gelişmenin diğerine etkisi ayrıca değerlendirilir.
Sonuç
AYM’nin iptal kararı, 1593 sayılı Kanun’un 128. maddesine dayanan işlemlerin hukuki temelinin yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor. Kapatılmış bir konut veya işyeri bakımından yapılacak ilk iş, kararın dayanağını ve tebliğ kaydını incelemektir. Sonraki adım, dosyanın aşamasına göre idari başvuru, iptal davası veya yürütmenin durdurulması talebini belirlemektir.
Kanun hükmünün iptaliyle bireysel kapatma kararının kaldırılmasını, idari süreçle ceza sorumluluğunu birbirine karıştırmamak gerekir.
Bu yazı, 17 Kasım 2026 itibarıyla genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Başvuru yolu ve süre hesabı, somut işlem ile tebliğ belgeleri üzerinden yapılmalıdır.

