TCK 83 İhmali Davranışla Kasten Öldürme Suçu

TCK 83 ihmali davranışla kasten öldürme suçu, bir insanın yaşamını korumak için hukuken belirli bir davranışta bulunmakla yükümlü kişinin, yapabileceği müdahaleyi kasten gerçekleştirmemesi ve ölüm sonucuna neden olmasıdır. Her yardım etmeme veya ilgisizlik bu suçu oluşturmaz.

Sorumluluk için failin özel bir koruma ya da gözetim yükümlülüğü bulunmalı, ihmali icrai davranışa eşdeğer olmalı, kişi müdahale edebilecek durumda olmalı ve ölüm sonucu kasten kapsanmalıdır. Ölüm sonucuna yönelik yalnızca dikkatsizlik varsa TCK 85 taksirle öldürme gündeme gelir.

TCK 83 Güncel Madde Metni

Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi

Madde 83- (1) Kişinin yükümlü olduğu belli bir icrai davranışı gerçekleştirmemesi dolayısıyla meydana gelen ölüm neticesinden sorumlu tutulabilmesi için, bu neticenin oluşumuna sebebiyet veren yükümlülük ihmalinin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir.

(2) İhmali ve icrai davranışın eşdeğer kabul edilebilmesi için, kişinin;

a) Belli bir icrai davranışta bulunmak hususunda kanunî düzenlemelerden veya sözleşmeden kaynaklanan bir yükümlülüğünün bulunması,

b) Önceden gerçekleştirdiği davranışın başkalarının hayatı ile ilgili olarak tehlikeli bir durum oluşturması,

Gerekir.

(3) Belli bir yükümlülüğün ihmali ile ölüme neden olan kişi hakkında, temel ceza olarak, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine yirmi yıldan yirmibeş yıla kadar, müebbet hapis cezası yerine onbeş yıldan yirmi yıla kadar, diğer hâllerde ise on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunabileceği gibi, cezada indirim de yapılmayabilir.

Madde metni 22 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı mevzuat sistemi ve TBMM kabul metni üzerinden doğrulanmıştır. Bu tarihte yürürlükte olan metin yukarıdaki gibidir; kabul edilip yürürlüğe girmeyen teklifler güncel hüküm değildir.

Madde Gerekçesi ve Hükmün Amacı

Düzenleme, icrai hareketle öldürme ile belirli koşullardaki hareketsizliği eşdeğer kabul eder. İnsan yaşamını koruma yükümlülüğü bulunan kişinin, sonucu önleyebilecek durumda olmasına rağmen müdahale etmemesi, sıradan bir pasiflikten farklıdır.

Madde gerekçesinin temel yaklaşımı, yalnızca hukuken özel konumda bulunan kişinin ölüm sonucundan fail olarak sorumlu tutulabilmesidir. Bu nedenle yükümlülüğün kaynağı, müdahale imkânı ve kast ayrı ayrı kanıtlanmalıdır.

Korunan Hukuki Değer ve Suçun Konusu

Korunan hukuki değer insan yaşamıdır. Suçun konusu yaşayan insandır. Hüküm, yaşamı koruma görevi üstlenen kişilerin hareketsiz kalmak suretiyle ölüm sonucuna yol açmasını cezalandırır.

Fail: Koruma ve Gözetim Yükümlüsü Kişi

TCK 83 özgü suç niteliğindedir. Fail, herhangi bir kişi değil; mağdurun yaşamını korumak için belirli bir icrai davranışta bulunma yükümlülüğü olan kişidir. Bu özel konum çoğu kez “garantörlük” olarak ifade edilir.

Yükümlülük yalnızca ahlaki yakınlıktan doğmaz. Kanun, sözleşme veya kişinin daha önce yarattığı tehlike somut olarak gösterilmelidir. Failin görev alanı, yetkisi, fiilî kontrolü ve müdahale olanağı kişiselleştirilir.

Mağdur

Mağdur, yaşamı koruma yükümlülüğünün kapsamında bulunan ve ihmali davranış sonucunda ölen kişidir. Aynı failin birden fazla kişi üzerinde koruma yükümlülüğü bulunması mümkündür; her mağdur ve sonuç bakımından bağlantı ayrıca incelenir.

Yükümlülüğün Kaynakları

Kanuni düzenlemeden doğan yükümlülük

Kanun, belirli kişilere başkasının yaşamını koruma ve tehlikeyi önleme görevi verebilir. Ebeveynin çocuğu üzerindeki bakım yükümlülüğü veya görevli kamu personelinin mevzuattan doğan koruma görevi buna örnek olabilir. Sadece unvan yeterli değildir; görevin somut olay ve zaman bakımından devam ettiği belirlenmelidir.

Sözleşmeden doğan yükümlülük

Sağlık hizmeti, bakım, gözetim, kurtarma veya güvenlik ilişkisi kapsamında kişinin yaşamını koruma görevi sözleşmeyle üstlenilebilir. Sözleşmenin varlığı yanında failin görevi fiilen devralıp devralmadığı, yükümlülüğün kapsamı ve müdahale yetkisi araştırılır.

Önceden yaratılan tehlikeden doğan yükümlülük

Kişi önceki davranışıyla başkasının yaşamı için tehlikeli bir durum yaratmışsa, bu tehlikenin ölüm sonucuna dönüşmesini önlemekle yükümlü olabilir. Tehlikeyi oluşturan kişi, sonradan hareketsiz kalarak sonucu bilerek kabullenirse TCK 83 değerlendirilebilir.

Maddi Unsur: İhmal, Ölüm ve Müdahale İmkânı

İhmali davranış, failden beklenen belirli kurtarma veya koruma hareketinin yapılmamasıdır. Hangi hareketin yapılması gerektiği açıkça belirlenmeden yalnızca “yeterli önlem alınmadığı” biçimindeki genel bir değerlendirme ceza sorumluluğu için yeterli değildir.

Failin müdahale etme imkânı bulunmalıdır. Fiziken veya hukuken önleyemeyeceği bir sonucu engellemediği için kişi sorumlu tutulamaz. Beklenen davranışın, somut şartlarda ölüm sonucunu önlemeye elverişli olması gerekir.

İhmali Davranışın İcrai Davranışa Eşdeğerliği

Her yükümlülük ihlali öldürme hareketine eşdeğer değildir. Eşdeğerlik için failin mağdurun yaşamını koruma konusunda özel hukuki konumda bulunması ve hareketsizliğin ölüm sonucunun meydana gelmesindeki rolünün icrai öldürme davranışıyla karşılaştırılabilir ağırlıkta olması gerekir.

Genel insanlık görevi veya olay yerinde bulunmak tek başına TCK 83 için yeterli olmaz. Özel koruma yükümlülüğü bulunmayan kişinin yardım etmemesi, koşulları varsa TCK 98 yardım veya bildirim yükümlülüğünün ihlali kapsamında değerlendirilebilir.

Nedensellik ve Objektif Yüklenebilirlik

İhmali suçlarda değerlendirme, fail yükümlü olduğu davranışı zamanında gerçekleştirseydi ölümün önlenip önlenemeyeceği üzerinden yapılır. Beklenen müdahalenin yapılması hâlinde de ölüm kaçınılmazsa sonuç faile yüklenemez.

Ölümün başka nedenlerden etkilenmesi nedenselliği otomatik olarak kesmez. Hastalık, mağdurun davranışı, üçüncü kişinin katkısı ve müdahale zamanlaması bilimsel ve maddi verilerle birlikte incelenmelidir.

Manevi Unsur: Kast ve Olası Kast

Fail, koruma yükümlülüğünü, müdahale imkânını ve ölüm tehlikesini bilmeli; buna rağmen gerekli hareketi yapmamalıdır. Doğrudan kastta ölüm istenir. Olası kastta ölümün meydana gelebileceği öngörülür ve sonuç kabullenilerek hareketsiz kalınır.

Ölümün öngörülmemesi veya gerçekleşmeyeceğine güvenilmesi hâlinde, şartları varsa taksir ya da bilinçli taksir söz konusu olabilir. Salt görev ihmali, ölüm sonucuna yönelik kastı kendiliğinden göstermez.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Failin müdahalesinin kendi yaşamı veya üçüncü kişilerin yaşamı bakımından ölçüsüz ve ciddi bir tehlike doğurması, kendisinden beklenebilir hareketin sınırlarını etkileyebilir. Yetkili ve donanımlı yardım birimine derhâl haber vermek, bazı olaylarda yükümlülüğün uygun yerine getirilme biçimi olabilir.

Failin görev süresinin sona erdiği, mağdurun başkasının gözetimine devredildiği veya tehlikenin bulunmadığı konusunda hataya düşmesi kastı etkileyebilir. Hatanın kapsamı ve dayanağı görev kayıtları, iletişimler ve olay şartlarıyla denetlenir.

Teşebbüs

Fail ölüm sonucunu kasten kapsayarak yükümlü olduğu müdahaleyi yapmaz, ancak ölüm üçüncü kişinin müdahalesi veya başka bir nedenle gerçekleşmezse teşebbüs hükümleri uygulanabilir. İcra başlangıcının belirlenmesinde, müdahalenin yapılması gereken son etkili an ve failin kastı önem taşır.

İştirak

Koruma yükümlülüğü bulunan birden fazla kişi ortak iradeyle hareketsiz kalabilir. Her kişinin görevi, müdahale imkânı ve fiil üzerindeki hâkimiyeti ayrı belirlenir.

Özel yükümlülüğü bulunmayan kişinin sorumluluğu ise müşterek faillik yerine azmettirme veya yardım etme hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Bunun için öldürme kastına bilerek katkı gösterilmelidir.

İçtima ve Benzer Suçlardan Ayrım

TCK 83; icrai davranışla kasten öldürme, taksirle öldürme, terk ve yardım yükümlülüğünün ihlali suçlarından ayrılmalıdır. Ayrımın merkezinde özel koruma yükümlülüğü, ölüm sonucuna yönelik manevi unsur ve davranışın eşdeğerliği yer alır.

Örneğin koruma yükümlülüğü bulunan kişi ölümü bilerek kabullenerek müdahale etmezse TCK 83; ölüm sonucunu öngörmesine rağmen gerçekleşmeyeceğine güvenirse TCK 85 tartışılır. Mağdur hayatta kalır fakat yaralanırsa TCK 88 ihmali davranışla kasten yaralama gündeme gelebilir.

Nitelikli Hâller

İhmali davranışla öldürmenin TCK 82’deki nitelikli koşullarla bağlantılı olması hâlinde, temel yaptırım ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası üzerinden ele alınır. Failin mağdurla ilişkisi, mağdurun savunmasızlığı, saik ve olayın diğer özellikleri somut olarak belirlenmelidir.

TCK 83/3, nitelikli öldürme ile temel öldürme için farklı süreli hapis seçenekleri öngörür; ayrıca hâkime ihmali davranış nedeniyle hiç indirim yapmama imkânı tanır.

TCK 83 Cezası

Nitelikli öldürmede öngörülen ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine yirmi yıldan yirmi beş yıla kadar hapis; temel kasten öldürmedeki müebbet hapis yerine on beş yıldan yirmi yıla kadar hapis cezası verilebilir. Diğer hâllerde ceza on yıldan on beş yıla kadardır.

Mahkeme, olayın özelliklerine göre ihmali davranış nedeniyle indirim yapmayıp ilgili öldürme suçunun ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasını da uygulayabilir. Bu nedenle ceza hesabı yalnızca süreli aralıklara bakılarak yapılamaz.

Şikâyet ve Uzlaştırma

Suç şikâyete bağlı değildir ve resen soruşturulur. Mağdur yakınlarının şikâyetten vazgeçmesi dosyayı sona erdirmez.

İhmali davranışla kasten öldürme uzlaştırma kapsamında değildir. Tazminat talepleri ceza sorumluluğundan ayrı hukuki esaslara tabidir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Yetki belirlenirken yükümlü olunan davranışın gerçekleştirilmesi gereken yer, ölümün meydana geldiği yer ve olayın diğer bağlantıları Ceza Muhakemesi Kanununa göre değerlendirilir.

Dava Zamanaşımı

Uygulanabilecek temel öldürme hükmü müebbet hapis gerektiriyorsa olağan dava zamanaşımı yirmi beş yıldır. Nitelikli öldürme nedeniyle ağırlaştırılmış müebbet hapis gündeme geliyorsa olağan süre otuz yıldır.

Teşebbüs veya daha farklı yaptırım gerektiren hâllerde süre, uygulanacak ceza hükmüne göre ayrıca belirlenir. Durma ve kesilme nedenleri zamanaşımı hesabını değiştirebilir.

Deliller

Kanun ve sözleşme hükümleri, görev tanımları, vardiya ve teslim kayıtları, kamera görüntüleri, mesajlar, çağrı kayıtları, sağlık belgeleri, olay yeri verileri, teknik kayıtlar ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilebilir.

Uzmanlık gerektiren olaylarda rapor; beklenen müdahalenin ne olduğunu, ne zaman yapılabileceğini ve yapılsaydı ölümün önlenme ihtimalini açıklamalıdır. Teknik kusur tespiti, kastın ve hukuki sorumluluğun otomatik kanıtı değildir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

En yaygın hata, yardım etmeyen herkesi TCK 83 kapsamında fail saymaktır. Özel koruma yükümlülüğü ve ihmali davranışın icrai öldürmeye eşdeğerliği gösterilmeden bu suç oluşmaz.

Diğer hatalar; görev unvanını tek başına yeterli görmek, müdahale imkânını araştırmamak, ölümün önlenebilirliğini varsaymak, görev devrini incelememek, kast ile ağır ihmali karıştırmak ve kurumsal sorumluluğu kişiselleştirmemektir.

Somut Olay Kontrol Listesi

• Failden beklenen belirli icrai davranış nedir?
• Koruma yükümlülüğü kanundan, sözleşmeden veya önceden yaratılan tehlikeden mi doğuyor?
• Yükümlülük olay anında devam ediyor muydu?
• Failin müdahale yetkisi, bilgisi ve fiilî imkânı var mıydı?
• İhmal, icrai öldürme davranışına eşdeğer ağırlıkta mı?
• Beklenen müdahale yapılsaydı ölüm önlenebilir miydi?
• Fail ölüm riskini biliyor ve sonucu istiyor ya da kabulleniyor muydu?
• Görev devri ve sorumluluk paylaşımı belgelerle belirlenmiş mi?
• Üçüncü kişinin veya mağdurun davranışı nedenselliği etkiliyor mu?
• TCK 81, 82, 85, 88 veya 98 ile doğru ayrım yapılmış mı?

Sık Sorulan Sorular

TCK 83 ihmali davranışla kasten öldürme nedir?

Yaşamı koruma konusunda özel hukuki yükümlülüğü bulunan kişinin, yapabileceği müdahaleyi ölüm kastıyla gerçekleştirmemesi ve ölüm sonucuna neden olmasıdır.

Her yardım etmeme TCK 83 suçu mudur?

Hayır. Failin kanun, sözleşme veya önceden yarattığı tehlikeden kaynaklanan özel koruma yükümlülüğü bulunmalıdır. Genel yardım etmeme hâlleri farklı hükümler kapsamında olabilir.

TCK 83 ile taksirle öldürme arasındaki fark nedir?

TCK 83’te ölüm sonucu istenir veya kabullenilir. Taksirle öldürmede ölüm istenmez; dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali nedeniyle meydana gelir.

Sözleşmeden doğan koruma yükümlülüğü nasıl belirlenir?

Sözleşmenin konusu, görevin fiilen devralınması, görev süresi, yetki alanı ve müdahale imkânı incelenir. Sözleşmenin varlığı tek başına ölümden sorumluluk kurmaz.

Ölüm gerçekleşmezse teşebbüs olabilir mi?

Fail ölüm kastıyla müdahale etmez fakat sonuç dış etkenle önlenirse, olayın şartlarına göre kasten öldürmeye teşebbüs gündeme gelebilir.

TCK 83 şikâyete ve uzlaştırmaya tabi mi?

Hayır. Suç resen soruşturulur ve uzlaştırma kapsamında değildir.

Sonuç

TCK 83 ihmali davranışla kasten öldürme suçunda yalnızca bir ölüm ve hareketsizlik bulunması yeterli değildir. Özel koruma yükümlülüğü, icrai davranışa eşdeğer ihmal, müdahale imkânı, ölümün önlenebilirliği, nedensellik ve kast birlikte kanıtlanmalıdır.

Özellikle sağlık, bakım, aile, iş güvenliği ve daha önce tehlike yaratılan olaylarda görev zinciri somutlaştırılmalıdır. Kast bulunmadığında TCK 85; ölüm gerçekleşmeyip yaralanma oluştuğunda TCK 88; özel koruma görevi bulunmadığında ise TCK 98 yönünden ayrı değerlendirme gerekir.

Kaynakça

Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (erişim: 22 Ağustos 2026).

TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni.

TBMM Adalet Komisyonu raporu ve madde gerekçesi.

Öne çıkan görsel: Cory Mogk / Unsplash.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.

İhmali davranışla öldürme TCK 82’deki nitelikli koşullardan biriyle bağlantılıysa, TCK 82 nitelikli kasten öldürme ile TCK 83/3 birlikte değerlendirilir.