TCK 118 Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu ve Cezası

TCK m.118 Sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi suçu düzenlenir. Birinci fıkraya göre, bir kişiyi cebir veya tehditle sendikaya üye olmaya/olmamaya, faaliyetlere katılmaya/katılmamaya ya da sendikadaki görevinden ayrılmaya zorlamak altı aydan iki yıla kadar hapisle cezalandırılır. İkinci fıkrada, cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışla sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Birinci fıkradaki suçun mağduru yalnızca gerçek kişi olabilir; sendika, tüzel kişi olarak bu fıkranın mağduru sayılmaz. İşten çıkarma gibi eylemlerde suç vasfının doğru belirlenmesi kritiktir. İş ve ceza hukuku avukatına danışın.

Madde Metni

Sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi

Madde 118- (1) Bir kimseye karşı bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Madde Gerekçesi

Madde metninde, sendikal hakların kullanılmasını engelleme fiilleri suç olarak tanımlanmıştır. Söz konusu suç tanımında çeşitli seçimlik hareketlere yer verilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasına göre, bir kimseye karşı cebir veya tehdit kullanılarak, bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya ya da sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlanması, suç oluşturmaktadır. Bu suçun tamamlanmış şekline göre cezaya hükmedilebilmesi için, cebir veya tehdide maruz kalan kişinin sendikaya üye olması veya olmaktan vazgeçmesi, sendikanın faaliyetlerine katılması veya katılmaktan vazgeçmesi ya da sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılması gerekmemektedir. Bu amaçlarla, kişiye karşı cebir veya tehdit kullanılması, söz konusu suç tamamlanmış gibi cezalandırılabilmek için yeterlidir. Bu bakımdan söz konusu suç, bir teşebbüs suçu niteliği taşımaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasında cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Bir sendikanın faaliyetlerinin cebir veya tehditle ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmiş olması hâlinde, suç tamamlanmış olur.

1. TCK 118 Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu Nedir?

Sendika özgürlüğü, çalışanların ve işverenlerin ortak ekonomik ve sosyal menfaatlerini korumak amacıyla örgütlenebilmesini, sendikaya üye olabilmesini veya olmamayı seçebilmesini ve sendikal faaliyete katılabilmesini güvence altına alır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 118. maddesi, bu özgürlüğe yönelen zorlayıcı müdahaleleri iki ayrı suç görünümü hâlinde düzenler. Birinci fıkra bireyin sendikal tercihine karşı kullanılan cebir veya tehdidi, ikinci fıkra ise bir sendikanın faaliyetinin cebir, tehdit ya da hukuka aykırı başka bir davranışla engellenmesini cezalandırır.

TCK 118 uygulamasında işverenin yönetim hakkı, iş sözleşmesinin feshi, sendikal tazminat ve ceza sorumluluğu birbirinden ayrılmalıdır. İşçinin sendika üyeliğinden sonra işten çıkarılması, görev yerinin değiştirilmesi veya performans gerekçesiyle yaptırıma tabi tutulması sendikal ayrımcılık bakımından güçlü bir belirti olabilir; ancak ceza mahkûmiyeti için TCK 118’deki cebir, tehdit, özel amaç veya sendika faaliyetini fiilen engelleyen hukuka aykırı davranış somut delillerle ispatlanmalıdır.

2. TCK 118 Madde Metni ve Suçun İki Görünümü

Maddenin birinci fıkrasına göre bir kimseyi sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendika faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya ya da sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla cebir veya tehdit kullanan kişi cezalandırılır. İkinci fıkra ise cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetinin engellenmesini yaptırıma bağlar.

Fıkra	Korunan alan	Hareket	Tamamlanma	Ceza
118/1	Bireysel olumlu ve olumsuz sendika özgürlüğü	Zorlamak amacıyla cebir veya tehdit	Cebir veya tehdidin kullanılmasıyla	6 ay–2 yıl hapis
118/2	Sendikanın kolektif faaliyeti	Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranış	Faaliyetin engellenmesiyle	1–3 yıl hapis

2.1. Bireysel Sendika Özgürlüğünün Engellenmesi, TCK 118/1

Birinci fıkra, kişinin sendikal tercihini baskı altında şekillendirmeyi suç sayar. Koruma yalnızca sendikaya üye olmayı değil, üye olmamayı, sendikal faaliyete katılmayı veya katılmamayı ve sendika ya da sendika yönetimindeki görevden ayrılmamayı da kapsar. Böylece hem olumlu hem olumsuz sendika özgürlüğü korunur.

Suçun oluşması için mağdurun baskıya boyun eğmesi gerekmez. Fail, kanunda sayılan sendikal tercihlerden birine zorlamak amacıyla cebir veya tehdide başvurduğu anda suç tamamlanır. Örneğin sendikadan istifa etmediği takdirde fiziksel saldırıya uğrayacağını söylemek veya sendika üyeliğini kabul ettirmek için mağduru darbetmek, mağdur kararını değiştirmese dahi TCK 118/1 kapsamında değerlendirilebilir.

2.2. Sendika Faaliyetinin Engellenmesi, TCK 118/2

İkinci fıkrada hedef, belirli bir kişinin tercihi değil sendikanın kanuna ve tüzüğüne uygun faaliyetidir. Genel kurulun, üye toplantısının, örgütlenme çalışmasının, işyeri temsilciliği faaliyetinin, üyelerle iletişimin veya sendikal eğitim çalışmasının fiilen engellenmesi bu kapsamda olabilir. Hareket cebir veya tehditle sınırlı değildir; hukuka aykırı başka bir davranış da yeterlidir.

Bu suç neticeli bir suçtur. Hukuka aykırı davranışın sendikanın faaliyetini gerçekten durdurması, aksatması veya amacına ulaşmasını ciddi biçimde önlemesi gerekir. Yalnızca eleştiri, sendikanın görüşüne katılmama, hukuka uygun idari denetim veya işyerindeki meşru düzenleme yetkisinin ölçülü kullanımı suç oluşturmaz. Engellenen faaliyetin sendikanın hukuken korunabilir faaliyet alanında bulunması da aranır.

3. Korunan Hukuki Değer

TCK 118 ile Anayasa’nın 51. maddesinde güvence altına alınan sendika kurma, sendikaya üye olma ve üyelikten ayrılma özgürlüğü korunur. Birinci fıkrada kişinin özgür iradesi ve örgütlenme hakkı, ikinci fıkrada ise sendikanın kolektif olarak varlığını sürdürebilmesi ve faaliyette bulunabilmesi ön plandadır. Çalışma barışı ve demokratik toplum düzeni de dolaylı olarak korunan değerler arasındadır.

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, sendikal hakkın çalışma hayatındaki çerçevesini belirler. Bununla birlikte ceza sorumluluğu, bu kanunlardaki her aykırılıktan değil TCK 118’deki suç unsurlarının gerçekleşmesinden doğar.

4. Maddi Unsurlar

4.1. Fail

TCK 118 suçunun faili herkes olabilir. Failin işveren, işveren vekili, yönetici, kamu görevlisi, başka bir sendikanın yöneticisi veya işçi olması şart değildir. Şirket veya başka bir tüzel kişi doğrudan suçun faili sayılmaz; kararı alan, talimat veren, cebir veya tehdidi uygulayan ve suça iştirak eden gerçek kişilerin sorumluluğu belirlenir.

İşveren adına hareket eden birden fazla yönetici bulunduğunda görev unvanı tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. Her şüphelinin karar sürecine, tehdit veya baskıya ve engelleme sonucuna kişisel katkısı gösterilmelidir.

4.2. Mağdur ve Suçtan Zarar Gören

TCK 118/1’in mağduru, sendikal tercihi cebir veya tehditle etkilenmek istenen gerçek kişidir. İşçi, işveren veya mevzuatın sendika hakkı tanıdığı kamu görevlisi mağdur olabilir. TCK 118/2’de engellenen faaliyet bir sendikaya ait olduğundan sendika tüzel kişiliği suçtan doğrudan zarar görür; cebir veya tehdide maruz kalan yönetici, üye ya da görevli kişiler ayrıca mağdur olabilir.

Mağdur sayısı ve fiillerin zaman içindeki dağılımı içtima bakımından önemlidir. Aynı karar kapsamında birden fazla işçiye ayrı ayrı tehdit yöneltilmesi, her mağdur bakımından bağımsız suç veya zincirleme suç hükümlerini gündeme getirebilir.

4.3. Cebir ve Tehdit

Cebir, mağdurun iradesini fiziksel güç kullanarak etkilemeyi; tehdit ise mağdurun veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına veya malvarlığına yönelik ciddi bir kötülük bildirerek manevi baskı kurmayı ifade eder. Tehdidin mutlaka açık sözlerle yapılması gerekmez. İşten atılacağı, şiddete uğrayacağı veya ailesine zarar verileceği yönündeki davranışlar olayın bağlamına göre tehdit oluşturabilir.

TCK 118/1 bakımından ekonomik veya yönetsel her baskı otomatik olarak cebir ya da tehdit sayılmaz. Fesih uyarısının veya görev değişikliğinin sendikal tercih üzerinde suç teşkil eden bir tehdit oluşturup oluşturmadığı; açıklamanın içeriği, failin yetkisi, işlemin hukuki dayanağı, zamanlama ve mağdur üzerindeki etkisi birlikte değerlendirilerek belirlenir.

4.4. Hukuka Aykırı Başka Bir Davranış

Hukuka aykırı başka davranış yalnızca TCK 118/2’de seçimlik hareket olarak düzenlenmiştir. Sendika toplantısının yapılacağı salonu yetkisiz biçimde kilitlemek, üye listelerine hukuka aykırı müdahale etmek, sendikanın iletişim altyapısını çalışamaz hâle getirmek veya işyeri temsilcilerinin üyelerle görüşmesini fiilen önlemek bu kavrama girebilir. Davranışın hukuka aykırı olması ve sendikanın faaliyetini engellemesi gerekir.

TCK 118/1’de ise bu geniş seçimlik hareket yoktur. Bireysel sendikal tercihi etkilemeye yönelik ayrımcı işlem veya hukuka aykırı fesih, cebir ya da tehdit niteliği taşımıyorsa iş hukuku sonuçları doğurabilir; fakat sırf bu nedenle TCK 118/1 suçu oluşmaz. Kanunilik ilkesi gereği iki fıkranın hareket unsurları birbirine taşınamaz.

5. Manevi Unsur

TCK 118/1 özel kastla işlenebilir. Failin amacı mağduru sendikaya üye olmaya veya olmamaya, faaliyete katılmaya veya katılmamaya ya da sendika veya yönetim görevinden ayrılmaya zorlamak olmalıdır. Cebir veya tehdit başka bir alacak, kişisel husumet ya da işyeri tartışması nedeniyle kullanılmışsa TCK 118/1 değil, olayın niteliğine göre tehdit, yaralama veya başka bir suç gündeme gelebilir.

TCK 118/2’de genel kast yeterlidir. Fail, davranışının hukuka aykırı olduğunu ve sendikanın faaliyetini engelleyeceğini bilerek ve isteyerek hareket etmelidir. Taksirli davranış cezalandırılmaz. İşyerindeki organizasyon hatası veya teknik arıza sonucu toplantının yapılamaması, engelleme kastı yoksa bu suçu oluşturmaz.

6. Hukuka Uygunluk, İşverenin Yönetim Hakkı ve Sendikal Faaliyet

Sendikal hak sınırsız değildir; kanun, sendika tüzüğü, işyeri güvenliği ve üretim düzeni çerçevesinde kullanılmalıdır. İşverenin yönetim hakkı da sendika özgürlüğünü ortadan kaldıracak biçimde kullanılamaz. İşyerine giriş, toplantı yeri veya çalışma saatine ilişkin genel ve objektif bir düzenleme meşru olabilir. Aynı düzenleme yalnızca belirli sendikayı etkisiz kılmak için seçici ve ölçüsüz uygulanıyorsa hukuka aykırılık ve engelleme kastı bakımından delil oluşturabilir.

Hukuka uygun grev, toplu görüşme, üye bilgilendirmesi ve örgütlenme faaliyeti ceza tehdidiyle bastırılamaz. Buna karşılık şiddet içeren eylem, işyeri dokunulmazlığını ihlal veya kişilere yönelik tehdit, sendikal amaç ileri sürülse bile hukuka uygun hâle gelmez. Her olayda kullanılan aracın, amacın ve faaliyetin kanuni sınırları ayrı ayrı incelenmelidir.

7. TCK 119’daki Nitelikli Hâller TCK 118’e Uygulanır mı?

TCK 119, cezanın bir kat artırılacağı suçları sınırlı olarak sayar. Maddede eğitim ve öğretimin, kamu kurumu faaliyetlerinin, siyasi hakların, inanç özgürlüğünün, konut dokunulmazlığının ve iş ve çalışma hürriyetinin ihlali suçları yer alır; TCK 118’deki sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi sayılmaz.

Ceza hukukunda kıyas yasağı nedeniyle TCK 119’daki silah, birden fazla kişiyle işleme, örgütün korkutucu gücünden yararlanma veya kamu nüfuzunu kötüye kullanma artırım nedenleri TCK 118’e uygulanamaz. Bu araçlar temel cezanın belirlenmesinde veya ayrıca oluşan tehdit, yaralama ya da örgüt suçu bakımından önem taşıyabilir; ancak TCK 118 cezası TCK 119’a dayanılarak artırılamaz.

8. Teşebbüs

TCK 118/1, zorlamak amacıyla cebir veya tehdidin kullanılmasıyla tamamlanır; mağdurun sendikadan ayrılması veya üye olması aranmaz. Fail henüz mağdura ulaşmadan, gönderilmek üzere hazırladığı tehdit mesajı ele geçirilirse hazırlık hareketi ile icra hareketi ayrılmalıdır. Mesaj gönderilmiş ancak failin iradesi dışındaki nedenle mağdura ulaşmamışsa teşebbüs tartışılabilir.

TCK 118/2’de sendika faaliyeti fiilen engellenmeden suç tamamlanmaz. Fail toplantı salonunu kilitlemiş ancak üyeler başka bir salonda faaliyeti kesintisiz sürdürmüşse engelleme neticesinin doğup doğmadığı ve icra hareketlerinin ulaştığı aşama belirlenir. Faaliyet failin iradesi dışındaki nedenle engellenmemişse teşebbüs hükümleri uygulanabilir.

9. İştirak

Suça müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme mümkündür. Tehdit planını hazırlayan, mağdurları görüşmeye çağıran ve tehdidi birlikte yönelten kişiler ortak suç iradesi ve icra hâkimiyetine göre müşterek fail sayılabilir. Yalnızca üst düzey yönetici olmak veya fesih belgesinde imzası bulunmak, sendikal baskı planına bilinçli katılım gösterilmedikçe iştirak için yeterli değildir.

Bir tüzel kişinin organizasyonu içinde işlenen fiillerde talimat zinciri, toplantı notları, elektronik yazışmalar ve yetki dağılımı önemlidir. Ceza sorumluluğu şahsidir; her sanığın kastı ve katkısı ayrı gerekçeyle ortaya konulmalıdır.

10. İçtima ve Benzer Hukuki Kurumlardan Ayrım

10.1. Tehdit, Cebir ve Yaralama

Cebir veya tehdit TCK 118/1’in unsurunu oluşturduğunda, aynı fiil nedeniyle genel nitelikteki cebir veya tehdit suçundan ayrıca ceza verilmemesi kuraldır. Kullanılan fiziksel güç kasten yaralamanın ağırlaşmış sonucuna yol açmışsa veya sendikal baskıdan bağımsız ayrı bir saldırı varsa yaralama suçu ayrıca değerlendirilebilir.

10.2. TCK 117 İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali

Eylem mağdurun sendikal tercihini veya sendikanın faaliyetini hedefliyorsa TCK 118, ekonomik faaliyetin serbestçe yürütülmesini hedefliyorsa TCK 117 ön plana çıkar. İşçi hem sendikadan istifaya zorlanmış hem de bağımsız bir fiille çalışması engellenmişse gerçek veya fikri içtima hükümleri somut olayın hareket ve sonuçlarına göre uygulanır.

10.3. Sendikal Tazminat ve İşe İade

6356 sayılı Kanun uyarınca sendikal nedenle fesih veya ayrımcılık, işe iade ve sendikal tazminat sonucunu doğurabilir. İş mahkemesindeki ispat ölçüsü ve hukuki sonuç ile ceza yargılamasındaki her türlü şüpheden uzak ispat ölçüsü farklıdır. İş mahkemesi kararı ceza dosyasında önemli bir delil olabilir; ancak ceza mahkemesi suçun tüm unsurlarını bağımsız değerlendirir.

10.4. Nefret ve Ayrımcılık

İstihdam veya hizmet sunumunda TCK 122’de sayılan saiklerden biriyle ayrımcılık yapılması hâlinde nefret ve ayrımcılık suçu gündeme gelebilir. Sendika üyeliği TCK 122’deki sınırlı saik listesinde ayrıca sayılmadığından her sendikal ayrımcılık TCK 122 kapsamında değildir. Özel düzenlemeler ile TCK 118’in unsurları ayrı değerlendirilmelidir.

11. Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

11.1. Şikâyet

TCK 118’in her iki fıkrası da şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde re’sen soruşturma yapar. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi kamu davasını kendiliğinden düşürmez. Bununla birlikte mağdur beyanı, sendikal tercih ve baskının bağlamının belirlenmesi bakımından önemli delildir.

11.2. Uzlaştırma

TCK 118/1 ve 118/2 yetişkin failler bakımından uzlaştırma kapsamında değildir. Adalet Bakanlığının 10 Şubat 2026 tarihli güncel listesinde bu fıkralar, üst sınırları nedeniyle yalnızca suça sürüklenen çocuklar bakımından genişletilmiş uzlaştırma listesinde gösterilmiştir. Somut dosyada failin yaşı, birlikte işlenen suçlar ve uzlaştırma yasağı doğuran suçlarla bağlantı ayrıca incelenmelidir.

11.3. Görevli ve Yetkili Mahkeme

TCK 118 suçuna ilişkin davalarda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetki kural olarak cebir veya tehdidin kullanıldığı ya da sendika faaliyetinin engellendiği yer mahkemesine aittir. Farklı yerlerde gönderilen elektronik iletiler ve zincirleme eylemler bakımından CMK’nın yetki hükümleri uygulanır.

11.4. Dava Zamanaşımı

Her iki fıkrada öngörülen cezaların üst sınırına göre olağan dava zamanaşımı süresi kural olarak sekiz yıldır. Zamanaşımını kesen veya durduran sebepler, failin yaşı ve zincirleme suç iddiası süre hesabını değiştirebilir. Suç re’sen takip edildiğinden ayrıca altı aylık şikâyet süresi yoktur.

12. TCK 118 Suçunun Cezası

• TCK 118/1: Altı aydan iki yıla kadar hapis cezası.
• TCK 118/2: Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası.

Her iki fıkrada da doğrudan adlî para cezası seçenek yaptırım olarak gösterilmemiştir. Mahkeme temel cezayı fiilin işleniş biçimi, kullanılan araç, mağdur sayısı, baskının ağırlığı ve meydana gelen zarar gibi TCK 61 ölçütlerine göre belirler. Kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırıma çevrilmesi, erteleme veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumları hüküm tarihindeki genel şartlara göre ayrıca değerlendirilir; uygulanmaları otomatik değildir.

13. Suçun İspatı ve Deliller

Sendikal baskı çoğu kez doğrudan yazılı talimat bırakılmadan gerçekleştirildiği için delillerin zaman çizelgesi içinde birlikte değerlendirilmesi gerekir. Tek bir fesih işlemi yerine sendika üyelik tarihi, işverenin üyeliği öğrenme zamanı, benzer durumdaki çalışanlara uygulanan işlemler ve yönetici açıklamaları karşılaştırılmalıdır.

• Tehdit içeren mesajlar, e-postalar, toplantı kayıtları ve hukuka uygun iletişim delilleri.
• Sendika üyelik ve istifa tarihleri, temsilcilik belgeleri ve sendika yazışmaları.
• Fesih bildirimleri, savunma istemleri, görev değişikliği kararları ve performans kayıtları.
• Tanık anlatımları, özellikle aynı görüşmeye katılan işçiler ve sendika temsilcileri.
• İşyeri kamera kayıtları, giriş çıkış kayıtları ve toplantı salonuna erişimi gösteren görüntüler.
• Karşılaştırmalı personel verileri, sendikalı ve sendikasız çalışanlara uygulanan işlemler.
• İş mahkemesi kararları, iş müfettişi raporları ve ilgili idari inceleme belgeleri.

Gizli ses veya görüntü kaydının hukuka uygunluğu ayrıca incelenmelidir. Ceza mahkûmiyeti varsayıma veya yalnızca çalışma ilişkisindeki gerilime değil, suçun maddi ve manevi unsurlarını her türlü makul şüpheden uzak biçimde gösteren delillere dayanmalıdır.

14. Yargıtay Uygulamasından Öne Çıkan İlkeler

1. Sendikal tercih ile işlem arasında bağ kurulmalıdır. İşten çıkarma veya görev değişikliğinin sendika üyeliğini hedeflediği, zamanlama, açıklamalar, emsal çalışanlar ve işverenin gerçek gerekçesiyle birlikte araştırılmalıdır.
2. TCK 118/1 için özel amaç aranır. Cebir veya tehdidin mağduru kanunda sayılan sendikal tercihlerden birine zorlamak amacıyla kullanıldığı gerekçede açıkça gösterilmelidir.
3. TCK 118/2’de engelleme sonucu somutlaştırılmalıdır. Hangi sendika faaliyetinin, hangi hukuka aykırı davranışla ve ne ölçüde engellendiği belirlenmeden mahkûmiyet kurulamaz.
4. Ceza sorumluluğu şahsidir. Kurumsal kararın varlığı, her yönetici veya işveren vekilini otomatik olarak fail yapmaz; kişisel talimat ve icra katkısı belirlenmelidir.
5. Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 10.02.2016 tarihli, 2015/7995 E., 2016/2433 K. sayılı kararı öğretide TCK 118’in uygulama koşulları tartışılırken anılan kararlardandır. Kararın somut olayla benzerliği, tam metin üzerinden değerlendirilmelidir.

15. Uygulamaya Yönelik Örnekler

Örnek 1: Sendikadan istifaya tehditle zorlama

İşyeri yöneticisi, sendika üyesi işçiye üyelikten ayrılmazsa kendisini ve eşini işten çıkaracağını, ayrıca çalışma koşullarını ağırlaştıracağını bildirir. Açıklamanın ciddi, elverişli ve doğrudan sendikadan istifaya zorlama amacı taşıdığı delillerle ispatlanırsa TCK 118/1 gündeme gelir. İşçi istifa etmese dahi suç tamamlanabilir. Fesih gerçekleşirse iş hukuku bakımından sendikal tazminat ve işe iade sonuçları ayrıca değerlendirilir.

Örnek 2: Sendika toplantısının fiilen engellenmesi

Yetkili kişiler, sendikanın usulüne uygun duyurduğu işyeri toplantısının yapılacağı salonu özel olarak kilitler, katılımcıların giriş kartlarını geçersizleştirir ve alternatif alan kullanımını engeller. Toplantı bu nedenle yapılamaz. Davranışın hukuki dayanağı yoksa ve sendikanın faaliyetini engelleme kastı belirlenirse TCK 118/2 oluşabilir. Aynı kişilere ayrıca tehdit yöneltilmişse suçların içtimaı somut hareketlere göre incelenir.

16. Sıkça Sorulan Sorular

Sendikaya üye olduğu için işçiyi işten çıkarmak TCK 118 suçunu oluşturur mu?

Sendikal nedenle fesih iş hukuku bakımından sendikal tazminat ve işe iade sonucunu doğurabilir. TCK 118/1 için ayrıca cebir veya tehdit ve sendikal tercihe zorlama amacı; TCK 118/2 için hukuka aykırı davranışla sendika faaliyetinin engellenmesi aranır.

Mağdur sendikadan istifa etmezse suç tamamlanır mı?

Evet. TCK 118/1’de mağdurun baskıya boyun eğmesi gerekmez. Zorlama amacıyla cebir veya tehdidin kullanılması suçun tamamlanması için yeterlidir.

TCK 118 şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Her iki fıkra re’sen soruşturulur. Şikâyetten vazgeçme kamu davasını kendiliğinden sona erdirmez.

TCK 118 uzlaştırmaya tabi midir?

Yetişkin failler bakımından uzlaştırmaya tabi değildir. Güncel listede yalnızca suça sürüklenen çocuklar yönünden genişletilmiş kapsamda yer almaktadır.

TCK 119’daki silah veya birlikte işleme artırım nedenleri uygulanır mı?

Hayır. TCK 118, TCK 119’da sayılan suçlar arasında değildir. Kanunilik ve kıyas yasağı nedeniyle TCK 119’a göre artırım yapılamaz.

Sendika tüzel kişiliği mağdur olabilir mi?

TCK 118/2’de sendika faaliyeti doğrudan engellendiği için sendika suçtan zarar görendir. Cebir veya tehdide maruz kalan gerçek kişiler ayrıca mağdur sıfatına sahip olabilir.

Görevli mahkeme hangisidir?

TCK 118 davalarında görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

YARGI KARARLARI

YARGITAY CEZA GENEL KURULU E. 2019/18-285 K. 2019/554 T. 17.9.2019 • SENDİKAL HAKLARIN KULLANILMASININ ENGELLENMESİ SUÇU ( Katılanların İş Akitlerinin Sendikal Nedenlerle Feshedilmesi İşleminin Bireysel Sendika Hakkına Yönelik Bir Müdahale Niteliği Taşıdığı/Bu İşlemler Dolayısıyla Sendikanın Bir Takım Faaliyetleri Engellenmiş Olsa Bile Eylemin 5237 S.K. Md. 118/2 Kapsamında Sendikaya Yönelik Hukuka Aykırı Bir Davranış Olarak Kabulünün Mümkün Olmadığı – Katılanların Sanıklar Tarafından Tehdit Edildiklerine İlişkin Beyanların Dosyadaki Tanık Anlatımları ve Diğer Deliller İle Desteklenmediği/Tüm Aşamalarda Atılı Suçlamayı Kabul Etmeyen Sanıkların Katılanların Soyut Beyanları Haricinde Atılı Suçu İşlediklerine Dair Mahkûmiyetlerini Gerektirir Her Türlü Şüpheden Uzak Kesin ve Yeterli Delil Bulunmadığının Kabulü Gerektiği ) • CEBİR VEYA TEHDİT ( Suçun Oluşabilmesi İçin Cebir veya Tehdit Kullanılması Gerektiği Gözetildiğinde Tüm Aşamalarda Atılı Suçlamayı Kabul Etmeyen Sanıkların Katılanların Soyut Beyanları Haricinde Atılı Suçu İşlediklerine Dair Mahkûmiyetlerini Gerektirir Her Türlü Şüpheden Uzak Kesin ve Yeterli Delil Bulunmadığının Kabul Edileceği – Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu ) • DAVAYA KATILMA HAKKI ( Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçuyla Korunan Hukuki Yararın Bireysel Sendika Hakkı Olduğu Sendika Tüzel Kişiliğinin Suçtan Zarar Gören Olarak Kamu Davasına Katılması İçin Doğrudan Bir Zarar Görmesinin Gerekmediği ve Mevzuatta Sendikaların Bu Suçlardan Açılan Kamu Davalarına Katılmasını Özel Olarak Düzenleyen Bir Hükmün Bulunmadığı – İlgili Sendikanın 5237 S.K. Md. 118/1 Kapsamındaki Suçlarda Suçtan Zarar Gören Olarak Kamu Davasına Katılma Hakkının ve Gelinen Aşamada Gerekçeli Kararın İlgili Sendikaya Tebliğine Gerek Bulunmadığı )

YARGITAY 18. CEZA DAİRESİ E. 2016/11648 K. 2018/10716 T. 4.7.2018 • SENDİKAL HAKLARIN KULLANILMASININ ENGELLENMESİ SUÇU ( Sanıkların Mağdurları Sendikadan İstifa Etmeye Tehdit Kullanarak Zorladıkları Tüm Dosya Kapsamından Anlaşıldığından Sanıkların Cezalandırılmaları Yerine Tanıkların İfadelerine Neden İtibar Edilmediği de Yeterince Açıklanıp Tartışılmadan Beraat Kararı Verilmesinin İsabetsiz Olduğu ) • TEHDİT KULLANARAK SENDİKADAN İSTİFA ETMEYE ZORLAMA ( Tüm Dosya Kapsamından Anlaşıldığından Sanıkların Cezalandırılmaları Yerine Tanıkların İfadelerine Neden İtibar Edilmediği de Yeterince Açıklanıp Tartışılmadan Beraat Kararı Verilmesinin Yasaya Aykırı Olduğu ) • ÖĞRETMENLERİ ÜYE OLDUKLARI TÜRK EĞİTİM-SEN SENDİKASINDAN İSTİFA ETMEYE TEHDİT KULLANARAK ZORLAMA ( Sanıkların Cezalandırılmaları Yerine Tanıkların İfadelerine Neden İtibar Edilmediği de Yeterince Açıklanıp Tartışılmadan Beraat Kararı Verilmesinin Yasaya Aykırı Olduğu )

YARGITAY 18. CEZA DAİRESİ E. 2016/2465 K. 2018/2453 T. 26.2.2018 • SENDİKAL HAKLARIN KULLANILMASININ ENGELLENMESİ SUÇU ( Mağdurların Üye Olmalarının Akabinde Sanıklar Tarafından Mağdurların İş Akitleri Feshedilmek Suretiyle İşten Çıkarıldıkları – İşe İade Davalarının “Fesih Nedeninin Sendikal Nedene Dayalı Olduğu” Sebebiyle Kabul Edildiği/Eylemlerin Atılı Suçu Oluşturduğu ) • İŞ AKDİNİN SENDİKA NEDENLE FESİH EDİLMESİ ( Tanık Beyanları ve Özellikle İş Mahkemelerine Ait Kararların İçeriği de Göz Önüne Alındığında Sanıkların Eylemlerinin T.C.K.’nın 118/1. Md. Uyarınca Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunu Oluşturduğu ) • SENDİKAL NEDENLE FESİH ( Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu – Mağdurların Üye Olmalarının Akabinde Sanıklar Tarafından Mağdurların İş Akitleri Feshedilmek Suretiyle İşten Çıkarıldıkları – İşe İade Davalarının “Fesih Nedeninin Sendikal Nedene Dayalı Olduğu” Sebebiyle Kabul Edildiği/Eylemlerin Atılı Suçu Oluşturduğu )

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ E. 2016/22364 K. 2017/15381 T. 11.10.2017 • İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİNİN GEÇERSİZLİĞİ VE İŞE İADE DAVASI ( Sendikal Nedenle Fesih Yapıldığı/Davalının Aksini İspatlayamadığı – Bakanlık İş Müfettişleri Tarafından Yapılan İnceleme ve Denetim Sonucunda Düzenlenen Raporun Gözetileceği/Sendikal Faaliyet Nedeniyle İş Aktinin Feshi Bulunduğu) • SENDİKAL FAALİYET NEDENİYLE İŞ AKTİNİN FESHEDİLDİĞİNİN KABULÜ ( İş Sözleşmesinin Sendikal Sebeple Feshedildiğinin Kabulü Gereği – İşe İade Talebi) • PSİKOLOJİK TACİZ BULUNDUĞU ( Bakanlık İş Müfettişleri Tarafından Yapılan İnceleme ve Denetim Sonucunda Düzenlenen Raporun Gözetileceği – Müfettişler Tarafından Mobbing Uygulandığı Kanaatine Varıldığı ve İşveren Hakkında Suç Duyurusunda Bulunulabileceği/Sendikaya Üye Olma Nedeniyle Baskı Yapılması) • SENDİKAYA ÜYE OLMA NEDENİYLE BASKI ( Mobbing Bulunduğuna Dair Müfettiş Raporlarının Mahkemece Gözetilmesi Gereği – Davacının Sendikal Faaliyette Bulunduğu/İşveren Tarafından Bu Durum Öğrenildikten Sonra İş Aktinin Feshedildiği/Davalının Aksini İspatlayamadığı/Feshin Sendikal Nedene Dayandığı) • SENDİKAL FAALİYETLERİN İŞVEREN TARAFINDAN ÖĞRENİLMESİ ( İş Aktinin İşveren Tarafından Sendikal Sebeple Yapıldığının Kabulü – Psikolojik Baskı)

YARGITAY 18. CEZA DAİRESİ E. 2015/7995 K. 2016/2433 T. 10.2.2016 • SENDİKAL HAKLARIN KULLANILMASININ ENGELLENMESİ SUÇU ( Sendika Üyesi Olan İşçilerin Sendikal Haklarını Kullanmalarına Engel Olma Sendikalı Olan ve Olmayan İşçiler Arasında Ayrım Yapma ve Bu İşçilere Baskı Yaparak Sendikadan İstifa Etmeye Sendikaya Üye Olmamaya Zorlama Şeklinde Gerçekleşen Eylemlerde Suçun Oluştuğu ) • SENDİKA ÜYESİ OLAN İŞÇİLERİN SENDİKAL HAKLARINI KULLANMALARINA ENGEL OLMA ( Sendikalı Olan ve Olmayan İşçiler Arasında Ayrım Yapma ve Bu İşçilere Baskı Yaparak Sendikadan İstifa Etmeye Sendikaya Üye Olmamaya Zorlama Şeklinde Gerçekleşen Eylemlerin 5237 S. TCK’nın 118/1. Md.sindeki Suçu Oluşturacağı ) • İŞYERİ YÖNETİMİNDEKİ SANIĞIN SENDİKAL FAALİYETLERDE BULUNAN İŞÇİLERİN TESPİTİNE YÖNELİK TALİMAT VERMESİ ( İş Yeri Yönetimine Bildirdikleri/Sanıkların ve Katılanların da Arasında Bulunduğu Bir Kısım İşçiyi Performans Yetersizliğini Bahane Göstererek İşten Çıkardıkları – Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçunun Oluştuğu )

YARGITAY 18. CEZA DAİRESİ E. 2015/16809 K. 2015/10352 T. 5.11.2015 • İŞ VE ÇALIŞMA HÜRRİYETİNİN İHLALİ (Katılanın İşe İade veya Sendikal Tazminat Davası Açıp Açmadığı Araştırılarak Açmışsa Buna İlişkin Evrak Dosyaya Getirtilip Deliller Bir Bütün Halinde Değerlendirilerek Sanığın Eyleminin Atılı Suçu Oluşturup Oluşturmadığının Değerlendirilmesi Gerektiği) • TANIK ANLATIMLARI (Sanığın Açıkça Sendikalı İşçilere Sendikadan Ayrılmaları Hususunda Telkinde Bulunduğunu Bildiren Tanık Beyanları Karşısında Katılanın İşe İade veya Sendikal Tazminat Davası Açıp Açmadığı Araştırılması Gerektiği) • İŞ SÖZLEŞMESİNİN FESHİ (Mahkemece Katılanın İş Sözleşmesinin Hangi Gerekçe İle Feshedildiği Sorulmadan Katılan Tarafından İşe İade Davası Açılıp Açılmadığı Araştırılmadan Sonuca Gidilmesinin Kanuna Aykırı Olduğu – İş ve Çalışma Hürriyetinin İhlali) • SENDİKA ÜYELİĞİNİN İŞVERENCE ENGELLENMESİ (Tanık Beyanları Karşısında Katılanın İşe İade veya Sendikal Tazminat Davası Açıp Açmadığı Araştırılarak Açmışsa Buna İlişkin Evrak Dosyaya Getirtilip Deliller Bir Bütün Halinde Değerlendirilerek Sonuca Gidilmesi Gerektiği)

YARGITAY 18. CEZA DAİRESİ E. 2015/16631 K. 2015/10362 T. 5.11.2015 • SENDİKAL HAKLARIN KULLANILMASININ ENGELLENMESİ SUÇU (İşe İade Konusunda Davanın Kabulüne Karar Verildiği – Dosya Kapsamında Bulunan ve Sanığın Olay İle İlgili Ses Kayıtlarının Bulunduğu CD’nin Çözümü Yaptırılarak Tüm Deliller Gerekçede Yöntemince Tartışılacağı) • SES KAYITLARININ BULUNDUĞU CD’NİN ÇÖZÜMÜNÜN YAPILACAĞI (Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu – İşe İade Davasında Sanığın Olay İle İlgili Ses Kayıtları Bulunduğu CD’nin Çözümü Yaptırılacağı/Mahkemece Eksik İnceleme İle Beraat Kararı Verilmesinin İsabetsizliği)

Av. İltan Ekmekçioğlu