TCK 230 birden çok evlilik ve hileli evlenme suçu

TCK 230 birden çok evlilik ve hileli evlenme suçu, resmî evlilik devam ederken başka biriyle yeniden evlenme işlemi yaptırılmasını ve gerçek kimlik saklanarak evlenilmesini cezalandırır. Evli kişinin yeniden evlenmesi ile bunu bilerek evli kişiyle evlenen bekâr kişinin cezası altı aydan iki yıla kadar hapistir. Gerçek kimliğini saklayarak evlenen kişi ise üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla karşılaşabilir.

Maddenin ayırt edici unsuru, yalnız birlikte yaşamayı veya evlenme niyetini değil, hukuken evlenme sonucunu doğurmaya yönelik resmî işlemi esas almasıdır. İkinci fıkra bakımından karşı tarafın mevcut evliliğini bilmek; üçüncü fıkra bakımından gerçek kimliği saklamak belirleyicidir.

TCK 230 güncel madde metni

Birden çok evlilik, hileli evlenme

Madde 230- (1) Evli olmasına rağmen, başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Kendisi evli olmamakla birlikte, evli olduğunu bildiği bir kimse ile evlenme işlemi yaptıran kişi de yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.

(3) Gerçek kimliğini saklamak suretiyle bir başkasıyla evlenme işlemi yaptıran kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan suçlardan dolayı zamanaşımı, evlenmenin iptali kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Metin, 13 Ağustos 2026 tarihinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun yürürlükteki resmî metni üzerinden kontrol edilmiştir. Yürürlükte olmayan bir kanun teklifi veya taslak, mevcut hukuk kuralı gibi değerlendirilmemiştir.

Madde gerekçesi ve düzenlemenin amacı

Madde gerekçesine göre birinci fıkra birden çok evlenme fiilini suç hâline getirir. Fail kadın veya erkek olabilir. Düzenleme aile düzenini, tek eşlilik esasını ve evlenme işlemlerine duyulan kamusal güveni birlikte korur.

İkinci fıkra, kendisi evli olmadığı hâlde karşısındaki kişinin evli olduğunu bilerek evlenme işlemi yaptıran kişiyi aynı yaptırıma bağlar. Üçüncü fıkra ise evli olup olmamaktan bağımsız olarak, gerçek kimliği saklama yoluyla evlenmeyi ayrı bir fiil olarak düzenler.

Korunan hukuki değer ve suçun konusu

Başlıca korunan hukuki değerler aile düzeni, tek eşlilik esası, medeni hâl kayıtlarının güvenilirliği ve evlenme iradesinin doğru kimlik bilgisine dayanmasıdır. Önceki eş, yeni eş ve aile bireyleri somut olaydan doğrudan etkilenebilse de düzenleme kamusal aile düzenini de korur.

Suçun konusu hukuken sonuç doğurmaya elverişli evlenme işlemidir. Nişanlanma, evlenme vaadi, birlikte yaşama veya yalnız sosyal çevrede eş gibi tanıtılma, resmî evlenme işlemi bulunmadıkça ilk üç fıkradaki tamamlanmış suçu oluşturmaz.

Fail ve mağdur

Birinci ve ikinci fıkralarda fail

Birinci fıkranın faili, geçerli evliliği devam ederken başka biriyle evlenme işlemi yaptıran kişidir. Kadın veya erkek olmak bakımından ayrım yoktur. Önceki evliliğin olay tarihinde hukuken sürüp sürmediği nüfus kayıtları ve ilgili belgeler üzerinden belirlenir.

İkinci fıkranın faili kendisi evli olmayan, fakat evlenmek istediği kişinin evli olduğunu bilen kişidir. Bu bilgi somut delillerle ortaya konulmalıdır. Yalnız evli kişiyle ilişki kurmak veya birlikte yaşamak yeterli değildir; bilerek resmî evlenme işlemine katılmak gerekir.

Üçüncü fıkrada fail ve mağdur

Gerçek kimliğini saklayarak evlenme fiilinin faili herkes olabilir. Burada medeni hâlden çok, evlenme işlemini başka veya gerçeğe aykırı bir kimlik üzerinden yaptırmak önem taşır. Kimlik saklama, evlenme iradesinin doğru kişiye yönelmesini engeller.

Suç tipinin geniş anlamda mağduru toplumdur. Bunun yanında önceki eş, yeni eş ve kimliği konusunda aldatılan kişi doğrudan zarar görebilir. Zararın kapsamı ceza sorumluluğunun yanı sıra aile ve özel hukuk sonuçları bakımından da ayrıca incelenir.

Maddi unsur: hareket ve netice

Evliyken yeniden evlenme işlemi yaptırma

Birinci fıkranın uygulanabilmesi için ilk evliliğin hukuk düzeninde devam etmesi gerekir. Boşanma işleminin tamamlandığı zannedilse bile kesinleşme ve nüfus kayıt tarihleri kontrol edilmelidir. Önceki evlilik sona ermişse birden çok evlilik fiili oluşmaz.

Fiil ikinci evlenme işleminin hukuken tamamlanmasıyla gerçekleşir. Evlendirme dairesine başvuru, belge toplama veya randevu alma tek başına tamamlanmış suç değildir; doğrudan icra aşamasına geçilmişse teşebbüs ayrıca değerlendirilir.

Evli olduğunu bilinen kişiyle evlenme

İkinci fıkrada iki koşul birlikte aranır: Failin kendisi evli olmamalı ve karşısındaki kişinin evli olduğunu bilmelidir. Bilginin varlığı; açık beyanlar, mesajlar, önceki eşle temas, ortak çevrenin anlatımları ve başvuru belgeleriyle araştırılabilir.

Şüphe, söylenti veya sonradan öğrenme tek başına yeterli değildir. Bilginin evlenme işlemi sırasında mevcut olması gerekir. Kişi karşı tarafın bekâr olduğuna inanıyorsa bu inancın kastı etkileyip etkilemediği olayın koşullarına göre incelenir.

Gerçek kimliği saklayarak evlenme

Üçüncü fıkra sahte veya başkasına ait kimlik bilgisinin kullanılmasıyla sınırlı değildir. Kişinin evlenme işleminde gerçek kimliğini belirlemeyi engelleyen bilinçli davranışı yeterli olabilir. Önemsiz yazım farklılıkları veya idari kayıt hataları ise kimliği saklama iradesini tek başına göstermez.

Kimlik saklama ile evlenme işlemi arasında bağlantı kurulmalıdır. Yanlış bilgi başka bir amaçla verilmiş ve evlenme iradesini ya da işlemi etkilememişse TCK 230/3’ün unsurları ayrıca dikkatle değerlendirilir.

Manevi unsur

İlk üç fıkra kasten işlenebilir. Birinci fıkrada fail devam eden evliliğini bilmeli; ikinci fıkrada karşı tarafın evli olduğunu bilmeli; üçüncü fıkrada ise gerçek kimliğini saklayarak evlenmeyi istemelidir. Taksirli davranış bu madde kapsamında cezalandırılmaz.

Özel bir kazanç sağlama veya zarar verme amacı aranmaz. Bununla birlikte kişinin amacı, kastın belirlenmesi ve bağlantılı fiillerin değerlendirilmesi bakımından delil değeri taşıyabilir.

Hukuka uygunluk ve hata

Tarafların rızası, evli kişinin yeniden evlenmesini hukuka uygun hâle getirmez. Resmî kayıtların işleme izin vermesi de kişinin bilerek verdiği yanlış bilgiye dayanıyorsa sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Önceki evliliğin sona erdiği konusunda kaçınılmaz hata birinci fıkradaki kastı etkileyebilir. İkinci fıkrada karşı tarafın bekâr olduğuna dair makul ve kaçınılmaz yanılgı da bilgi unsurunu ortadan kaldırabilir. Her hata savunması belge ve zaman çizelgesiyle birlikte incelenmelidir.

Teşebbüs

Evlenme işlemi tamamlanmadan önce icra hareketlerine başlanmış ve işlem failin elinde olmayan nedenle sonuçlanmamışsa teşebbüs gündeme gelebilir. Başkasına ait kimlikle evlendirme memuru önüne çıkılıp durumun son kontrolde anlaşılması buna örnek olabilir.

Yalnız düşünce, hazırlık, belge araştırma veya randevu alma aşaması kural olarak yeterli değildir. Hazırlık hareketi ile doğrudan icraya başlama arasındaki sınır somut olaya göre belirlenir.

İştirak

Suç ortak hareketle işlenebilir. Belge hazırlayan, gerçeğe aykırı bilgiyi organize eden veya evlenme işleminin tamamlanmasına bilinçli katkı sağlayan kişilerin sorumluluğu; faillik, azmettirme ve yardım etme hükümlerine göre ayrı ayrı değerlendirilir.

Evlendirme işleminde görev alan kişinin yalnız görevini yapması sorumluluk doğurmaz. Önceki evliliği veya kimlik hilesini bilmesi ve fiile bilinçli katkısının bulunması gerekir.

İçtima ve bağlantılı suçlar

Gerçeğe aykırı kimlik belgesi kullanılması, resmî belgelerde sahtecilik, gerçeğe aykırı beyanda bulunma veya dolandırıcılık niteliğinde bağımsız fiiller varsa her suçun unsurları ayrıca incelenir. Aynı davranışın birden fazla suç tanımına temas etmesi hâlinde genel içtima kuralları uygulanır.

Maddi veya manevi çıkar elde edilmesi TCK 230 için zorunlu değildir. Ancak evlenme işlemi belirli bir malvarlığı menfaati sağlamak amacıyla kurulmuşsa aldatma ve zarar unsurları ayrı bir suç tipini gündeme getirebilir.

Nitelikli hâller

TCK 230’un yürürlükteki ilk dört fıkrasında cezayı artıran özel bir nitelikli hâl düzenlenmemiştir. Fiilin farklı tarihlerde veya birden fazla kişiye karşı işlenmesi; bağlantılı suçlar, zincirleme suç ve cezanın belirlenmesine ilişkin genel hükümler kapsamında değerlendirilir.

Yaptırım

• TCK 230/1: Evliyken başka biriyle evlenme işlemi yaptıran kişi için altı aydan iki yıla kadar hapis.
• TCK 230/2: Kendisi evli olmadığı hâlde evli olduğunu bildiği kişiyle evlenen kişi için altı aydan iki yıla kadar hapis.
• TCK 230/3: Gerçek kimliğini saklayarak evlenen kişi için üç aydan bir yıla kadar hapis.

Somut ceza; fiilin işleniş biçimi, meydana gelen zarar veya tehlike, kastın yoğunluğu ve TCK’nın genel hükümleri dikkate alınarak belirlenir. Hükmedilen cezanın süresi ve failin kişisel durumu, kısa süreli hapis cezasına ilişkin seçenekler ile erteleme yönünden ayrıca değerlendirilir.

Şikâyet ve uzlaştırma

TCK 230 kapsamındaki suçlar şikâyete bağlı değildir. Yetkili makamlar fiili öğrendiğinde soruşturma kendiliğinden yürütülür. Eşlerden birinin sonradan şikâyetinden vazgeçmesi süreci kendiliğinden sona erdirmez.

Bu suçlar uzlaştırma kapsamında değildir. Olayda ayrıca uzlaştırmaya tabi başka bir fiil bulunduğu ileri sürülüyorsa her suç yönünden kapsam ayrı belirlenmelidir.

Görevli ve yetkili mahkeme

Yargılama görevi asliye ceza mahkemesine aittir. Yetki kural olarak evlenme işleminin yapıldığı yere göre belirlenir. Farklı şehirlerde başvuru, belge düzenleme ve evlenme işlemi bulunması hâlinde ceza muhakemesinin yetki kuralları birlikte uygulanır.

Dava zamanaşımı

Yaptırım üst sınırları dikkate alındığında temel dava zamanaşımı süresi kural olarak sekiz yıldır. Ancak TCK 230/4 özel bir başlangıç kuralı getirir: Süre, evlenmenin iptaline ilişkin hükmün kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Bu nedenle yalnız ikinci evliliğin yapıldığı tarihe bakılarak süre hesabı yapılması hatalı olabilir. Kesinleşme tarihi ile zamanaşımını kesen veya durduran işlemler dosyanın tarih sıralaması üzerinden birlikte incelenmelidir.

Deliller

• Nüfus aile kayıtları, medeni hâl bilgileri ve önceki evliliğin sona ermesine ilişkin belgeler,
• Evlenme başvuru dosyası, sağlık raporu, kimlik örnekleri, beyan formları ve evlenme kütüğü,
• Evlendirme memurluğu yazışmaları, elektronik başvuru kayıtları ve işlem zaman çizelgesi,
• Kimlik belgesine ilişkin teknik incelemeler ve resmî kurum cevapları,
• Taraflar arasındaki mesajlar, e-postalar ve hukuka uygun biçimde elde edilmiş dijital kayıtlar,
• Önceki eş, aile üyeleri, görevliler ve diğer tanıkların anlatımları.

Nüfus kaydı suçun bütün unsurlarını tek başına kanıtlamaz. Özellikle ikinci fıkrada failin bilgisi, üçüncü fıkrada kimliği saklama kastı ayrıca gösterilmelidir. Dijital delillerin elde edilme yöntemi, bütünlüğü ve kime ait olduğu denetlenmelidir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

1. Birlikte yaşamayı evlenme işlemiyle karıştırmak: Resmî evlenme işlemi bulunmadan ilk üç fıkradaki tamamlanmış suç oluşmaz.
2. Önceki evliliğin sona erme tarihini kontrol etmemek: Boşanmanın ve kesinleşmenin tarihleri ayrı ayrı incelenmelidir.
3. İkinci fıkrada bilgiyi varsaymak: Evli kişiyle yakın ilişki kurmak, evliliği bildiğini tek başına göstermez.
4. Her kimlik yanlışlığını hile saymak: Maddi hata ile bilinçli kimlik saklama davranışı ayrılmalıdır.
5. Zamanaşımını evlenme tarihinden başlatmak: Dördüncü fıkradaki özel başlangıç kuralı gözden kaçırılmamalıdır.
6. Bağlantılı fiilleri tek suçta eritmek: Sahte belge veya malvarlığına yönelik aldatma ayrı unsurlar taşıyorsa ayrıca ele alınmalıdır.

Somut olay kontrol listesi

• Olay tarihinde geçerli ve devam eden önceki bir evlilik var mıydı?
• İlk evliliğin sona ermesine ilişkin işlem hangi tarihte kesinleşti?
• İkinci işlem hukuken evlenme sonucu doğuracak şekilde tamamlandı mı?
• Kendisi bekâr olan kişi, karşı tarafın evli olduğunu işlem sırasında biliyor muydu?
• Gerçek kimlik hangi bilgi veya belgeyle ve nasıl saklandı?
• Başvuru ile evlenme kütüğündeki kayıtlar birbiriyle uyumlu mu?
• Kimlik, nüfus ve iletişim kayıtlarının elde edilme usulü hukuka uygun mu?
• Fiile bilerek katkı sağlayan başka kişiler var mı?
• Bağlantılı belge veya malvarlığı fiilleri ayrıca incelendi mi?
• Evlenmenin iptaline ilişkin hükmün kesinleşme tarihi ve süreyi etkileyen işlemler belirlendi mi?

Sık sorulan sorular

TCK 230 cezası nedir?

Evliyken yeniden evlenme işlemi yaptıran kişi ile evli olduğunu bildiği kişiyle evlenen bekâr kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Gerçek kimliğini saklayarak evlenen kişi için ceza üç aydan bir yıla kadar hapistir.

Resmî evlilik olmadan birlikte yaşamak TCK 230’u oluşturur mu?

İlk üç fıkra bakımından resmî evlenme işlemi belirleyicidir. Yalnız birlikte yaşama, evlenme vaadi veya sosyal çevrede eş gibi tanıtılma bu maddede düzenlenen tamamlanmış fiil için yeterli değildir.

Karşı tarafın evli olduğunu bilmemek sorumluluğu etkiler mi?

Evet. İkinci fıkrada evli olduğunu bilme açık bir unsurdur. Kişi karşı tarafın bekâr olduğuna inanıyorsa bu inancın gerçekliği ve kaçınılmaz olup olmadığı somut delillerle değerlendirilir.

Gerçek kimliği saklamak ne anlama gelir?

Evlenme işlemini yapan kişinin kim olduğunun doğru belirlenmesini engelleyen bilinçli davranışları ifade eder. Başkasına ait kimlik kullanılması tipik bir örnektir; basit yazım veya kayıt hatası tek başına yeterli değildir.

Suç şikâyete ve uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. Soruşturma şikâyet aranmadan yürütülür ve TCK 230 uzlaştırma kapsamında değildir.

Hangi mahkeme görevlidir?

Asliye ceza mahkemesi görevlidir. Yetkili yer, somut olayda evlenme işleminin gerçekleştirildiği yer başta olmak üzere ceza muhakemesinin genel kurallarına göre belirlenir.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

TCK 230/4 uyarınca süre, evlenmenin iptaline ilişkin hükmün kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Süreyi durduran veya kesen işlemler ayrıca hesaba katılır.

Sonuç

TCK 230 birden çok evlilik ve hileli evlenme suçu, resmî evlenme düzeninin doğruluğunu ve tek eşlilik esasını korur. Doğru değerlendirme; önceki evliliğin devamı, yeni işlemin tamamlanma anı, tarafların bilgisi, kimliğin nasıl saklandığı ve özel zamanaşımı başlangıcı birlikte incelenerek yapılır.

Aile düzenine karşı suçların sistematiğini karşılaştırmak için komşu düzenleme olan TCK 231 çocuğun soybağını değiştirme suçu ile TCK 232 kötü muamele suçu yazıları da incelenebilir.

Kaynakça

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni, Mevzuat Bilgi Sistemi.
• Türk Ceza Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TCK 230 madde gerekçesi.
• TBMM 22. Dönem 121. Birleşim tutanağı, TCK 230 kabul edilen metin.
• Öne çıkan fotoğraf: Sandy Millar, Unsplash.

Av. iltan Ekmekçioğlu