TCK 226 müstehcenlik suçu,

TCK 226 müstehcenlik suçu, özellikle çocukların zararlı içeriklerden ve üretim sürecinde cinsel sömürüden korunmasını; belirli ağır içeriklerin üretim, yayım ve bulundurulmasının önlenmesini amaçlar. Maddenin yaptırımı, ürünün niteliğine, çocuğun kullanılıp kullanılmadığına ve failin ürünü üretme, yayma, satma ya da bulundurma biçimine göre değişir.

Bu suçta dosyanın dijital niteliği belirleyicidir. Dosyanın cihazda bulunması, nasıl edinildiği, bilinçli biçimde saklanıp saklanmadığı, başkasına gönderilip gönderilmediği ve içerikte gerçek bir çocuğun kullanılıp kullanılmadığı teknik incelemeyle ayrıştırılmalıdır. Otomatik önbellek kaydı ile bilinçli indirme; kişisel bulundurma ile başkalarının kullanımına sunma aynı hukuki nitelikte değildir.

TCK 226 güncel madde metni

Müstehcenlik

Madde 226. (1) a) Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren, okuyan, okutan veya dinleten,

b) Bunların içeriklerini çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde ya da alenen gösteren, görülebilecek şekilde sergileyen, okuyan, okutan, söyleyen, söyleten,

c) Bu ürünleri, içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya arz eden,

d) Bu ürünleri, bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında, satışa arz eden, satan veya kiraya veren,

e) Bu ürünleri, sair mal veya hizmet satışları yanında veya dolayısıyla bedelsiz olarak veren veya dağıtan,

f) Bu ürünlerin reklamını yapan,

kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları kullanan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(4) Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri içeren ürünleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(5) Üç ve dördüncü fıkralardaki ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(6) Bu suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

(7) Bu madde hükümleri, bilimsel eserlerle; üçüncü fıkra hariç olmak ve çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla, sanatsal ve edebi değeri olan eserler hakkında uygulanmaz.

Metin 13 Ağustos 2026 tarihinde yürürlükteki resmî kanun metni üzerinden kontrol edilmiştir. 2025 yılında sunulan değişiklik teklifi kanunlaşmış bir hüküm gibi kullanılmamıştır.

Korunan hukuki değer ve düzenlemenin amacı

Maddenin başlıca amacı çocukların cinsel sömürüden, gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek içeriklerden ve bu içeriklerin üretiminde kullanılmaktan korunmasıdır. Bunun yanında kamusal alan, genel ahlak ve insan onuru da korunur.

Müstehcenlik değerlendirmesi soyut bir beğeni yargısına indirgenemez. İçeriğin bütünü, sunuluş biçimi, hedef kitlesi, çocukların erişimine açık olup olmadığı ve bilimsel, sanatsal veya edebî bağlamı birlikte incelenmelidir.

Birinci fıkradaki seçimlik hareketler

Bir çocuğa müstehcen içeriği vermek, göstermek, okumak, okutmak veya dinletmek suçun ilk görünüm biçimidir. Ayrıca içeriği çocukların girebileceği ya da görebileceği yerde sergilemek, ürünün içeriğinin anlaşılacağı biçimde satışa sunmak, özel satış yeri dışında satmak, başka mal veya hizmet yanında bedelsiz dağıtmak ya da reklamını yapmak da cezalandırılır.

Failin bütün hareketleri yapması gerekmez; maddede sayılan seçimlik hareketlerden birinin kasten gerçekleştirilmesi yeterlidir. Ancak ürünün niteliği ve failin bilgisi somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Basın ve yayın yoluyla yayma

Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yoluyla yayımlayan ya da yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıyla karşılaşabilir. İnternet sitesi, sosyal medya ve mesajlaşma platformları olayın niteliğine göre yayın aracı olabilir.

Bir hesabın adına kayıtlı olması tek başına içeriği kimin yüklediğini kanıtlamaz. Hesabın fiilî kullanıcısı, oturum kayıtları, IP verileri, cihaz eşleşmesi, paylaşım zamanı ve kişinin içerik üzerindeki kontrolü birlikte incelenmelidir.

Çocuğun içerik üretiminde kullanılması

Müstehcen ürünlerin üretiminde çocukların kullanılması maddenin en ağır ve hassas düzenlemelerinden biridir. Üreten kişi beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.

Bu ürünleri ülkeye sokma, çoğaltma, satışa sunma, satma, taşıma, depolama, ihraç etme, bulundurma veya başkalarının kullanımına sunma ise iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasını gerektirir. Çocuğun rızası hukuken geçerli bir savunma oluşturmaz.

Bulundurma ile yayma arasındaki fark

Üçüncü ve dördüncü fıkralar belirli içeriklerin bulundurulmasını da açıkça cezalandırır. Bununla birlikte “bulundurma”, dosyanın kişinin hâkimiyet alanında ve bilerek tutulmasını gerektirir. Tarayıcı önbelleği, otomatik yedekleme, istenmeyen mesaj eki veya silinmiş veri kalıntısı her olayda aynı sonucu doğurmaz.

Başkalarının kullanımına sunma, gönderme, paylaşım bağlantısı üretme veya erişilebilir klasöre yükleme ise bulundurmanın ötesinde hareketlerdir. Dosyanın gönderim kayıtları ve paylaşım izinleri bu ayrımda önemlidir.

Dördüncü fıkradaki ağır içerikler

Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya kanunda belirtilen diğer biçimde gerçekleştirilen cinsel davranışlara ilişkin içerikleri üretmek, ülkeye sokmak, satmak, taşımak, depolamak, başkalarının kullanımına sunmak veya bulundurmak bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırılır.

İçeriğin hangi fıkra kapsamına girdiği teknik ve hukuki incelemeyle açıkça belirlenmelidir. Genel ifadelerle veya dosya adlarına dayanılarak nitelendirme yapılması yeterli değildir.

Çocuğa erişim sağlama ve ağırlaştırılmış yayın fiilleri

Üçüncü ve dördüncü fıkradaki içerikleri basın ve yayın yoluyla yayımlayan, yayınlanmasına aracılık eden veya çocukların görmesini, dinlemesini ya da okumasını sağlayan kişi altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıyla karşılaşır.

Yaş doğrulama sistemleri, platformun erişim ayarları, içeriğin gönderildiği hesap ve çocuğa bilerek ulaştırılıp ulaştırılmadığı somut olayda araştırılır.

Bilimsel, sanatsal ve edebî eser istisnası

Bilimsel eserler madde kapsamı dışındadır. Üçüncü fıkra hariç olmak ve çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla sanatsal ve edebî değeri olan eserler bakımından da istisna uygulanabilir.

Bir eserin “sanat” olarak adlandırılması tek başına yeterli değildir. Eserin bütünlüğü, amacı, bağlamı, sunulduğu çevre ve çocuklara erişimin önlenip önlenmediği birlikte değerlendirilir. Çocukların üretimde kullanıldığı üçüncü fıkra bakımından bu istisna uygulanmaz.

Manevi unsur ve hata

Suç kasten işlenebilir. Fail içeriğin niteliğini ve gerçekleştirdiği hareketi bilmelidir. Yanlışlıkla indirilen, otomatik kaydedilen veya başkası tarafından cihaza yerleştirilen dosyalar yönünden bilinçli hâkimiyet ve kast ayrıca ispatlanır.

Cihazın ortak kullanılması hâlinde hangi kullanıcı profilinin, hesabın veya oturumun dosyayla bağlantılı olduğu belirlenmelidir. Yalnız cihazın mülkiyetine dayanılarak sonuç çıkarılması sağlıklı değildir.

Teşebbüs, iştirak ve içtima

Suçun hareket türüne göre teşebbüs mümkün olabilir. Yükleme işlemine başlanıp teknik nedenle tamamlanamaması veya ürünün dağıtımdan önce ele geçirilmesi somut koşullarıyla değerlendirilir.

İçeriği üreten, düzenleyen, depolayan, platforma yükleyen ve dağıtan kişilerin sorumluluğu somut katkılarına göre ayrılır. Çocuğun cinsel istismarı, özel hayatın gizliliği, kişisel veriler, şantaj veya insan ticareti gibi bağlantılı suçlar varsa her suçun unsurları ayrıca incelenir.

Yaptırımlar

• Birinci fıkra: Altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası.
• Basın ve yayın: Altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası.
• Üretimde çocuk kullanılması: Beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası.
• Çocuk içeriğini yayma veya bulundurma: İki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası.
• Dördüncü fıkra: Bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası.
• Ağır içerikleri yayımlama veya çocuğa ulaştırma: Altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası.

Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri uygulanabilir. Suçta kullanılan cihazlar ve ekonomik kazanç yönünden müsadere hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Şikâyet, uzlaştırma ve görevli mahkeme

TCK 226 şikâyete bağlı değildir; soruşturma resen yürütülür ve suç uzlaştırma kapsamında değildir. Ceza üst sınırı tam on yıl olan fıkralar dâhil, bağlantılı daha ağır bir suç bulunmadıkça görev kural olarak asliye ceza mahkemesindedir.

İnternet yayınlarında 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi tedbirleri de gündeme gelebilir. Ceza soruşturması ile erişim tedbiri farklı hukuki süreçlerdir.

Dava zamanaşımı

Üst sınırı beş yıl veya daha az hapis gerektiren şekillerde temel dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır. Üst sınırı on yıl olan üçüncü ve beşinci fıkra fiillerinde kural olarak on beş yıllık süre gündeme gelir. Çocuk mağdur ve bağlantılı suçlara ilişkin özel hükümler ayrıca incelenmelidir.

Dijital deliller

• Bilgisayar, telefon, haricî disk ve bulut hesabı incelemeleri,
• Dosyanın oluşturulma, indirilme, açılma ve değiştirilme zamanları,
• Hash değerleri ve adli kopya bütünlüğü,
• Tarayıcı geçmişi, önbellek, indirme ve paylaşım kayıtları,
• Kullanıcı profilleri, parola ve oturum verileri,
• IP, platform, e-posta ve mesajlaşma kayıtları,
• Ödeme, abonelik ve transfer bilgileri,
• İçeriğin niteliği ve çocuk yaşına ilişkin uzman değerlendirmeleri.

Arama, elkoyma ve dijital kopyalama işlemlerinin usule uygunluğu denetlenmelidir. Orijinal cihaz üzerinde değişiklik yapılması, delil bütünlüğü yönünden ciddi sorun doğurabilir.

Uygulamada sık yapılan hatalar

1. Kanunlaşmamış teklif metnini yürürlükteki madde sanmak.
2. Otomatik önbellek ile bilinçli bulundurmayı aynı kabul etmek.
3. Cihaz sahibini doğrudan dosyanın kullanıcısı saymak.
4. Bulundurma, gönderme ve başkalarının kullanımına sunmayı ayırmamak.
5. İçeriği bütün olarak incelemeden yalnız dosya adına dayanmak.
6. Bilimsel, sanatsal ve edebî bağlamı değerlendirmemek.
7. Dijital delilin elde edilme ve bütünlük koşullarını denetlememek.

Sık sorulan sorular

TCK 226 müstehcenlik suçunun cezası nedir?

Ceza fiile göre altı aydan başlayan hapis cezasından on yıla kadar hapis cezasına ve ayrıca adlî para cezasına kadar değişir. Çocuğun üretimde kullanılması ve ağır içeriklerin yayımlanması en ağır şekillerdendir.

Telefonda dosya bulunması tek başına suç mudur?

Her zaman değil. İçeriğin kanunda sayılan nitelikte olması, kişinin dosya üzerinde bilinçli hâkimiyet kurması ve kastının bulunması gerekir.

WhatsApp grubundan otomatik gelen içerik sorumluluk doğurur mu?

Otomatik indirme tek başına bilinçli bulundurmayı göstermeyebilir. Dosyanın açılması, saklanması, taşınması veya paylaşılması gibi veriler birlikte incelenir.

İçeriği başkasına göndermek bulundurmadan farklı mıdır?

Evet. Gönderme veya erişime sunma, yalnız bulundurmanın ötesinde ayrı bir seçimlik hareket oluşturabilir.

Bilimsel veya sanatsal eserler suç oluşturur mu?

Yedinci fıkradaki koşullar varsa istisna uygulanabilir. Ancak çocukların üretimde kullanıldığı üçüncü fıkra bakımından sanatsal veya edebî eser istisnası yoktur.

Suç şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Resen soruşturulur ve uzlaştırmaya tabi değildir.

İnternet içeriğine erişim engellenebilir mi?

Evet. Koşulları varsa 5651 sayılı Kanun kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi tedbiri uygulanabilir.

Sonuç

TCK 226 dosyalarında içerik türü kadar dijital verinin nasıl oluştuğu ve failin dosya üzerindeki bilinçli hâkimiyeti önemlidir. Çocukların korunması temel amaç olmakla birlikte, ceza sorumluluğu her kişi yönünden teknik ve hukuki delillerle bireyselleştirilmelidir.

Serinin sonraki maddesi için TCK 227 Fuhuş Suçu, Cezası ve Nitelikli Hâlleri başlıklı yazıyı inceleyebilirsiniz.

Kaynakça

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, güncel resmî metin
• TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni
• 5651 sayılı Kanun, erişimin engellenmesine ilişkin hükümler

Av. iltan Ekmekçioğlu