TCK 163 Karşılıksız Yararlanma Suçu ve Cezası

TCK 163 karşılıksız yararlanma suçu; bedeli ödenerek kullanılabilen bazı hizmetlerden ödeme yapmadan yararlanmayı, telefon hattı veya yayınlardan rıza dışında faydalanmayı ve abonelik esaslı elektrik, su ya da doğal gazı tüketim miktarının belirlenmesini engelleyerek tüketmeyi cezalandırır. Temel ceza, fiilin türüne göre iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezasından bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına uzanır.

Suçun ayırt edici unsuru yalnızca bir borcun ödenmemesi değildir. Birinci fıkrada otomatla sunulan hizmetten ödeme yapılmadan yararlanma, ikinci fıkrada hat veya yayından rıza dışı faydalanma, üçüncü fıkrada ise tüketim miktarının belirlenmesini engelleyen bir yöntemle abonelik esaslı enerji veya su tüketimi aranır.

TCK 163 Güncel Madde Metni

Karşılıksız yararlanma

Madde 163-

(1) Otomatlar aracılığı ile sunulan ve bedeli ödendiği takdirde yararlanılabilen bir hizmetten ödeme yapmadan yararlanan kişi, iki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Telefon hatları ile frekanslarından veya elektromanyetik dalgalarla yapılan şifreli veya şifresiz yayınlardan sahibinin veya zilyedinin rızası olmadan yararlanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisinin, suyun veya doğal gazın sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesi hâlinde kişi hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Metin 20 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat sistemi üzerinden kontrol edilmiştir. İlk iki fıkra 5237 sayılı Kanunun kabul metninde yer alır; üçüncü fıkra 6352 sayılı Kanunla eklenmiştir. Kanun teklifleri, kabul edilip yürürlüğe girmedikçe yukarıdaki yürürlük metninin parçası değildir.

TCK 163 Madde Gerekçesi

İlk düzenlemenin gerekçesinde, otomatla sunulan hizmet ile telefon hattı veya yayın kullanımında taşınabilir bir mal bulunmadığı, bu nedenle fiillerin bağımsız bir suç tipi olarak düzenlendiği açıklanır. Amaç, bedel karşılığında sunulan hizmet ile hat ve yayın üzerindeki ekonomik yararlanma yetkisini korumaktır.

6352 sayılı Kanuna ilişkin TBMM raporu, abonelik esaslı elektrik, su ve doğal gaz tüketimini de madde kapsamına almıştır. Komisyon aşamasında üçüncü fıkraya “tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde” koşulu eklenerek yalnız borcun ödenmemesi ile ölçümü engelleyen hileli tüketim birbirinden ayrılmış; ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis olarak kabul edilmiştir.

Korunan Hukuki Değer

Düzenleme, hizmet ve enerji sağlayıcısının bedel isteme hakkını, malvarlığını ve sunulan sistemin güvenli işleyişini korur. Telefon ve yayın bakımından sahibin veya zilyedin kullanım üzerindeki tasarruf yetkisi de koruma alanındadır.

Üçüncü fıkra ayrıca tüketimin doğru ölçülmesine dayalı dağıtım ve faturalandırma düzenini korur. Bu nedenle inceleme, yalnız tüketim veya borç miktarına değil, ölçümün nasıl engellendiğine de yönelmelidir.

Suçun Konusu

Birinci fıkranın konusu otomatla sunulan ve bedel ödendiğinde kullanılabilen hizmettir. İkinci fıkra telefon hatları ve frekansları ile elektromanyetik dalgalar üzerinden yapılan şifreli veya şifresiz yayınları kapsar.

Üçüncü fıkranın konusu abonelik esasına göre yararlanılabilen elektrik enerjisi, su veya doğal gazdır. Kanundaki sayım sınırlıdır; başka bir ürün veya hizmet benzetme yoluyla bu fıkraya dâhil edilemez.

Fail ve Mağdur

Fail

Suçun faili herkes olabilir; özel bir meslek veya sıfat aranmaz. Abone, kullanıcı, kiracı, malik ya da fiilî tüketici olmak tek başına sorumluluk için yeterli değildir. Kişinin kanuni harekete ve kasta somut katkısı belirlenmelidir.

Mağdur

Mağdur veya suçtan zarar gören, hizmeti sunan; hattın, frekansın veya yayının sahibi ya da zilyedi olan; elektrik, su veya doğal gazı sağlayan gerçek ya da tüzel kişidir. Abonelik sahibi ile fiilî kullanıcı farklıysa her birinin olayla ilişkisi ayrıca araştırılır.

Maddi Unsur

Otomatla sunulan hizmetten ödeme yapmadan yararlanma

Birinci fıkra için hizmetin bir otomat aracılığıyla sunulması ve normal kullanımın bedel ödenmesine bağlı olması gerekir. Ödeme düzeneğini etkisizleştirerek hizmeti kullanmak tipik örnektir. Serbestçe sunulan veya sonradan faturalandırılan her hizmet bu fıkraya girmez.

Telefon hattı, frekans veya yayından rıza dışında yararlanma

İkinci fıkrada yararlanmanın, hat veya yayın sahibinin ya da zilyedinin rızası dışında gerçekleşmesi gerekir. Yayının şifreli olması zorunlu değildir. Teknik bağlantı yöntemi, kullanım süresi ve rızanın kapsamı somut delillerle belirlenmelidir.

Ölçümü engelleyerek elektrik, su veya doğal gaz tüketme

Üçüncü fıkrada üç koşul birlikte aranır: hizmet abonelik esasına dayanmalı, tüketim sahibin rızası dışında olmalı ve tüketim miktarının belirlenmesi engellenmelidir. Sayaçtan önce bağlantı kurmak, sayacın doğru ölçmesini engelleyen bir müdahale yapmak veya ölçüm düzenini devre dışı bırakmak bu kapsamda değerlendirilebilir.

Yalnız faturayı ödememek, borç biriktirmek veya abonelik sözleşmesine aykırı davranmak ölçümün engellendiği kanıtlanmadıkça üçüncü fıkrayı oluşturmaz. Ceza sorumluluğu ile özel hukuk borcu birbirinden ayrılmalıdır.

Hareket ve Netice

Madde, seçimlik değil birbirinden farklı üç yararlanma biçimi düzenler. Suçun tamamlanması için ilgili hizmet, hat, yayın, elektrik, su veya doğal gazdan fiilen yararlanılması gerekir; ayrıca sağlayıcının bilançosunda belirli bir zararın kesinleşmesi şart değildir.

Üçüncü fıkrada ölçümü engelleyen müdahale tek başına yeterli görülmemeli, bu yöntemle tüketimin gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalıdır. Tüketim dönemi, bağlantının tarihi ve müdahalenin etkisi olayın tamamlanma zamanı bakımından önemlidir.

Manevi Unsur

Suç kasten işlenebilir. Fail, bedelin ödenmediğini veya rızanın bulunmadığını bilmeli; üçüncü fıkrada ayrıca tüketim miktarının belirlenmesini engelleyen yöntemin farkında olarak tüketimi gerçekleştirmelidir.

Taşınmazda sayaç müdahalesinin fail taşınmadan önce yapılmış olması veya kullanımın başkası tarafından yönetilmesi hâlinde, abonelik kaydı tek başına kastı göstermez. Bilgi, hâkimiyet, kullanım ve müdahaleyle bağlantı birlikte araştırılmalıdır.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Geçerli rıza, yetkili bağlantı, teknik servis müdahalesi veya sağlayıcının onayladığı geçici kullanım suçun tipik unsurlarını ortadan kaldırabilir. Rızanın kim tarafından, hangi kapsamda ve hangi süre için verildiği kayıtlarla belirlenmelidir.

Fail, hizmetin ücretsiz olduğu veya bağlantının yetkili biçimde kurulduğu konusunda kaçınılmaz bir hataya düşmüşse TCK m.30 hükümleri gündeme gelebilir. Basitçe “bilmiyordum” demek yeterli değildir; hatanın dayanakları ve kaçınılmazlığı incelenir.

Teşebbüs

İcra hareketlerinin bölünebildiği durumlarda teşebbüs mümkündür. Ölçümü engelleyen bağlantının hazırlanmasına rağmen tüketim başlamadan müdahale edilmesi veya otomatın ödeme düzeneğinin etkisizleştirilmesine karşın hizmet alınamaması buna örnek olabilir.

Hazırlık hareketleri ile doğrudan icraya başlama ayrılmalıdır. Kullanılmamış bir aparatın bulunması, tek başına her olayda teşebbüs sonucunu doğurmaz.

İştirak

Müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme genel hükümlere tabidir. Bağlantıyı kuran, kullanılmasını sağlayan ve tüketim üzerinde hâkimiyet kuran kişilerin katkıları ayrı ayrı belirlenmelidir.

Teknik işlemi yapan kişinin bağlantının amacı ve kullanım biçimi hakkında bilgisi yoksa kast kurulamaz. Abonelik sahibinin yalnız sözleşmede adının bulunması da başkasının fiiline katıldığını otomatik olarak göstermez.

İçtima ve Diğer Suçlarla İlişki

Sayaç, mühür, pano veya hat üzerinde ayrıca zarar verici ya da belge niteliğindeki işaretleri etkileyen hareketler bulunabilir. Her fiilin unsurları, hukuki konusu ve zaman bakımından bağımsızlığı belirlenerek genel birleşme kuralları uygulanır.

Aynı tüketim dönemine ilişkin tekrarlanan eylemlerde tek suç, kesintisiz suç veya zincirleme suç değerlendirmesi; müdahalelerin sayısı, kesintiler ve yenilenen suç işleme iradesi dikkate alınarak yapılmalıdır.

Nitelikli Hâller ve İlgili Hükümler

TCK 163 içinde ayrıca bir nitelikli hâl düzenlenmemiştir; üç fıkranın hareketleri ve cezaları farklıdır. Malvarlığına karşı suçlar bölümünde yer aldığı için, koşulları varsa TCK 167’deki şahsi cezasızlık veya ceza indirimi hükümleri gündeme gelebilir. Tüzel kişi sağlayıcılar bakımından akrabalık ilişkisi kurulamayacağı unutulmamalıdır.

Karşılıksız yararlanma suçuna özgü giderim düzenlemesi TCK 168 etkin pişmanlık hükmündedir. Zararın soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmini hâlinde kamu davası açılmaz; hükme kadar tam tazminde ceza üçte birine kadar indirilebilir. Kişi bu olanaktan iki defadan fazla yararlanamaz.

Yaptırım

• Birinci fıkra: İki aydan altı aya kadar hapis veya adlî para cezası.
• İkinci fıkra: Altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası.
• Üçüncü fıkra: Bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası.

İlk iki fıkrada yaptırımlar seçeneklidir; mahkeme hapis ya da doğrudan adlî para cezasından birini seçer. Üçüncü fıkrada doğrudan adlî para cezası seçenek olarak düzenlenmemiştir. Cezanın bireyselleştirilmesi kurumları kendi kanuni şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.

Şikâyet ve Soruşturma

TCK 163 kural olarak şikâyete bağlı değildir ve resen soruşturulur. Ancak fiil TCK 167/2’de sayılan yakınlardan biri zararına işlenmişse şikâyet koşulu ve cezada yarı oranında indirim gündeme gelebilir.

TCK 168/5’teki tam tazmin, şikâyetten farklı ve bu suça özgü bir kurumdur. Tazminin zamanı, tamamı kapsayıp kapsamadığı ve daha önce kaç kez yararlanıldığı dosya üzerinden belirlenmelidir.

Uzlaştırma

Suçun resen soruşturulan genel biçimleri uzlaştırma kapsamında değildir. TCK 167/2 nedeniyle şikâyete bağlı hâle gelen somut olayda CMK m.253 koşulları ayrıca değerlendirilir.

Etkin pişmanlık amacıyla zararın giderilmesi ile uzlaştırma aynı kurum değildir. Birinin koşullarının bulunması diğerinin kendiliğinden uygulandığı anlamına gelmez.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak hizmetten yararlanmanın veya rıza dışı tüketimin gerçekleştiği yer mahkemesidir.

Birden fazla yerde bağlantı, kullanım veya tüketim söz konusuysa CMK’nın bağlantı ve yetki kuralları somut olayın icra biçimine göre uygulanır.

Dava Zamanaşımı

Kanuni ceza üst sınırlarına göre temel dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır. Başlangıç tarihi, suçun tamamlanma biçimi ve tüketimin sürekliliği gözetilerek belirlenir.

Kesilme veya durma nedenleri süre hesabını değiştirir. Sayaç tespit tarihi her zaman suçun başlangıç tarihi değildir; tüketim dönemi ve müdahalenin zamanı ayrıca araştırılmalıdır.

Deliller

• Abonelik sözleşmesi, tesisat ve sayaç seri numarası kayıtları.
• Tespit, kesme-açma, mühürleme ve teknik inceleme tutanakları.
• Sayaç söküm, laboratuvar ve tüketim karşılaştırma raporları.
• Faturalar, endeks kayıtları ve geçmiş tüketim verileri.
• Bağlantı ve tesisatı gösteren fotoğraf, video ve keşif bulguları.
• Taşınmazın kullanımını gösteren kira, teslim ve adres kayıtları.
• Telefon hattı, frekans veya yayın erişim kayıtları.
• Ödeme sistemi ve otomat işlem kayıtları.

Teknik tutanakta müdahalenin yeri, ölçüme etkisi, mühür durumu ve tüketimin nasıl gerçekleştiği açıkça gösterilmelidir. Delilin elde edilme yöntemi, bütünlüğü ve ilgili kişiyle bağlantısı da denetlenmelidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Her ödenmeyen elektrik, su veya doğal gaz faturasını suç saymak.
• Tüketim miktarının belirlenmesinin nasıl engellendiğini göstermemek.
• Abonelik sahibini otomatik olarak fail kabul etmek.
• Taşınmazın suç tarihindeki fiilî kullanıcısını araştırmamak.
• Teknik müdahale tarihi ile tüketim dönemini aynı varsaymak.
• Rıza, yetkili bağlantı veya teknik servis olasılığını incelememek.
• Tam tazminin zamanını ve TCK 168/5 koşullarını gözden kaçırmak.
• Özel hukuk borcu ile ceza sorumluluğunu birbirine karıştırmak.

Somut Olay Kontrol Listesi

• İddia TCK 163’ün hangi fıkrasına dayanıyor?
• Otomatla sunulan hizmet gerçekten bedel karşılığında mıydı?
• Hat veya yayın bakımından sahip ya da zilyedin rızası var mıydı?
• Elektrik, su veya doğal gaz abonelik esasına göre mi sunuluyordu?
• Tüketim miktarını belirlemeyi engelleyen yöntem nedir?
• Bu yöntemle fiilî tüketim gerçekleşmiş mi?
• Şüpheli suç tarihinde taşınmazı veya sistemi kullanıyor muydu?
• Şüphelinin müdahaleyi bildiğini gösteren somut delil var mı?
• Zararın miktarı hangi teknik ve mali yöntemle hesaplandı?
• Tam tazmin yapıldı mı; yapıldıysa hangi aşamada?
• TCK 167 kapsamında yakınlık ilişkisi bulunuyor mu?
• Suç tarihi, yetki ve zamanaşımı doğru belirlendi mi?

Sık Sorulan Sorular

Elektrik faturasını ödememek TCK 163 suçunu oluşturur mu?

Tek başına oluşturmaz. Üçüncü fıkra için abonelik esaslı elektriğin rıza dışında ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek şekilde tüketilmesi gerekir.

Kaçak elektrik suçunda ceza nedir?

TCK 163/3 kapsamındaki elektrik, su veya doğal gaz tüketiminde ceza bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Somut ceza, olayın özellikleri ve genel hükümler çerçevesinde belirlenir.

Abonelik sahibi her durumda sorumlu mudur?

Hayır. Abonelik kaydı önemli bir delil olabilir; fakat fiilî kullanım, müdahaleyi bilme, tüketim üzerinde hâkimiyet ve kast ayrıca kanıtlanmalıdır.

Zarar ödenirse dava açılmaz mı?

Zararın soruşturma tamamlanmadan önce tamamen tazmin edilmesi ve TCK 168/5’in diğer koşullarının bulunması hâlinde kamu davası açılmaz. Hükme kadar tam tazmin, cezada üçte birine kadar indirim sağlayabilir.

Karşılıksız yararlanma suçu şikâyete bağlı mıdır?

Kural olarak hayır; soruşturma resen yürütülür. TCK 167/2’deki yakınlık ilişkisinin bulunduğu özel durumda şikâyet koşulu doğabilir.

TCK 163’ün komşu maddesi nedir?

TCK 164 şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi suçu, belirli şirket veya kooperatif görevlilerinin önemli ve gerçeğe aykırı bilgi vermesini ya da verdirmesini düzenler.

Sonuç

TCK 163 karşılıksız yararlanma suçunda doğru fıkranın belirlenmesi esastır. Otomat hizmetinde ödeme yapılmaması, hat veya yayında rıza dışı yararlanma, abonelik esaslı enerji ve suda ise ayrıca tüketim miktarının belirlenmesini engelleyen yöntem kanıtlanmalıdır. Salt borç, abonelik kaydı veya taşınmaz malikliği ceza sorumluluğu için tek başına yeterli değildir.

Zararın giderilmesinin sonuçları için TCK 168 etkin pişmanlık; yakınlar arasında işlenen malvarlığı suçlarındaki özel sonuçlar için TCK 167 şahsi cezasızlık yazıları incelenebilir.

Ticari faaliyette tacirin dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali iflasa neden olmuşsa, koşullar için TCK 162 taksirli iflas suçu yazısı incelenebilir.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni (erişim: 20 Ağustos 2026).
• TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun kabul edilen metni.
• TBMM Adalet Komisyonu Raporu ve madde gerekçeleri.
• TBMM, 6352 sayılı Kanuna ilişkin Adalet Komisyonu Raporu.

Av. İltan Ekmekçioğlu