Ceza muhakemesinde bir karara itiraz edildiğinde inceleme merciinin nasıl karar vereceği, tarafların dinlenip dinlenmeyeceği ve kararın kesin olup olmadığı önem taşır. CMK 271, itirazın karara bağlanma usulünü ve ilk kez merci tarafından verilen tutuklama kararına ilişkin özel istisnayı düzenler.
CMK 271 güncel madde metni
Karar
Madde 271 – (1) Kanunda yazılı olan hâller saklı kalmak üzere, itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilir. Ancak, gerekli görüldüğünde Cumhuriyet savcısı ve sonra müdafi veya vekil dinlenir.
(2) İtiraz yerinde görülürse merci, aynı zamanda itiraz konusu hakkında da karar verir.
(3) Karar mümkün olan en kısa sürede verilir.
(4) Merciin, itiraz üzerine verdiği kararları kesindir; ancak ilk defa merci tarafından verilen tutuklama kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir.
Madde metni 8 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu üzerinden kontrol edilmiştir.
CMK 271 neyi düzenler?
CMK 271, yetkili merci önüne gelen itirazın hangi usulle sonuçlandırılacağını belirler. Genel kural, incelemenin duruşma açılmadan dosya üzerinden yapılmasıdır.
İtirazın kabul edilmesi hâlinde merci yalnız önceki kararı kaldırmakla yetinmez; itiraz konusu hakkında da karar verir. Kararın mümkün olan en kısa sürede verilmesi ve kural olarak kesin olması da aynı maddede düzenlenmiştir.
İtiraz incelemesinde duruşma yapılır mı?
Kural olarak hayır. İtiraz hakkında duruşma yapılmaksızın, dilekçeler ve dosyadaki bilgi ile belgeler incelenerek karar verilir.
Bu kural, başvurunun gerekçesiz veya belgesiz hazırlanabileceği anlamına gelmez. İtiraz nedenleri, hukuka aykırı görülen hususlar ve talep edilen sonuç dilekçede açıkça gösterilmelidir. Başvuru süresi ve yetkili makam CMK 268 itiraz usulü çerçevesinde belirlenir.
Savcı, müdafi veya vekil dinlenebilir mi?
İnceleme mercii gerekli görürse Cumhuriyet savcısını ve ardından müdafi veya vekili dinleyebilir. Kanundaki sıra, önce savcının, sonra savunma veya temsil makamının dinlenmesidir.
Dinleme her itirazda zorunlu değildir. Dosyanın niteliği, uyuşmazlığın kapsamı ve sözlü açıklamaya duyulan ihtiyaç merci tarafından değerlendirilir.
Tarafların yazılı görüşleri nasıl alınır?
İtirazın savcıya ve karşı tarafa bildirilmesi, yazılı cevap alınması ve ek araştırma yapılması CMK 270 itiraz incelemesi kapsamında düzenlenmiştir.
Özellikle tutuklama ve tutukluluğun incelenmesine ilişkin belirli itirazlarda savcı görüşü alınırsa, bu görüş şüpheliye, sanığa veya müdafiine bildirilir. Savunma üç gün içinde görüşünü sunabilir.
İtiraz kabul edilirse ne olur?
İtiraz yerinde görülürse inceleme mercii, itiraz konusu hakkında da karar verir. Böylece yalnız önceki kararın hatalı olduğunu belirtmekle yetinmeyerek uyuşmazlığı doğrudan sonuçlandırır.
Verilecek karar, itirazın konusuna göre değişir. Başvuruda hangi kararın kaldırılması veya değiştirilmesi istendiği bu nedenle net biçimde belirtilmelidir.
İtiraz reddedilirse ne olur?
Merci itiraz nedenlerini yerinde görmezse başvuruyu reddeder. CMK 271/4 uyarınca itiraz üzerine verilen merci kararları kural olarak kesindir.
Kesinlik, aynı karar için olağan itiraz yolunun yeniden kullanılmasını sınırlar. Bununla birlikte kanunda ayrıca düzenlenen yollar ve CMK 271/4’teki tutuklama istisnası kendi şartları içinde değerlendirilmelidir.
İtiraz kararı ne kadar sürede verilir?
Kanun belirli bir gün sayısı koymak yerine kararın “mümkün olan en kısa sürede” verilmesini emreder. Dosyanın kapsamı ve yapılması gereken araştırmalar karar süresini etkileyebilir.
Özgürlük veya koruma tedbiri gibi zaman bakımından hassas konularda gecikme daha ağır sonuçlar doğurabilir. Başvurunun ve ek belgelerin eksiksiz sunulması, inceleme sürecinin sağlıklı yürütülmesine katkı sağlar.
İtiraz merciinin kararı kesin midir?
Evet, temel kural merciin itiraz üzerine verdiği kararın kesin olmasıdır. Bu nedenle itiraz dilekçesinin ilk aşamada somut, anlaşılır ve dosya kapsamıyla uyumlu hazırlanması önemlidir.
Ancak “kesin” ifadesi, CMK 271’de açıkça gösterilen istisnayı ortadan kaldırmaz. İlk defa inceleme mercii tarafından verilen tutuklama kararına karşı yeniden itiraz edilebilir.
İlk defa merci tarafından verilen tutuklama kararı nedir?
İtirazı inceleyen merci, önceki kararı değerlendirirken kişi hakkında ilk kez tutuklama kararı verirse bu yeni karara karşı itiraz yolu açıktır. Bunun nedeni, kişinin ilk defa merci tarafından verilen özgürlüğü kısıtlayıcı kararı başka bir mercie inceletebilmesidir.
İstisna her tutuklama kararına sınırsız yeni itiraz hakkı vermez. Uygulanabilmesi için tutuklama kararının ilk kez itiraz mercii tarafından verilmiş olması gerekir.
İtiraz kararın uygulanmasını durdurur mu?
İtiraz başvurusu, kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Kararı veren makam veya inceleme mercii ayrıca geri bırakma kararı verebilir.
Bu ayrım ve geri bırakma talebinin önemi CMK 269 itirazın karara etkisi yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
İtiraz dilekçesinde nelere yer verilmelidir?
- İtiraz edilen kararın tarihi, konusu ve dosya numarası,
- Kararı veren hâkimlik veya mahkeme,
- Kararın öğrenildiği ya da tebliğ edildiği tarih,
- Kararın hukuka aykırı görülen yönleri,
- İtirazı destekleyen somut bilgi ve belgeler,
- Talep edilen kararın açık ifadesi,
- Gerekiyorsa kararın uygulanmasının geri bırakılması talebi.
Bir kararın itiraza açık olup olmadığı öncelikle CMK 267 itiraz edilebilen kararlar kapsamında kontrol edilmelidir.
Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler
İtirazın dosya üzerinden inceleneceği düşünülerek bütün önemli nedenler dilekçede ortaya konulmalıdır. Merciin tarafları dinleyeceği varsayımıyla eksik başvuru yapılması hak kaybı yaratabilir.
Karar tebliğ edildiğinde kabul veya ret sonucu, kararın kesinlik durumu ve tutuklama istisnasının bulunup bulunmadığı birlikte incelenmelidir. Süreli işlemlerde tebliğ kaydı gecikmeden kontrol edilmelidir.
İtirazdan farklı olarak ilk derece mahkemesi hükümlerine karşı başvurulacak istinaf yolunun kapsamı CMK 272 istinaf kapsamında açıklanmıştır.
Sık sorulan sorular
CMK 271 kapsamında itiraz duruşmalı mı incelenir?
Genel kural, itirazın duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karara bağlanmasıdır.
İtiraz mercii savcıyı ve avukatı dinleyebilir mi?
Evet. Gerekli görülürse önce Cumhuriyet savcısı, ardından müdafi veya vekil dinlenebilir.
İtiraz kabul edilirse dosya geri mi gönderilir?
CMK 271’e göre merci, itirazı yerinde gördüğünde itiraz konusu hakkında da karar verir.
İtiraz kararı için kanunda kesin bir gün süresi var mı?
Madde belirli bir gün sayısı koymaz; kararın mümkün olan en kısa sürede verilmesini öngörür.
İtiraz merciinin kararı kesin midir?
Kural olarak evet. Merciin itiraz üzerine verdiği kararlar kesindir.
Merci ilk kez tutuklama kararı verirse itiraz edilebilir mi?
Evet. İlk defa itiraz mercii tarafından verilen tutuklama kararına karşı itiraz yolu açıktır.
İtirazın incelenmesi önceki kararı otomatik durdurur mu?
Hayır. Uygulamanın geri bırakılması için yetkili makamın ayrıca karar vermesi gerekir.
Sonuç
CMK 271 uyarınca itirazlar kural olarak duruşmasız ve mümkün olan en kısa sürede karara bağlanır. İtiraz kabul edilirse merci uyuşmazlığın konusu hakkında da karar verir. Merci kararları genel olarak kesin olmakla birlikte, ilk kez merci tarafından verilen tutuklama kararına yeniden itiraz edilebilir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
