Adliye koridorunda veya ceza duruşması sırasında telefonla ses ya da görüntü kaydı yapmak kural olarak yasaktır. CMK 183, yalnız duruşma salonunu değil, adliye binasını ve bina dışında yürütülen diğer adlî işlemleri de kapsayan geniş bir kayıt ve nakil yasağı getirir.

Duruşmanın halka açık olması bu yasağı ortadan kaldırmaz. Kanunda açıkça saklı tutulan görüntülü ve sesli iletişim yöntemleri ise kişisel kayıt serbestisi değil, yargı makamlarının usule uygun biçimde kullandığı teknik araçlardır.

CMK 183 Güncel Madde Metni

Ses ve görüntü alıcı aletlerin kullanılması yasağı

Madde 183 – (1) 180 inci maddenin beşinci fıkrası ile 196 ncı maddenin dördüncü fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, adliye binası içerisinde ve duruşma başladıktan sonra duruşma salonunda her türlü sesli veya görüntülü kayıt veya nakil olanağı sağlayan aletler kullanılamaz. Bu hüküm, adliye binası içerisinde ve dışındaki diğer adlî işlemlerin icrasında da uygulanır.

CMK 183’ün Amacı ve Kapsamı

Düzenlemenin amacı, ceza muhakemesi işlemlerinin düzenini, kişilerin mahremiyetini ve yargılamanın sağlıklı yürütülmesini korumaktır. Kontrolsüz kayıt veya canlı aktarım; beyanların bağlamından koparılmasına, kişilerin teşhir edilmesine ve henüz tamamlanmamış bir yargılamanın zarar görmesine yol açabilir.

Yasak, yalnız profesyonel kamera ve ses kayıt cihazlarını kapsamaz. Telefon, tablet, akıllı gözlük veya başka bir araç sesli ya da görüntülü kayıt veya nakil imkânı sağlıyorsa hükmün kapsamına girebilir.

CMK 183, kaydın içeriğinden önce cihazın belirtilen yer ve işlemlerde kullanılmasını düzenler. Bu nedenle kayıt henüz paylaşılmamış olsa bile cihazın kayıt veya nakil amacıyla kullanılması sorun doğurabilir.

Adliye Binasında Kayıt Yapılabilir mi?

CMK 183’ün açık ifadesine göre adliye binası içinde sesli veya görüntülü kayıt ya da nakil sağlayan aletler kullanılamaz. Yasak sadece mahkeme salonunun kapısından sonra başlamaz; koridor, bekleme alanı ve adliye içindeki diğer bölümler de kapsam içindedir.

Telefonun kişinin üzerinde bulunması ile kayıt amacıyla kullanılması aynı şey değildir. Madde cihaz bulundurmayı değil, kayıt veya nakil sağlayacak biçimde kullanmayı yasaklar. Bununla birlikte güvenlik ve duruşma düzenine ilişkin ayrıca verilen talimatlara da uyulmalıdır.

Duruşma Salonunda Yasak Ne Zaman Başlar?

Madde, duruşma salonu bakımından “duruşma başladıktan sonra” ifadesini kullanır. Duruşma başladıktan sonra ses, fotoğraf, video veya canlı yayın imkânı sağlayan cihazların kullanılması yasaktır.

Duruşma başlamadan önceki durum, adliye binasına ilişkin genel yasaktan bağımsız düşünülemez. Salon adliye binasının içindeyse binanın tamamına ilişkin yasak zaten uygulanır.

Duruşmanın açık yapılması yalnız izleme imkânı sağlar. Açıklık ilkesinin kapsamı ve kapalı duruşma koşulları CMK 182 duruşmanın açıklığı yazısında ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Hangi Cihazlar ve İşlemler Yasak Kapsamındadır?

Kanun teknoloji veya marka saymak yerine işlevi esas alır. Sesli ya da görüntülü kayıt veya nakil olanağı sağlayan her türlü alet kapsamda olabilir.

• Telefonla fotoğraf veya video çekmek,
• Ses kayıt uygulamasını çalıştırmak,
• Duruşmayı canlı yayımlamak veya görüntüyü başka yere aktarmak,
• Bilgisayar ya da tablet üzerinden sesli-görüntülü nakil yapmak,
• Gizli veya görünür başka bir kayıt cihazını çalıştırmak.

Not almak ile ses veya görüntü kaydı yapmak farklıdır. CMK 183 doğrudan sesli ve görüntülü kayıt ya da nakil araçlarına ilişkindir; ancak yazılı not alma faaliyeti de duruşmanın düzenini bozmamalı ve mahkemenin usule uygun talimatlarıyla çelişmemelidir.

Adliye Dışındaki Adlî İşlemler de Kapsamda mı?

Evet. Maddenin son cümlesi yasağın adliye binası içindeki ve dışındaki diğer adlî işlemlerin icrasında da uygulanacağını belirtir. Bu nedenle keşif, yer gösterme veya başka bir adlî işlem sırf bina dışında yapılıyor diye kayıt serbest hâle gelmez.

Belirleyici olan, işlemin adlî bir işlem olarak yürütülmesidir. Yer, katılan kişilerin sıfatı ve işlemin usulü somut olayda birlikte değerlendirilmelidir.

SEGBİS ve Kanuni Görüntülü Bağlantı Yasak mı?

Hayır. CMK 183, CMK 180/5 ile CMK 196/4 kapsamındaki SEGBİS uygulamasını açıkça saklı tutar. Bunlar yargı makamlarınca kanuni şartlarla kullanılan eş zamanlı görüntülü ve sesli iletişim yöntemleridir.

Tanık veya bilirkişinin uzaktan dinlenmesine ilişkin yöntem CMK 180 istinabe ve görüntülü dinleme yazısında ele alınmıştır. Bu teknik aktarım, duruşmayı izleyen kişinin kendi cihazıyla kayıt yapmasına izin verildiği anlamına gelmez.

Mahkeme İzin Verirse Kayıt Yapılabilir mi?

CMK 183 genel bir kullanım yasağı koyar ve yalnız kanunda belirtilen iki hükmü saklı tutar. Bu nedenle duruşmanın açık olması, tarafların anlaşması veya kişinin kaydı yalnız kendisi için yapacağını söylemesi kanunda bulunmayan genel bir kayıt hakkı oluşturmaz.

Yargı makamlarının kurumsal sistemlerle yaptığı kanuni kayıt ve nakil işlemleri ile kişilerin kendi cihazlarıyla kayıt yapması birbirinden ayrılmalıdır. Somut bir işlemde hangi teknik yöntemin uygulanacağı ilgili usul hükmüne göre belirlenir.

Açık Duruşmada Basın Kayıt Yapabilir mi?

Basın mensupları açık duruşmayı izleyebilir; ancak basın sıfatı CMK 183’teki yasağı ortadan kaldırmaz. İzleme, haber hazırlama ve duruşmayı sesli ya da görüntülü kaydetme birbirinden farklı faaliyetlerdir.

Haber verme faaliyeti yürütülürken ayrıca masumiyet karinesi, kişisel veriler, özel hayat ve çocukların korunmasına ilişkin kurallar gözetilmelidir. Duruşmanın açık olması, salondaki görüntülerin canlı aktarılmasına kendiliğinden izin vermez.

Kayıt Yapıldığı Fark Edilirse Ne Yapılmalı?

Taraf, avukat veya başka bir katılımcı kayıt yapıldığını düşünüyorsa durumu gecikmeden mahkeme başkanına, hâkime ya da görevli personele bildirmelidir. Olayın zamanı, kullanılan cihaz ve işlemin hangi bölümünde gerçekleştiği somut biçimde belirtilmelidir.

Mahkemenin veya görevli makamın tutanak düzenlemesi, cihazla ilgili işlem yapması ya da başka bir hukuki süreci değerlendirmesi somut koşullara bağlıdır. Kişilerin cihazı zorla almaya çalışması veya tartışmayı büyütmesi yerine görevli makama başvurması daha güvenlidir.

Kayıt Yasağı İhlalinin Sonucu Nedir?

CMK 183 bir usul yasağıdır. İhlalin duruşma düzeni, tutanak, cihaz veya ilgili kişi bakımından doğuracağı sonuç somut olayın özelliklerine ve uygulanabilecek diğer hükümlere göre belirlenir.

Kaydın nasıl elde edildiği, saklanıp saklanmadığı, paylaşılıp paylaşılmadığı ve kişisel veriler ya da özel hayat bakımından ayrıca bir ihlal oluşturup oluşturmadığı birbirinden ayrı değerlendirmelerdir. Somut dosya görülmeden belirli bir suç veya yaptırım sonucu kesin kabul edilmemelidir.

Uygulamada Dikkat Edilecek Noktalar

• Adliye binasının tamamında kayıt ve nakil yasağı bulunduğu unutulmamalıdır.
• Duruşmanın açık olması kayıt serbestisi olarak yorumlanmamalıdır.
• Telefon, tablet ve benzeri cihazların kayıt veya canlı aktarım işlevi kullanılmamalıdır.
• Adliye dışındaki keşif ve diğer adlî işlemlerde de yasağın uygulanabileceği dikkate alınmalıdır.
• CMK 180/5 ve 196/4 kapsamındaki kurumsal bağlantılar kişisel kayıt hakkı vermez.
• Şüpheli kayıt durumu görevli makama derhâl ve somut biçimde bildirilmelidir.
• Olayın tutanağa geçirilmesi talep edilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Adliye koridorunda telefonla video çekilebilir mi?

CMK 183 adliye binası içinde sesli veya görüntülü kayıt ya da nakil sağlayan aletlerin kullanılmasını yasaklar. Koridorlar da adliye binasının parçasıdır.

Açık duruşmada ses kaydı yapılabilir mi?

Hayır. Duruşmanın halka açık olması, ses veya görüntü kaydı yapılabileceği anlamına gelmez.

Telefonu sessize almak yeterli midir?

Sessize alma ile kayıt işlevini kullanma farklıdır. Yasak, cihazın sesli veya görüntülü kayıt ya da nakil amacıyla kullanılmasına ilişkindir; ayrıca mahkemenin cihaz kullanımına dair talimatlarına uyulmalıdır.

Duruşma başlamadan önce salonda fotoğraf çekilebilir mi?

Salon adliye binası içindeyse bina genelindeki kayıt yasağı uygulanır. “Duruşma başladıktan sonra” ifadesi adliye binasına ilişkin genel yasağı kaldırmaz.

Basın mensupları duruşmayı canlı yayımlayabilir mi?

Basın mensubu olmak CMK 183’teki yasağı ortadan kaldırmaz. Açık duruşmayı izleme hakkı, canlı yayın veya kayıt hakkı değildir.

SEGBİS kullanılması CMK 183’e aykırı mıdır?

Hayır. Kanun, CMK 180/5 ve 196/4 kapsamındaki eş zamanlı görüntülü ve sesli iletişim yöntemlerini açıkça saklı tutar.

Adliye dışında yapılan keşifte kayıt serbest mi?

Hayır. CMK 183, yasağın adliye dışındaki diğer adlî işlemlerin icrasında da uygulanacağını belirtir.

Sonuç

CMK 183, adliye binasında ve duruşma başladıktan sonra duruşma salonunda sesli veya görüntülü kayıt ve nakil sağlayan araçların kullanılmasını yasaklar. Yasak, bina dışında gerçekleştirilen diğer adlî işlemlere de uzanır.

Duruşmanın açık olması veya kaydın kişisel amaçla yapılması genel bir istisna yaratmaz. Kanunda saklı tutulan görüntülü ve sesli iletişim yöntemleri, yetkili makamların usule uygun kullandığı kurumsal sistemlerdir.

Duruşmanın kapatılması isteminin hangi usulle ele alınacağı CMK 184 kapalılık talebi kapsamında ayrıca düzenlenir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.