CMK 286 Hangi İstinaf Kararları Temyiz Edilebilir?
Ceza davasında bölge adliye mahkemesi kararından sonra Yargıtaya başvurulup başvurulamayacağı, kararın türüne ve kanundaki kesinlik sınırlarına göre belirlenir. Her istinaf kararı temyize açık değildir.
CMK 286 genel temyiz kuralını, temyiz edilemeyen kararları ve kararın normalde kesin sayılmasına rağmen temyize açık tutulan suçları birlikte düzenler.
CMK 286 Güncel Madde Metni
Temyiz
Madde 286 – (1) Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir.
(2) Ancak;
a) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile miktarı ne olursa olsun adlî para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair bölge adliye mahkemesi kararları,
b) İlk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları,
c) Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlara ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen; seçenek yaptırımlara ilişkin her türlü kararlar ve istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
d) İlk defa bölge adliye mahkemesince verilen ve 272 nci maddenin üçüncü fıkrası kapsamı dışında kalan mahkûmiyet kararları hariç olmak üzere, ilk derece mahkemelerinin görevine giren ve kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezasını gerektiren suçlar ve bunlara bağlı adlî para cezalarına ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları,
e) Adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece mahkemelerinden verilen hükümlere ilişkin her türlü bölge adliye mahkemesi kararları,
f) Sadece eşya veya kazanç müsaderesine veya bunlara yer olmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,
g) On yıl veya daha az hapis cezasını veya adlî para cezasını gerektiren suçlardan, ilk derece mahkemesince verilen beraat kararları ile ilgili olarak istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararları,
h) Davanın düşmesine, ceza verilmesine yer olmadığına, güvenlik tedbirine ilişkin ilk derece mahkemesi kararları ile ilgili olarak bölge adliye mahkemesince verilen bu tür kararlar veya istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
ı) Yukarıdaki bentlerde yer alan sınırlar içinde kalmak koşuluyla aynı hükümde, cezalardan ve kararlardan birden fazlasını içeren bölge adliye mahkemesi kararları,
Temyiz edilemez.
(3) İkinci fıkrada belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsamında olsa bile aşağıda sayılan suçlar nedeniyle verilen bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararları temyiz edilebilir:
a) Türk Ceza Kanununda yer alan;
1. Hakaret (madde 125, üçüncü fıkra),
2. Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit (madde 213),
3. Suç işlemeye tahrik (madde 214),
4. Suçu ve suçluyu övme (madde 215),
5. Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama (madde 216),
6. Kanunlara uymamaya tahrik (madde 217),
7. Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma (madde 217/A),
8. Cumhurbaşkanına hakaret (madde 299),
9. Devletin egemenlik alametlerini aşağılama (madde 300),
10. Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (madde 301),
11. Silâhlı örgüt (madde 314),
12. Halkı askerlikten soğutma (madde 318),
suçları.
b) Terörle Mücadele Kanununun 6 ncı maddesinin ikinci ve dördüncü fıkrası ile 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan suçlar.
c) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununun 28 inci maddesinin birinci fıkrası, 31 inci maddesi ve 32 nci maddesinde yer alan suçlar.
CMK 286’ya Göre Hangi Kararlar Temyiz Edilebilir?
Genel kural, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışındaki hükümlerinin temyiz edilebilmesidir. Temyiz incelemesini Yargıtay yapar. Ancak ikinci fıkradaki kesinlik hâlleri bu genel kuralın kapsamını daraltır.
Önce bölge adliye mahkemesinin verdiği kararın türü belirlenmelidir. İstinaf başvurusunun esastan reddi, ilk derece hükmünün kaldırılarak yeni hüküm kurulması ve bozma kararları aynı hukuki sonucu doğurmaz. İstinaf karar türleri CMK 280 istinaf incelemesi kapsamında açıklanmıştır.
Beş Yıl veya Daha Az Hapis Cezasında Temyiz Mümkün mü?
İlk derece mahkemesinin verdiği beş yıl veya daha az hapis cezasına karşı yapılan istinaf başvurusu esastan reddedilmişse bölge adliye mahkemesi kararı kural olarak temyiz edilemez. Bölge adliye mahkemesi bu cezayı artırmamışsa verdiği karar da ikinci fıkradaki kesinlik kapsamında kalabilir.
Yalnız ceza miktarına bakmak yeterli değildir. Kararın hangi suç nedeniyle verildiği de kontrol edilmelidir; üçüncü fıkrada sayılan suçlar, ikinci fıkradaki kesinlik kuralına rağmen temyize açıktır.
Adlî Para Cezası ve Seçenek Yaptırımlar Temyiz Edilebilir mi?
Miktarı ne olursa olsun adlî para cezasına karşı istinaf başvurusunun esastan reddi kural olarak kesin niteliktedir. Yalnız adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece hükmüne ilişkin bölge adliye mahkemesinin her türlü kararı da temyiz edilemeyen kararlar arasındadır.
Hapis cezasından çevrilen seçenek yaptırımlar hakkında bölge adliye mahkemesince verilen kararlar ve bu konudaki istinaf başvurusunun esastan reddi kararları da kural olarak temyize kapalıdır.
Beraat, Müsadere ve Düşme Kararları Temyize Açık mı?
On yıl veya daha az hapis cezasını ya da adlî para cezasını gerektiren suçlarda ilk derece beraat kararına yönelik istinafın esastan reddi temyiz edilemez. Sadece eşya veya kazanç müsaderesine ilişkin hükümlerde istinafın esastan reddi de aynı kapsamdadır.
Davanın düşmesi, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri kararları bakımından bölge adliye mahkemesinin aynı türde verdiği kararlar veya istinafı esastan reddetmesi de kural olarak kesindir.
Kesinlik Sınırına Rağmen Temyiz Edilebilen Suçlar
CMK 286/3, ifade özgürlüğü, kamu düzeni, devletin kurumları, örgüt suçları, terör ve toplantı gösteri yürüyüşleriyle ilgili sınırlı bir suç grubunu özel olarak temyize açık tutar. Bu suçlardan biri söz konusuysa, karar ikinci fıkradaki temyiz edilemezlik sınırlarına girse bile Yargıtay incelemesi istenebilir.
Üçüncü fıkradaki liste sınırlıdır. Suç adının benzer olması yeterli değildir; mahkûmiyet veya beraat hükmünde uygulanan kanun maddesi ve fıkra açıkça kontrol edilmelidir.
Bozma Kararları Temyiz Edilebilir mi?
Birinci fıkra, “bozma dışında kalan” hükümleri temyiz edilebilir sayar. Bu nedenle bölge adliye mahkemesinin bozma kararı, CMK 286 kapsamında temyize konu edilmez. Dosya, bozma kararının gereği için ilgili ilk derece mahkemesine gönderilir.
Bölge adliye mahkemesi kararlarına direnme yasağı ve saklı kanun yolları hakkında CMK 284 direnme yasağı yazısı da birlikte değerlendirilmelidir.
Temyiz Edilebilirlik Nasıl Kontrol Edilir?
- Bölge adliye mahkemesinin karar türü,
- İlk derece mahkemesinin verdiği ceza veya karar,
- Hapis cezasının süresi ve artırılıp artırılmadığı,
- Suçun kanundaki ceza üst sınırı,
- Uygulanan suç maddesinin CMK 286/3 listesinde bulunup bulunmadığı,
- Karardaki kanun yolu bildirimi ve tebliğ tarihi
birlikte incelenmelidir. Yanlış kanun yolu veya merci gösterilmesinin etkisi bakımından CMK 264 kanun yolunda yanılma kuralı önemlidir; buna rağmen başvuru süresi geçirilmemelidir.
Sık Sorulan Sorular
Her istinaf kararı Yargıtaya götürülebilir mi?
Hayır. CMK 286’nın ikinci fıkrasında temyiz edilemeyen kararlar ayrıntılı olarak sayılmıştır.
Beş yıl hapis cezası temyiz edilebilir mi?
İstinafın esastan reddi veya cezanın artırılmaması hâlinde karar kural olarak kesin olabilir. Ancak suçun CMK 286/3 kapsamında bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir.
Adlî para cezası için temyize gidilebilir mi?
CMK 286/2’deki şartlarda adlî para cezalarına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez.
Beraat kararına karşı temyiz mümkün müdür?
Suçun ceza sınırı, istinaf kararının türü ve CMK 286/3’teki suç istisnaları birlikte değerlendirilmelidir.
Bölge adliye mahkemesinin bozma kararı temyiz edilir mi?
Hayır. CMK 286’nın genel kuralı bozma dışında kalan hükümlere ilişkindir.
Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma kararları temyize açık mı?
Evet. TCK 217/A, CMK 286/3’te sayılan ve kesinlik sınırına rağmen temyiz edilebilen suçlar arasındadır.
Kararda “kesin” yazması tek başına yeterli midir?
Hayır. Kanun yolu bildirimi kontrol edilmeli; karar türü, ceza sınırı ve üçüncü fıkradaki suç istisnaları kanun metniyle karşılaştırılmalıdır.
Hükümden önce verilen ve hükme esas oluşturan yahut hakkında başka kanun yolu bulunmayan ara kararların denetimi, CMK 287 ara kararların hükümle birlikte temyizi kapsamında yapılır.
Temyize açık bir karar bakımından incelemenin hangi hukuka aykırılık iddialarına dayanacağı CMK 288 temyiz nedeni kapsamında belirlenir.
Kararın temyize açık olduğu belirlendikten sonra iki haftalık başvuru süresi ve usulü için CMK 291 temyiz süresi dikkate alınmalıdır.
Temyize açık hükme süresinde başvurulmasının kesinleşmeye etkisi için CMK 293 temyiz başvurusu ve kesinleşme kuralı da dikkate alınmalıdır.
Sonuç
CMK 286, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin hangi hükümlerinin Yargıtay denetimine açık olduğunu belirler. Doğru sonuç için yalnız verilen cezanın miktarı değil, karar türü, suçun kanuni üst sınırı ve özel temyiz istisnaları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
