Uzaktan Erişim Uygulamasıyla Dolandırıldım, Ne Yapmalıyım?

Dolandırıcılar kendilerini banka çalışanı, yatırım danışmanı, teknik servis görevlisi veya kamu kurumu personeli gibi tanıtarak mağdura uzaktan erişim uygulaması kurdurabilmektedir.

AnyDesk, TeamViewer ve benzeri programlar hukuka uygun amaçlarla kullanılan yazılımlardır. Ancak erişim kodunun paylaşılması veya uygulamaya geniş yetki verilmesi hâlinde dolandırıcı, mağdurun telefon ekranını görebilir ve bazı durumlarda cihazı uzaktan yönetebilir.

Mağdurun mobil bankacılık şifresini doğrudan söylememiş olması hesabının güvende olduğu anlamına gelmez. Ekrandaki bildirimler, tek kullanımlık şifreler, kart bilgileri veya bankacılık uygulamasındaki işlemler uzaktan izlenmiş olabilir.

Uzaktan erişim dolandırıcılığı nasıl gerçekleşir?

Yöntem genellikle şu aşamalardan oluşur:

1. Mağdur telefonla veya sosyal medya üzerinden aranır.
2. Hesabında şüpheli işlem bulunduğu, yatırım kazancı elde ettiği ya da teknik destek gerektiği söylenir.
3. Mağdurdan uzaktan erişim veya ekran paylaşımı uygulaması kurması istenir.
4. Uygulamanın bağlantı kodu veya erişim izni alınır.
5. Mobil bankacılık uygulamasına giriş yapılması sağlanır.
6. Para transferi, kredi kullanımı, kart işlemi veya kripto varlık alımı gerçekleştirilir.
7. Para, başka hesaplara aktarılarak iz kaybettirilmeye çalışılır.

Bazı olaylarda işlemi dolandırıcı uzaktan gerçekleştirir. Bazılarında ise mağdur, telefondaki yönlendirmeler nedeniyle havale veya EFT’yi bizzat onaylar. Bu ayrım, hem ceza soruşturması hem de banka sorumluluğu bakımından önemlidir.

Hukuki dayanak

Somut olayın özelliklerine göre şu düzenlemeler uygulanabilir:

1. TCK m.157 kapsamında dolandırıcılık.
2. TCK m.158/1-f kapsamında bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık.
3. TCK m.243 kapsamında bilişim sistemine hukuka aykırı girme.
4. TCK m.244 kapsamında sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme.
5. TCK m.245 kapsamında banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması.
6. TCK m.136 kapsamında kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi veya yayılması.
7. TCK m.282 kapsamında suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama.
8. CMK m.128 ve m.128/A kapsamındaki malvarlığı koruma tedbirleri.
9. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu.
10. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun.
11. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.

CMK m.128/A’daki hesabın geçici olarak askıya alınması düzenlemesi teklif aşamasında değildir. Yürürlükteki hüküm, belirli bilişim ve dolandırıcılık suçlarında suçla bağlantılı banka veya ödeme hesabına süratle müdahale edilmesine imkân vermektedir. Adalet Bakanlığı Mevzuat – Ceza Muhakemesi Kanunu

Maddi unsur

Dolandırıcılık bakımından failin hileli davranışlarla mağduru aldatması, bu aldatma sonucunda mağdurun veya üçüncü kişinin zararına bir işlem yapılması ve failin kendisine ya da başkasına yarar sağlaması gerekir.

Uzaktan erişim olaylarında hile şu davranışlarla kurulabilir:

1. Failin kendisini banka veya kamu görevlisi olarak tanıtması.
2. Mağdurun hesabının tehlikede olduğunun söylenmesi.
3. Sahte yatırım kazancının çekileceğinin ileri sürülmesi.
4. Güvenlik işlemi adı altında uygulama kurdurulması.
5. Paranın geçici olarak “güvenli hesaba” gönderilmesinin istenmesi.
6. İşlemin iptal edileceği söylenerek yeni transfer yaptırılması.

Uygulamanın mağdur tarafından kurulmuş olması hileyi ortadan kaldırmaz. Önemli olan, uygulamanın hangi açıklamayla kurdurulduğu ve verilen erişimin hangi amaçla kullanıldığıdır.

Fail

Fail; mağduru arayan, uzaktan erişimi sağlayan, banka işlemlerini gerçekleştiren veya paranın gönderildiği hesapları yöneten kişi olabilir.

Telefon hattı, IP adresi veya banka hesabının kayıtlı sahibi her durumda asıl fail değildir. Bunların fiilen kim tarafından kullanıldığı araştırılmalıdır.

Hesabını suçta kullanılacağını bilerek sağlayan kişi, katkısına göre müşterek fail veya yardım eden olarak sorumlu tutulabilir. Ancak yalnız IBAN sahipliği, dolandırıcılık kastını kendiliğinden kanıtlamaz.

Mağdur

Mağdur, hileli yönlendirme sonucunda cihazına erişim sağlayan veya para transferi gerçekleştiren kişidir.

Para şirket ya da aile bireyine ait hesaptan alınmışsa ekonomik zarara uğrayan kişi veya tüzel kişi ayrıca belirlenir. Kart sahibi, hesap sahibi ve aldatılan kişi aynı kişi olmayabilir.

Hareket ve sonuç

Suç, mağdurun uzaktan erişim uygulamasını kurmasıyla her durumda tamamlanmış sayılmaz.

Hile sonucunda hesaptan para aktarılması, kredi kullanılması, kartla harcama yapılması veya ekonomik değeri bulunan başka bir tasarrufta bulunulması hâlinde zarar ve haksız yarar meydana gelir.

Fail yalnız sisteme girmiş ancak para transferini tamamlayamamışsa bilişim suçları ile dolandırıcılığa teşebbüs hükümleri ayrıca değerlendirilebilir.

Manevi unsur

Dolandırıcılık kasten işlenir. Failin kendisini gerçeğe aykırı bir sıfatla tanıtması, mağduru aldattığını bilmesi ve ekonomik yarar sağlamak istemesi gerekir.

Banka hesabını veya telefon hattını kullandıran kişinin de suç planını bilip bilmediği araştırılmalıdır. Çok sayıda mağdurdan para gelmesi, tutarların hemen çekilmesi veya başka hesaplara dağıtılması kastın belirlenmesinde kullanılabilir.

Nitelikli hâller

Telefon, internet, mobil bankacılık ve uzaktan erişim yazılımının hilenin gerçekleştirilmesinde kullanılması, TCK m.158/1-f kapsamındaki nitelikli dolandırıcılığı gündeme getirebilir.

Failin kendisini polis, savcı veya başka bir kamu görevlisi olarak tanıtması, somut olayın özelliklerine göre TCK m.158’deki diğer nitelikli hâllerin uygulanmasına neden olabilir.

Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte ya da örgütün faaliyeti kapsamında işlenmesi hâlinde ayrıca ceza artırımı söz konusu olabilir.

Bilişim sistemine girme suçu oluşur mu?

Uzaktan erişim uygulamasının mağdur tarafından kurulması, cihazda yapılan bütün işlemlerin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Mağdur yalnız teknik destek veya ekran görüntüleme için izin vermişken fail bu yetkiyi aşarak bankacılık uygulamasına ya da başka verilere erişmişse TCK m.243 yönünden değerlendirme yapılabilir.

Mağdurun genel nitelikteki erişim izni ile banka hesabına girme ve kişisel verileri alma izni aynı değildir. Verilen rızanın kapsamı somut olay üzerinden belirlenmelidir.

Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması

Kart numarası, son kullanma tarihi, güvenlik kodu veya tek kullanımlık şifre uzaktan erişim sırasında ele geçirilerek kullanılmışsa TCK m.245 gündeme gelebilir.

Kart işleminin mağdurun bilgisi dışında gerçekleştirilmesi ile mağdurun hileli yönlendirme nedeniyle işlemi kendisinin onaylaması aynı hukuki durum değildir. Her iki ihtimalde de dolandırıcılık bulunabilir; ancak kart suçu ve banka sorumluluğu farklı değerlendirilebilir.

Teşebbüs

Fail cihaz erişimini sağlamış ancak banka işlemini tamamlayamamışsa dolandırıcılığa teşebbüs hükümleri uygulanabilir.

Mağdurun işlemi son anda fark etmesi, bankanın transferi durdurması veya bakiyenin yetersiz olması suçun tamamlanmasını engelleyebilir. Erişim sırasında başka suçlar tamamlanmışsa bunlar ayrıca değerlendirilir.

İştirak

Uzaktan erişim dolandırıcılığında mağduru arayan, teknik yönlendirmeyi yapan, banka hesabını sağlayan ve parayı çeken kişiler farklı olabilir.

Her şüphelinin ortak suç planını bilip bilmediği ve suçun icrasına ne şekilde katkı sunduğu ayrı ayrı araştırılmalıdır.

Hesabını komisyon karşılığında kullandıran kişinin para trafiğini ve suçun amacını bildiğine ilişkin deliller varsa iştirak sorumluluğu gündeme gelebilir.

İçtima

Aynı olayda şu suçlar birlikte değerlendirilebilir:

1. Nitelikli dolandırıcılık.
2. Bilişim sistemine hukuka aykırı girme.
3. Sistemdeki verileri değiştirme veya bozma.
4. Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması.
5. Kişisel verileri hukuka aykırı ele geçirme.
6. Özel hayatın gizliliğini ihlal.
7. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama.

Suçların birbirinden bağımsız hareketlerle oluşup oluşmadığı incelenmeden bütün fiillerin tek suçta eridiği veya her biri için ayrı ceza verileceği yönünde kesin sonuca varılmamalıdır.

Mağdur işlemi kendisi onayladıysa ne olur?

Mağdurun transfer tuşuna basması veya tek kullanımlık şifreyi girmesi, dolandırıcılık suçunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

İşlem, “hesabınızı koruyoruz”, “krediyi iptal ediyoruz” veya “parayı güvenli hesaba taşıyoruz” şeklindeki hileli açıklamalar nedeniyle yapılmış olabilir.

Bununla birlikte mağdurun işlemi bizzat gerçekleştirmesi, bankadan talep edilecek zararın karşılanması bakımından önem taşır. Bankanın güvenlik önlemleri ile müşterinin dikkat ve koruma yükümlülükleri birlikte değerlendirilir.

Bankanın sorumluluğu

Bankanın her dolandırıcılık zararından otomatik olarak sorumlu olduğu söylenemez. Aynı şekilde, işlemin doğru şifre veya doğrulama koduyla yapılmış olması da bankayı her durumda sorumluluktan kurtarmaz.

Değerlendirmede özellikle şu hususlar incelenir:

1. İşlem müşterinin olağan işlem alışkanlıklarına uygun mudur?
2. Kısa sürede çok sayıda veya yüksek tutarlı transfer yapılmış mıdır?
3. Yeni bir cihaz veya farklı IP adresi kullanılmış mıdır?
4. İşlem öncesinde kredi kullanılmış veya limit artırılmış mıdır?
5. Bankanın ek doğrulama ve risk kontrolü uygulaması gerekir miydi?
6. Mağdur şifre ve doğrulama bilgilerini nasıl korumuştur?
7. Bankaya ne zaman bildirim yapılmıştır?
8. Bildirim sonrasında banka gerekli işlemleri zamanında gerçekleştirmiş midir?

Banka sorumluluğu, tarafların kusuru ve güvenlik yükümlülükleri hakkında teknik inceleme gerekebilir. Somut işlem kayıtları görülmeden bankanın zararın tamamından sorumlu olduğu veya hiçbir sorumluluğu bulunmadığı söylenemez.

Şikâyet ve ilk başvuru

Nitelikli dolandırıcılık ve bilişim suçlarının önemli bir bölümü şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçu öğrendiğinde resen soruşturma yapabilir.

Mağdur buna rağmen gecikmeden:

1. Bankanın dolandırıcılık birimine bildirim yapmalı,
2. İnternet ve mobil bankacılığı geçici olarak kapattırmalı,
3. Transferlerin geri çağrılmasını istemeli,
4. Alıcı hesaplara müdahale edilmesini talep etmeli,
5. Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa başvurmalı,
6. Uzaktan erişim uygulamasını ve dijital kayıtları inceleme için korumalıdır.

EGM, siber suç mağdurlarına banka ekstresini temin ederek kolluk veya savcılığa başvurmalarını ve cihazlarını hemen sıfırlamamalarını önermektedir. EGM Siber Suçlar Sık Sorulan Sorular

Uzlaştırma

TCK m.157 kapsamındaki basit dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi olabilir.

Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenen TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık uzlaştırma kapsamında değildir.

Bilişim sistemine girme, kartın kötüye kullanılması veya kişisel verilerle bağlantılı suçların uzlaştırma durumu her suç yönünden ayrıca belirlenmelidir.

Görevli ve yetkili mahkeme

Basit dolandırıcılık suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık davasına ağır ceza mahkemesi bakar.

Banka veya ödeme kuruluşuna karşı hukuk davasında görev konusu; işlemin niteliği, tarafların sıfatı ve hukuki ilişkinin tüketici işlemi olup olmadığına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Ceza yargılamasında yetki belirlenirken hileli aramanın ulaştığı, mağdurun işlem yaptığı ve haksız menfaatin elde edildiği yerler dikkate alınabilir.

Zamanaşımı

Nitelikli dolandırıcılıkta olağan dava zamanaşımı kural olarak 15 yıldır. Zamanaşımını kesen veya durduran nedenler süre hesabını değiştirebilir.

Banka, IP, kamera, baz istasyonu ve uygulama kayıtları daha kısa sürelerde kaybolabilir. Bu nedenle zamanaşımı süresinin uzun olması başvurunun ertelenmesi için gerekçe değildir.

Bankaya veya ödeme kuruluşuna karşı ileri sürülecek taleplerin süreleri, talebin hukuki dayanağına göre ayrıca belirlenir.

Yaptırım

TCK m.158 kapsamındaki nitelikli dolandırıcılık için üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörülmektedir.

TCK m.158/1-f kapsamında hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Adli para cezası bakımından suçtan elde edilen menfaatle bağlantılı özel alt sınır uygulanır.

Bilişim sistemine girme, kartın kötüye kullanılması ve kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi suçları oluşmuşsa bunlara ilişkin yaptırımlar ayrıca gündeme gelebilir.

Para çekildikten sonra ne yapılmalıdır?

İlk saatlerde şu adımlar önemlidir:

1. Telefonun internet bağlantısı kesilmelidir.
2. Uzaktan erişim oturumu sonlandırılmalıdır.
3. Banka, güvenilir başka bir cihazdan aranmalıdır.
4. Mobil bankacılık ve kartlar geçici olarak kapatılmalıdır.
5. Şifreler temiz ve güvenilir bir cihazdan değiştirilmelidir.
6. Transferin geri çağrılması talep edilmelidir.
7. Savcılık veya kolluğa aynı gün başvurulmalıdır.
8. Alıcı ve devam hesaplarının askıya alınması istenmelidir.
9. Cihaz, deliller korunmadan fabrika ayarlarına döndürülmemelidir.
10. Dolandırıcının “parayı geri alma ücreti” talebine yeni ödeme yapılmamalıdır.

CMK m.128/A kapsamındaki askıya alma, yalnız mağdurun talebiyle otomatik olarak uygulanmaz. Yetkili mercilerin kanuni koşullar üzerinden değerlendirme yapması gerekir.

Deliller

Başvuruda şu deliller korunmalıdır:

1. Arayan telefon numarası.
2. Görüşmenin tarih ve saat bilgisi.
3. SMS ve mesajlaşma kayıtları.
4. Kurulan uzaktan erişim uygulamasının adı.
5. Uygulamanın bağlantı ve oturum bilgileri.
6. Telefonda verilen izinlerin ekran görüntüleri.
7. Banka dekontları ve hesap hareketleri.
8. Alıcı IBAN ve hesap sahibi bilgileri.
9. Kredi kullanılmışsa kredi sözleşmesi ve işlem kayıtları.
10. Kart işlemi varsa işyeri ve provizyon bilgileri.
11. Bankanın gönderdiği SMS ve bildirimler.
12. Bankayla yapılan görüşmelerin kayıt numaraları.
13. Cihazın IP, uygulama ve erişim günlükleri.
14. Kripto varlık aktarımı varsa cüzdan ve işlem kodları.
15. Bankanın fraud ve risk değerlendirme kayıtları.
16. ATM’den para çekilmişse kamera görüntüleri.

Yalnız ekran görüntüsü almakla yetinilmemelidir. Mesajların asılları, uygulama kayıtları ve cihaz mümkün olduğunca değiştirilmeden korunmalıdır.

Sık sorulan sorular

AnyDesk kurduktan sonra hesabımdan para çekildi; ne yapmalıyım?

İnternet bağlantısını kesin, bankacılık kanallarını kapattırın, bankaya dolandırıcılık bildirimi yapın ve transferin geri çağrılmasını isteyin. Cihazı sıfırlamadan kolluk veya savcılığa başvurun.

Uygulamayı kendim kurduğum için şikâyet edemez miyim?

Şikâyet edebilirsiniz. Uygulamayı hileli açıklamalar nedeniyle kurmanız ve verilen yetkinin amacı dışında kullanılması ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İşlemi kendim onayladıysam dolandırıcılık oluşur mu?

Hileli yönlendirme nedeniyle onay verilmişse dolandırıcılık oluşabilir. Ancak bu durum banka sorumluluğu ve tarafların kusurunun belirlenmesinde ayrıca incelenir.

Banka paramı geri ödemek zorunda mı?

Her olayda otomatik bir geri ödeme yükümlülüğü bulunduğu söylenemez. Bankanın güvenlik önlemleri, işlemin olağan dışılığı ve müşterinin davranışı birlikte değerlendirilmelidir.

Banka hesabına hemen bloke konulabilir mi?

Bankaya süratle bildirim yapılması ve soruşturma makamlarından tedbir istenmesi önemlidir. Ancak bloke veya askıya alma kararı ilgili kurumların incelemesine bağlıdır.

Dolandırıcının telefon numarası kapalıysa şikâyet sonuçsuz mu kalır?

Hayır. Telefon abonelik bilgileri, baz kayıtları, banka hesapları, IP bağlantıları ve para çekme görüntüleri üzerinden araştırma yapılabilir.

Telefonu fabrika ayarlarına döndürmeli miyim?

Deliller alınmadan sıfırlama yapılması kayıtların kaybolmasına neden olabilir. Önce internet bağlantısı kesilmeli ve gerektiğinde adli bilişim incelemesi yapılabilmesi için cihaz korunmalıdır.

Param geri alınabilir mi?

Paranın hâlen alıcı veya devam hesabında bulunması ve süratle tedbir uygulanması hâlinde iade ihtimali bulunabilir. Ancak ceza şikâyeti veya banka bildirimi kesin geri ödeme garantisi vermez.

Sonuç

Uzaktan erişim ve ekran paylaşımı dolandırıcılığında fail, mağdurun cihazına doğrudan veya dolaylı erişim sağlayarak bankacılık işlemlerini izleyebilir ya da yönetebilir.

Mağdurun uygulamayı kendisinin kurması veya bankacılık işlemini onaylaması, hileli yönlendirme varsa dolandırıcılık suçunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte banka sorumluluğunda işlemin yapılma biçimi, güvenlik önlemleri ve tarafların kusuru ayrıca incelenir.

Bankaya ve soruşturma makamlarına hızlı başvuru yapılmalı; cihaz, mesajlar, uygulama kayıtları ve banka hareketleri korunmalıdır. Ara hesapların ve devam transferlerinin araştırılması özellikle talep edilmelidir.

Kaynakça

1. Adalet Bakanlığı Mevzuat – Ceza Muhakemesi Kanunu
2. Adalet Bakanlığı Mağdur Bilgi Sistemi – Dolandırıcılık
3. EGM Siber Suçlarla Mücadele
4. EGM Siber Suçlar Sık Sorulan Sorular
5. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.37–39, 43, 66, 157, 158, 243, 244, 245 ve 282.
6. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.12, 128, 128/A, 158, 234 ve 253.
7. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu.
8. 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun.
9. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Para transferleri, mesaj kayıtları ve kullanılan platform incelenmeden suç vasfı, banka sorumluluğu veya paranın geri alınma ihtimali hakkında kesin sonuç verilemez.