Sahte İmzalı Senetle İcra Takibi Başlatıldıysa Ne Yapılmalı?

“Senette imza bana ait değil” diyorsanız, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kural olarak beş gün içinde icra hukuk mahkemesine açıkça imza itirazında bulunmanız gerekir.

İcra dairesine “borcum yoktur” şeklinde genel bir dilekçe vermek yeterli değildir. İmzanın size ait olmadığı ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. Savcılığa suç duyurusunda bulunmak da beş günlük icra mahkemesi süresini korumaz ve icra takibini kendiliğinden durdurmaz.

Kambiyo senetlerine özgü takip hızlı ilerlediği için şu işlemler gecikmeden yapılmalıdır:

1. Ödeme emrinin tebliğ tarihi belirlenmelidir.
2. İcra dosyası ve takip dayanağı senet incelenmelidir.
3. İmzanın size ait olmadığı açıkça yazılmalıdır.
4. Takibin geçici olarak durdurulması talep edilmelidir.
5. Karşılaştırmaya uygun resmî imza örnekleri belirlenmelidir.
6. Sahtecilik şüphesi varsa ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalıdır.

Kambiyo Senedine Özgü İcra Takibi Nedir?

Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılabilir. Bu yol, genel ilamsız icra takibinden daha kısa itiraz sürelerine ve farklı usul kurallarına tabidir.

İcra müdürü, belgenin kambiyo senedi niteliği taşıdığını ve vadesinin geldiğini tespit ederse borçluya senet örneğiyle birlikte ödeme emri gönderir.

Ödeme emrinde genel olarak:

1. Borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödenmesi,
2. Senet kambiyo niteliğinde değilse beş gün içinde şikâyet edilmesi,
3. İmza borçluya ait değilse beş gün içinde açıkça imza itirazında bulunulması,
4. Borca, yetkiye, ödeme veya zamanaşımına ilişkin itirazların beş gün içinde bildirilmesi,
5. Ödeme ve mal beyanı yükümlülükleri

gösterilir.

Buradaki beş günlük süre, genel ilamsız takipteki yedi günlük itiraz süresiyle karıştırılmamalıdır.

İmza İtirazı Nereye Yapılır?

Kambiyo senedindeki imzaya itiraz, icra dairesine değil, takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu icra hukuk mahkemesine yapılır.

Dilekçede yalnız “borçlu değilim” veya “senedi kabul etmiyorum” denilmesi güvenli değildir. Şu ifade açık biçimde kurulmalıdır:

“Takip dayanağı kambiyo senedindeki imza tarafıma ait değildir.”

Somut dosyanın özelliklerine göre dilekçede ayrıca:

1. Takip ve icra dairesi bilgileri,
2. Ödeme emrinin tebliğ tarihi,
3. İmzanın neden kabul edilmediği,
4. Kişinin alacaklıyla herhangi bir senet ilişkisi bulunup bulunmadığı,
5. Kimlik veya imza taklidi şüphesi,
6. Karşılaştırma yapılabilecek resmî belgeler,
7. Takibin geçici durdurulması talebi,
8. Tazminat ve para cezası talepleri

açıklanabilir.

Beş Günlük Süre Ne Zaman Başlar?

Süre, kural olarak kambiyo ödeme emrinin usulüne uygun tebliğini izleyen günden itibaren hesaplanır.

Tebligat zarfı, mazbata ve UYAP kayıtları birlikte kontrol edilmelidir. Tebligatın:

1. Eski adrese gönderilmesi,
2. Aynı konutta yaşamayan kişiye teslim edilmesi,
3. Haber kâğıdı bırakılmadan muhtara verilmesi,
4. Elektronik tebligat kurallarına aykırı yapılması,
5. Şirket yerine yetkisiz kişiye teslim edilmesi

gibi nedenlerle usulsüz olduğu ileri sürülebilir.

Usulsüz tebligatta öğrenme tarihi önem kazanabilir. Ancak kişinin dosyayı ne zaman öğrendiği, hangi işlemi yaptığı ve UYAP’a ne zaman eriştiği tartışma konusu olabileceğinden, süre hesabı yalnız beyana bırakılmamalıdır.

İcra dosyası Adalet Bakanlığı İcra Dosyası Sorgulama hizmetinden kontrol edilebilir. Bu hizmet, kimlik doğrulamasıyla erişilen resmî dosya sorgulama kanalıdır. turkiye.gov.tr

İmza İtirazı Takibi Kendiliğinden Durdurur mu?

Hayır. İcra ve İflas Kanunu’nun 170. maddesine göre imza itirazı, kural olarak satış dışındaki icra işlemlerini kendiliğinden durdurmaz.

Bu nedenle itiraz yapılmış olsa bile:

1. Banka hesaplarına haciz konulması,
2. Maaş veya ücret haczi gönderilmesi,
3. Araç ve taşınmaz kayıtlarına haciz işlenmesi,
4. Üçüncü kişilere haciz ihbarnamesi gönderilmesi

gündeme gelebilir.

Ancak icra mahkemesi, dilekçe ve eklerinden imza itirazını ciddi görürse alacaklıya tebligat yapılmasını beklemeden takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

Bu nedenle dilekçede yalnız nihai olarak itirazın kabulü değil, yargılama bitinceye kadar takibin geçici durdurulması da gerekçeli biçimde istenmelidir.

Senetteki İmza Nasıl İncelenir?

İcra mahkemesi, inkâr edilen imzanın borçluya ait olup olmadığını karşılaştırma ve bilirkişi incelemesiyle belirleyebilir.

İnceleme bakımından senedin aslı önemlidir. Fotokopi veya düşük çözünürlüklü tarama görüntüsü; kalem baskısı, çizgi başlangıçları, mürekkep hareketi ve imzanın doğal akışı gibi özellikleri her zaman göstermez.

Karşılaştırmada kullanılabilecek belgeler arasında:

1. Noterlik belgeleri,
2. Banka hesap açılış ve imza kartonları,
3. Daha önce verilmiş resmî dilekçeler,
4. Tapu veya ticaret sicili belgeleri,
5. Pasaport ve resmî başvuru evrakı,
6. Olay tarihine yakın sözleşmeler,
7. Mahkeme huzurunda alınan imza örnekleri

bulunabilir.

Karşılaştırma belgelerinin mümkün olduğunca senedin düzenlendiği tarihten önceye veya o tarihe yakın döneme ait olması önemlidir. Uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra atılan birkaç imzanın tek başına kullanılması güvenilirliği azaltabilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 211. maddesi, hâkimin önce tarafı dinleyebilmesini ve örnek yazı ya da imza alabilmesini; kesin kanaat oluşmazsa karşılaştırmaya uygun belgeler üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmasını düzenler.

İmzanın Bana Ait Olmadığını Kim İspatlar?

İmza açıkça inkâr edildiğinde, takip alacaklısı senetteki imzanın borçluya ait olduğunu göstermek durumundadır. Bununla birlikte mahkeme pasif biçimde yalnız tarafların sunduğu örneklere bağlı kalmaz; resmî kurumlardan karşılaştırma belgeleri isteyebilir.

Borçlunun da sürece etkin katılması gerekir. Özellikle:

1. Karşılaştırma belgelerinin bulunduğu kurumları bildirmek,
2. İmza alınması için yapılan çağrıya katılmak,
3. Bilirkişi raporundaki yöntem ve örnekleri kontrol etmek,
4. Rapor yetersizse süresinde itiraz etmek,
5. Senet aslının incelenmesini istemek

önemlidir.

Usulüne uygun çağrıya mazeretsiz katılmamak, kanundaki şartlar oluştuğunda borçlu aleyhine ağır sonuç doğurabilir. Bu nedenle duruşma ve imza örneği çağrıları bekletilmemelidir.

Bilirkişi Raporunda Neler Kontrol Edilmelidir?

İmza incelemesi, yalnız iki imzanın görsel olarak benzetilmesinden ibaret değildir.

Raporda şu konuların açıklanması beklenir:

1. Senet aslının incelenip incelenmediği,
2. Kullanılan karşılaştırma imzalarının tarihleri,
3. Örneklerin kişiye aidiyetinin nasıl doğrulandığı,
4. İmzanın genel biçiminin yanında hareket özelliklerinin incelenip incelenmediği,
5. Çizgi yönü, hız, baskı, eğim ve bağlantıların değerlendirilmesi,
6. İnceleme için yeterli sayıda örnek bulunup bulunmadığı,
7. Sonucun kesinlik derecesi,
8. İncelemenin hangi yöntemle yapıldığı.

Yalnız sonradan oluşturulan birkaç imza örneğine dayanan veya senet aslını incelemeyen rapora karşı ayrıntılı itiraz gerekebilir.

Mahkeme bilirkişi raporuyla mutlak şekilde bağlı değildir. Ancak rapordan ayrılacaksa teknik ve hukuki gerekçesini açıklaması gerekir.

İmza Bana Aitse Fakat Senet Sonradan Doldurulduysa Ne Olur?

Bu durum gerçek anlamda imza inkârı değildir.

Kişi boş veya kısmen boş bir kâğıdı imzalayarak belirli bir amaçla karşı tarafa vermiş, karşı taraf da belgeyi anlaşmaya aykırı biçimde doldurmuş olabilir. Burada imza gerçektir; uyuşmazlık, belgenin hangi amaçla verildiği ve sonradan nasıl doldurulduğu üzerindedir.

Bu durumda:

1. “İmza bana ait değildir” şeklinde gerçeğe aykırı itiraz yapılmamalıdır.
2. Açığa imzanın hangi amaçla verildiği açıklanmalıdır.
3. Yazışmalar, ödeme kayıtları ve temel sözleşme korunmalıdır.
4. Borca itiraz, menfi tespit ve ceza başvurusu seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.

Türk Ceza Kanunu’nun 209. maddesine göre belirli bir amaçla teslim edilen imzalı boş kâğıdın verilme nedeninden farklı doldurulması suç oluşturabilir. Belgenin hukuka aykırı biçimde ele geçirilip doldurulması hâlinde ise belgede sahtecilik hükümleri gündeme gelebilir.

“İmza Benim Ama Şirket Adına Attım” Denilebilir mi?

İmzanın kişiye ait olduğu kabul ediliyorsa saf bir imza itirazı söz konusu değildir. Bu durumda senedin:

1. Şirket adına mı düzenlendiği,
2. İmzanın şirket unvanı altında mı atıldığı,
3. İmza atan kişinin temsil yetkisi,
4. Şirket kaşesinin bulunup bulunmadığı,
5. İmzanın şahsi aval veya kefalet niteliği taşıyıp taşımadığı,
6. Çift imza kuralı bulunup bulunmadığı

incelenmelidir.

Şirket temsilcisinin imzası, senedin düzenleniş biçimine göre şirketi, temsilciyi veya her ikisini ilgilendirebilir. “Şirket borcudur” şeklindeki genel açıklama, senet üzerindeki şahsi sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Senedin Bono Niteliği Taşıyıp Taşımadığı Kontrol Edilmeli midir?

Evet. İmza itirazından ayrı olarak, takip dayanağı belgenin kanunen bono sayılıp sayılamayacağı incelenmelidir.

Türk Ticaret Kanunu’na göre bir bonoda genel olarak:

1. Bono veya emre yazılı senet ibaresi,
2. Belirli bir bedeli kayıtsız ve şartsız ödeme vaadi,
3. Vade,
4. Ödeme yeri,
5. Kime veya kimin emrine ödeme yapılacağı,
6. Düzenlenme tarihi ve yeri,
7. Düzenleyenin imzası

bulunmalıdır.

Kanundaki tamamlayıcı hükümler saklı olmak üzere zorunlu unsurlardan birinin eksikliği, belgenin bono niteliğini kaybetmesine neden olabilir. Böyle bir belge adi yazılı delil niteliğinde kalabilse de kambiyo senetlerine özgü hızlı takip yolunda kullanılamayabilir.

Bu iddia, İcra ve İflas Kanunu’nun 170/a maddesi kapsamında kambiyo hukukuna ilişkin şikâyet olarak ileri sürülür. Süresi yine kural olarak beş gündür.

İmzaya İtiraz ile Borca İtiraz Arasındaki Fark Nedir?

Bir kişi hem imzanın kendisine ait olmadığını hem de ayrıca borcun bulunmadığını ileri sürebilir. Ancak bu iddiaların birbiriyle çelişmeyecek biçimde kurulması ve her birinin hukuki dayanağının ayrı gösterilmesi gerekir.

Savcılığa Şikâyet İcra Takibini Durdurur mu?

Hayır. Sahte senet nedeniyle Cumhuriyet başsavcılığına başvurulması, icra takibini kendiliğinden durdurmaz ve beş günlük imza itirazının yerine geçmez.

İcra ve ceza süreçlerinin amaçları farklıdır:

1. İcra mahkemesi, kambiyo takibinin sürüp sürmeyeceğini inceler.
2. Savcılık, belgeyi kimin düzenlediğini veya kullandığını ve suç oluşup oluşmadığını araştırır.
3. Genel görevli hukuk veya ticaret mahkemesi, taraflar arasındaki borç ilişkisinin varlığını kesin hükümle değerlendirebilir.

Sahte kambiyo senedi, TCK’nin 210. maddesi nedeniyle resmî belge hükmünde değerlendirilebilir. Somut olayda resmî belgede sahtecilik, dolandırıcılık veya başka suçlar gündeme gelebilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 214. maddesine göre ceza mahkemesinde beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi, hukuk mahkemesinin belgenin sahte olup olmadığını ayrıca incelemesine mutlak engel oluşturmaz.

Beş Günlük Süre Kaçırılırsa Ne Yapılabilir?

Sürenin kaçırılması, icra mahkemesindeki özel imza itirazı yolunun kullanılamamasına neden olabilir. Ancak kişinin gerçekte borçlu olmadığı iddiası tamamen ortadan kalkmaz.

Dosyaya göre şu yollar değerlendirilebilir:

1. Tebligat usulsüzse tebliğ tarihinin düzeltilmesi ve süresinde itiraz,
2. İcra ve İflas Kanunu’nun 72. maddesine göre menfi tespit davası,
3. Borç ödenmişse istirdat davası,
4. Belge sahteyse savcılık başvurusu,
5. Alacaklıya karşı tazminat talepleri.

Takip başladıktan sonra açılan menfi tespit davası, icra takibini doğrudan durdurmaz. Mahkeme, kanundaki şartlar ve teminat karşılığında icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir verebilir.

Menfi tespit davasının görevli mahkemesi, temel borç ilişkisinin ticari, tüketici veya genel özel hukuk ilişkisi olmasına göre değişebilir. Ticari nitelikte ve para konulu menfi tespit davalarında dava şartı arabuluculuk ayrıca değerlendirilmelidir.

İmza İtirazı Kabul Edilirse Ne Olur?

Mahkeme, inkâr edilen imzanın borçluya ait olmadığı kanaatine varırsa itirazı kabul eder ve takip durur.

Alacaklının senedi takibe koyarken kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğu tespit edilirse, talep ve kanuni koşullar çerçevesinde alacaklı hakkında:

1. Takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat,
2. Takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezası

gündeme gelebilir.

İtirazın kabulü, alacaklının genel mahkemede alacak davası açmasını mutlak olarak engellemez. Alacaklı, senet dışında geçerli bir temel borç ilişkisi bulunduğunu ileri sürebilir.

İmza Borçluya Ait Çıkarsa Ne Olur?

Mahkeme imzanın borçluya ait olduğu sonucuna varırsa itiraz reddedilir ve takibe devam edilir.

İcra takibi itiraz üzerine geçici olarak durdurulmuşsa borçlu hakkında:

1. Takip konusu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere inkâr tazminatı,
2. Takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezası

uygulanabilir.

Bu nedenle imzanın gerçekten borçluya ait olduğu, fakat senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu dosyalarda imza inkârı yapılması ciddi risk taşır. Böyle bir durumda savunma, açığa imza, borcun bulunmaması, bedelsizlik veya temel ilişkinin ihlali üzerinden kurulmalıdır.

Dava Açmadan Önce Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

1. Kambiyo ödeme emri ve tebligat zarfı,
2. İcra dosyasındaki takip talebi,
3. Senedin ön ve arka yüz örneği,
4. Varsa ciro kayıtları,
5. Senedin düzenlendiği tarihten önceki resmî imza örnekleri,
6. Alacaklıyla ilişki bulunmadığını gösteren kayıtlar,
7. İmza veya kimlik bilgilerinin ele geçirilmesine ilişkin belgeler,
8. Banka, noter ve resmî kurum kayıtları,
9. Taraflar arasındaki yazışmalar,
10. Savcılık başvurusu ve soruşturma numarası.

Senet aslının icra dosyasında bulunup bulunmadığı da kontrol edilmelidir. Elektronik ortamda takip açılması, kambiyo senedi aslının icra dairesine sunulması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.

İzlenebilecek Uygulama Sırası

1. Tebliğ tarihi ve ödeme emrinin türü belirlenmelidir.
2. İcra dosyası UYAP’tan ve icra dairesinden incelenmelidir.
3. Senet örneği alınmalıdır.
4. Beş günlük son başvuru günü hesaplanmalıdır.
5. İmza açıkça inkâr edilmelidir.
6. Geçici durdurma talebi gerekçelendirilmelidir.
7. Karşılaştırma yapılabilecek resmî belgeler gösterilmelidir.
8. Bono unsurları ve alacaklının takip hakkı kontrol edilmelidir.
9. Usulsüz tebligat varsa ayrı şikâyet hazırlanmalıdır.
10. Sahtecilik şüphesi varsa savcılığa başvurulmalıdır.
11. Bilirkişi raporu yöntem ve örnekler bakımından incelenmelidir.
12. Süre kaçırılmışsa menfi tespit ve tedbir seçenekleri değerlendirilmelidir.

İki Kısa Örnek

Örnek 1: Kişiye, daha önce hiç ticari ilişkide bulunmadığı bir şirket tarafından senede dayalı ödeme emri gönderilmiştir. İmza kişiye ait değilse beş gün içinde açık imza itirazı yapılmalı; resmî imza örnekleri gösterilerek takibin geçici durdurulması istenmelidir.

Örnek 2: Kişi boş senedi teminat amacıyla imzalamış, karşı taraf ise senedi farklı miktar ve vadeyle doldurmuştur. İmza gerçek olduğundan salt imza inkârı yerine açığa imzanın kötüye kullanılması, borca itiraz ve menfi tespit yolları değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Senetteki imza bana ait değilse kaç günüm var?

Kambiyo ödeme emrinin usulüne uygun tebliğinden itibaren kural olarak beş gün içinde icra hukuk mahkemesine başvurulmalıdır.

İcra dairesine itiraz etmem yeterli midir?

Hayır. Kambiyo takibindeki imza itirazı icra hukuk mahkemesine yapılmalıdır.

Savcılığa şikâyet edersem haciz durur mu?

Hayır. Ceza başvurusu, icra takibini kendiliğinden durdurmaz ve beş günlük itirazın yerine geçmez.

İmza itirazı yapılınca banka haczi kalkar mı?

İtiraz, satış dışındaki işlemleri kendiliğinden durdurmaz. Mahkemeden geçici durdurma kararı istenmelidir.

Senet fotokopisi üzerinden imza incelemesi yapılabilir mi?

Fotokopi ön değerlendirmede kullanılabilir; fakat güvenilir teknik inceleme bakımından senet aslının değerlendirilmesi önem taşır.

İmza bana ait ama senet sonradan doldurulduysa ne yapmalıyım?

Gerçeğe aykırı imza inkârı yapılmamalıdır. Açığa imzanın kötüye kullanılması, borca itiraz, menfi tespit ve ceza başvurusu değerlendirilmelidir.

Beş günlük süreyi kaçırdıysam borcu kabul etmiş mi olurum?

Kambiyo takibindeki özel itiraz imkânı kaybedilebilir. Ancak usulsüz tebligat, menfi tespit ve istirdat gibi yollar somut dosyaya göre devam edebilir.

Sonuç

“Senette imza bana ait değil” durumunda en kritik konu beş günlük süredir. Başvuru icra dairesine değil, takibi yürüten icra dairesinin bağlı bulunduğu icra hukuk mahkemesine yapılmalı ve imzanın borçluya ait olmadığı açıkça belirtilmelidir.

İmza itirazı satış dışındaki icra işlemlerini kendiliğinden durdurmadığı için geçici durdurma talebi ayrıca kurulmalıdır. Senet aslı, karşılaştırmaya uygun resmî imza örnekleri, tebligat belgeleri ve takip dosyası gecikmeden incelenmelidir.

İmza gerçekten kişiye aitse fakat senet sonradan anlaşmaya aykırı doldurulmuşsa imza inkârı yerine açığa imzanın kötüye kullanılması ve borca ilişkin savunmalar değerlendirilmelidir. Savcılık başvurusu ise icra mahkemesi sürecinin alternatifi değildir; iki süreç birlikte yürüyebilir.

Güncel resmî kaynaklar

1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, özellikle m.72 ve m.167–170/a.
2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, özellikle m.208–214 ve m.216.
3. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, özellikle m.776–778.
4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, özellikle m.204, m.209, m.210 ve m.212.
5. Adalet Bakanlığı İcra Dosyası Sorgulama.