TCK 185 zehirli madde katma suçu, içilecek suya veya yenilecek, içilecek, kullanılacak ya da tüketilecek besin ve diğer şeylere zehir katılması veya bunların başka bir yolla bozulması sonucunda kişilerin hayatının ve sağlığının tehlikeye düşürülmesidir. Kasten işlenen temel hâlin cezası iki yıldan on beş yıla kadar hapistir.

Maddenin ayırt edici yönü, zehir katma veya başka biçimde bozma hareketinin tek başına yeterli olmaması; bu hareket sonucunda kişilerin hayatı ve sağlığı bakımından somut bir tehlikenin doğmasıdır. Fiil dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışla gerçekleştirilmişse üç aydan bir yıla kadar hapis cezası uygulanır.

TCK 185 Güncel Madde Metni

Zehirli madde katma

Madde 185- (1) İçilecek sulara veya yenilecek veya içilecek veya kullanılacak veya tüketilecek her çeşit besin veya şeylere zehir katarak veya başka suretlerle bunları bozarak kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşüren kimseye iki yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Yukarıdaki fıkrada belirtilen fiillerin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak işlenmesi hâlinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

Metin 15 Ağustos 2026 tarihinde Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi ve TBMM’de yayımlanan kabul edilmiş kanun metni üzerinden doğrulanmıştır. Yürürlükteki düzenleme biri kasıtlı, diğeri dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı fiili kapsayan iki fıkradan oluşur.

Madde Gerekçesi ve Düzenlemenin Amacı

Düzenleme, su, gıda ve insanların kullanacağı veya tüketeceği diğer şeylerin güvenliğini korumayı amaçlar. Kanun, zarar meydana gelmesini beklemeden hayat ve sağlık bakımından gerçek tehlike doğuran müdahaleyi cezalandırarak önleyici bir koruma sağlar.

İkinci fıkrayla aynı tehlikenin dikkatsizlik, tedbirsizlik veya mesleki güvenlik kurallarına aykırı davranış sonucunda ortaya çıkması da yaptırıma bağlanmıştır. Böylece yalnız bilerek zehir katma değil, gerekli kontrol ve koruma önlemlerinin ihlaliyle oluşan tehlike de kapsam içindedir.

Korunan Hukuki Değer

Başlıca korunan değer kişilerin hayatı ve sağlığıdır. Su ve gıda güvenliği ile toplumun tüketim maddelerine duyduğu güven, bu korumanın tamamlayıcı boyutudur. Maddenin kamunun sağlığına karşı suçlar bölümünde yer alması, belirsiz sayıda kişinin karşılaşabileceği tehlikenin önemini gösterir.

Suçun Konusu

Suçun konusu yalnız içme suyu ve klasik anlamdaki gıdalarla sınırlı değildir. Kanun; yenilecek, içilecek, kullanılacak veya tüketilecek her çeşit besin ve şeyi kapsayan geniş bir ifade kullanır.

Şebeke suyu, depo veya kuyu suyu, paketli içecek, hazır yemek ve gıda hammaddeleri bu kapsama girebilir. İnsan bedeniyle temas edecek veya kullanılacak başka bir şeyin kapsama girip girmediği ise ürünün kullanım amacı ve ortaya çıkan sağlık tehlikesine göre belirlenir.

Fail ve Mağdur

Fail herkes olabilir. Su kaynağına, üretim hattına, depoya veya tüketim maddesine müdahale eden kişi; kendi hareketi ve manevi durumu çerçevesinde sorumlu tutulabilir. Belirli bir meslek veya kamu görevlisi sıfatı aranmaz.

Mağdur, hayatı veya sağlığı tehlikeye düşürülen kişi ya da kişilerdir. Fiil geniş bir kullanıcı veya tüketici grubuna yöneldiğinde toplum sağlığı üzerindeki tehlike belirginleşir.

Maddi Unsur: Zehir Katma veya Başka Suretle Bozma

Zehir Katma

Zehir katma, suya, besine veya kullanılacak şeye insan hayatı ya da sağlığı üzerinde toksik etki doğurmaya elverişli bir madde eklenmesidir. Maddenin ticari adından çok miktarı, yoğunluğu, kullanım biçimi ve insan üzerindeki muhtemel etkisi önemlidir.

Başka Suretle Bozma

Kanun yalnız zehir eklenmesini değil, başka yöntemlerle bozmayı da kapsar. Zararlı mikroorganizma bulaştırma, tehlikeli kimyasal karıştırma veya güvenli içeriği sağlık riski doğuracak biçimde değiştirme somut koşullara göre bu hareketi oluşturabilir.

Her kalite düşüklüğü veya teknik standarda aykırılık TCK 185 anlamında bozma değildir. Müdahalenin kişilerin hayatı ve sağlığı bakımından somut tehlike doğurması gerekir.

Netice: Hayatın ve Sağlığın Tehlikeye Düşürülmesi

Suçun tamamlanması için bir kişinin ölmesi, yaralanması veya hastalanması zorunlu değildir. Ancak zehir katma ya da bozma sonucunda objektif olarak gerçek bir sağlık tehlikesi doğmalıdır. Bu nedenle fiil ile tehlike arasında nedensellik bağı kurulmalıdır.

Tehlikenin bulunup bulunmadığı; toksik maddenin türü, dozu, ürünün tüketim miktarı, maruz kalma süresi ve etkilenecek kişilerin özellikleri değerlendirilerek belirlenir. Sadece soyut ihtimal veya varsayım yeterli değildir.

Manevi Unsur

Kasten İşlenen Hâl

Birinci fıkrada fail, zehir katma veya bozma hareketini bilerek ve isteyerek gerçekleştirmeli; hareketinin kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşüreceğini öngörmelidir. Saikin intikam, kazanç veya başka bir amaç olması suçun oluşması için zorunlu değildir.

Dikkat ve Özen Yükümlülüğüne Aykırılık

İkinci fıkra, gerekli dikkat ve özen gösterilmediği için tehlike doğuran fiilleri kapsar. Kimyasalın yanlış depolanması, üretim hattına karışmasının önlenmemesi veya su sistemindeki tehlikeli bulaşma riskine karşı zorunlu tedbirlerin alınmaması buna örnek olabilir.

Sorumluluk için kişinin öngörülebilir ve önlenebilir bir tehlikeye karşı uyması gereken davranış kuralı belirlenmelidir. Yalnız işletmedeki görevi veya unvanı, kusuru ortaya koymaya yetmez.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Yetkili laboratuvarda kontrollü analiz yapılması, üretim sürecinde izinli ve güvenli dozda madde kullanılması veya usulüne uygun dezenfeksiyon işlemi tek başına suç oluşturmaz. İşlemin yetkili kişilerce, teknik kurallara uygun ve tüketiciye ulaşmayı engelleyen güvenlik tedbirleri altında yapılması gerekir.

Failin kullandığı maddenin niteliği veya tehlike doğurma elverişliliği konusunda hataya düşmesi kastı etkileyebilir. Buna karşılık güvenlik bilgi formu, açık uyarı, önceki analiz veya mesleki bilgi mevcutsa hatanın kaçınılmaz olup olmadığı dikkatle incelenir.

Teşebbüs

Kasten işlenen hâlde icra hareketleri başlamış fakat failin iradesi dışındaki nedenle hayat veya sağlık bakımından gerekli tehlike doğmamışsa teşebbüs gündeme gelebilir. Örneğin zararlı madde su deposuna ulaşmadan yakalanırsa yapılan hareketlerin icra başlangıcı oluşturup oluşturmadığı değerlendirilir.

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı fiillerde teşebbüs mümkün değildir. Çünkü teşebbüs, kasıtlı suçlara özgü bir kurumdur.

İştirak

Kasten işlenen suçta zehirleme veya bozma planını birlikte yöneten ve fiil üzerinde ortak hâkimiyet kuran kişiler müşterek fail olabilir. Zararlı maddeyi temin eden, sistemi açan veya faile bilgi sağlayan kişinin katkısı azmettirme ya da yardım etme hükümleri kapsamında değerlendirilebilir.

Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hâlde herkes kendi kusurlu davranışından sorumludur. Görev dağılımı, denetim yükümlülüğü ve tehlikeyi önleme imkânı kişi bazında belirlenmelidir.

İçtima ve Başka Suçlarla İlişki

Fiil sonucunda bir kişi yaralanmış veya ölmüşse, ortaya çıkan zarar, failin kastı veya kusuru ve nedensellik bağı ayrıca incelenir. Kasten öldürme, yaralama veya bunların dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı biçimleriyle ilişkinin belirlenmesi somut olayın tüm özelliklerine bağlıdır.

Tek hareketle birden fazla kişinin hayatı ve sağlığı tehlikeye düşürülmüşse mağdur sayısı, fiilin bütünlüğü ve genel birleşme kuralları birlikte değerlendirilir.

TCK 186 ile Farkı

TCK 185, zehir katma veya başka yolla bozarak hayatı ve sağlığı tehlikeye düşürme hareketini cezalandırır. TCK 186 bozulmuş gıda ve ilaç ticareti suçu ise daha önce bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ya da ilaçların satılması, tedarik edilmesi veya bulundurulmasına yöneliktir.

TCK 193 ile Farkı

TCK 193, üretimi, bulundurulması veya satılması izne bağlı zehirli maddenin izinsiz üretimi, bulundurulması, satılması veya naklini düzenler. TCK 185’te ise zehirli madde, suya veya tüketilecek ya da kullanılacak bir şeye katılarak hayat ve sağlık bakımından tehlike doğurur.

Nitelikli Hâller

TCK 185’te failin mesleği, mağdurun yaşı veya fiilin belirli bir yerde işlenmesi esas alınarak ayrıca düzenlenmiş özel bir artırım bulunmamaktadır. Bununla birlikte failin görevi, tehlikenin kapsamı ve fiilin işleniş biçimi temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.

Yaptırım

• Kasten işlenen hâl: İki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası.
• Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hâl: Üç aydan bir yıla kadar hapis cezası.

Birinci fıkradaki geniş ceza aralığında tehlikenin ağırlığı, etkilenen kişi sayısı, zehirli maddenin niteliği, kullanılan miktar ve failin kastının yoğunluğu temel cezanın belirlenmesinde önem taşır.

Şikâyet ve Uzlaştırma

Suç şikâyete bağlı değildir. Yetkili makamlar fiili öğrendiğinde soruşturma kendiliğinden yürütülür. Bir kişinin şikâyetten vazgeçmesi dosyayı otomatik olarak sona erdirmez.

TCK 185 uzlaştırma kapsamında değildir. Su ve gıda güvenliğine ilişkin idari denetim ve yaptırımlar, ceza soruşturmasından ayrı koşullara dayanabilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Birinci fıkradaki kasıtlı suçun üst sınırı on beş yıl olduğundan görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. İkinci fıkradaki dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hâl bakımından görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

Yetki kural olarak suçun işlendiği yere göre belirlenir. Müdahale, dağıtım ve tehlikenin ortaya çıktığı yerler farklıysa Ceza Muhakemesi Kanununun yetki hükümleri uygulanır.

Dava Zamanaşımı

Kasten işlenen birinci fıkra bakımından olağan dava zamanaşımı süresi on beş yıldır. İkinci fıkradaki dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hâlde olağan süre sekiz yıldır. Sürenin başlangıcı, durması ve kesilmesi dosyadaki tarihler ve işlemler üzerinden ayrıca hesaplanır.

Deliller

• Usulüne uygun alınmış su, gıda veya ürün numuneleri
• Toksikoloji, kimya ve mikrobiyoloji analizleri
• Numune alma, mühürleme ve teslim tutanakları
• Üretim hattı, depo ve su sistemi kayıtları
• Güvenlik bilgi formları ve kullanılan kimyasal listeleri
• Kamera görüntüleri, erişim kayıtları ve dijital yazışmalar
• Görev tanımları, bakım ve denetim kayıtları
• Maruz kalma biçimini gösteren sağlık belgeleri

Numunenin olay yerini temsil edip etmediği, analiz aşamasına kadar uygun koşullarda korunması ve maddelerin hangi yoğunlukta bulunduğu denetlenmelidir. Teknik bulgunun insan sağlığı açısından taşıdığı risk uzmanlık verileriyle açıklanmalıdır.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

• Her yabancı madde karışmasını otomatik olarak zehir katma saymak
• Somut tehlikeyi teknik analiz olmadan varsaymak
• Kasıtlı fiil ile dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı fiili ayırmamak
• İşletmedeki bütün yöneticileri görev ve kusur incelemeden sorumlu tutmak
• Numune alma ve muhafaza zincirindeki eksiklikleri göz ardı etmek
• İdari standarda aykırılığı tek başına ceza sorumluluğu için yeterli görmek

Somut Olay Kontrol Listesi

• Müdahale edilen su, besin veya şeyin kullanım amacı nedir?
• Eklenen veya oluşan maddenin zehirli niteliği hangi analizle belirlendi?
• Zehir katma mı, başka suretle bozma mı söz konusu?
• Hayat ve sağlık bakımından somut tehlike gerçekten doğdu mu?
• Fiil ile tehlike arasında nedensellik bağı var mı?
• Fail bilerek mi hareket etti, yoksa bir dikkat ve özen kuralını mı ihlal etti?
• İhlal edilen teknik veya mesleki kural açıkça belirlenebiliyor mu?
• Numune ve laboratuvar süreci güvenilir mi?
• Bir yaralanma veya ölüm varsa failin manevi durumu ve nedensellik nasıl?
• Görevli mahkeme hangi fıkraya göre belirlenmeli?

Yürürlükteki Metin ve Tekliflerin Ayrımı

15 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlükteki TCK 185 yukarıda aktarılan iki fıkradan oluşur. Meclise sunulabilecek değişiklik teklifleri, kabul edilip Resmî Gazete’de yayımlanmadıkça mevcut düzenlemenin parçası değildir.

Somut olayın suç tarihi esas alınarak o tarihte yürürlükte bulunan hüküm ve sonradan yapılan değişikliklerin kişi lehine sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

TCK 185 Hakkında Sık Sorulan Sorular

TCK 185 suçunun cezası nedir?

Kasten işlenen hâlde iki yıldan on beş yıla kadar; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hâlde üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülür.

Bir kişinin zehirlenmesi veya hastalanması şart mıdır?

Hayır. Ancak fiil sonucunda hayat veya sağlık bakımından somut bir tehlikenin doğması gerekir.

Her kimyasal madde karışması suçu oluşturur mu?

Hayır. Maddenin niteliği, yoğunluğu, maruz kalma biçimi ve insan sağlığı bakımından gerçek tehlike doğurup doğurmadığı teknik olarak belirlenmelidir.

Suya yanlışlıkla kimyasal karışması cezalandırılır mı?

Gerekli dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlal edilmesi ve bunun somut sağlık tehlikesine neden olması hâlinde ikinci fıkra uygulanabilir.

TCK 185 şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Soruşturma yetkili makamlarca kendiliğinden yürütülür.

TCK 185 uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. Suç uzlaştırma kapsamında değildir.

Hangi mahkeme görevlidir?

Kasıtlı temel hâlde ağır ceza; dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı hâlde asliye ceza mahkemesi görevlidir.

Sonuç

TCK 185, su ve tüketim maddelerinin güvenliğini hayat ve sağlık bakımından somut tehlike doğmadan önce değil, tehlikenin ortaya çıktığı aşamada ceza hukuku korumasına alır. Sağlam bir değerlendirme; müdahalenin niteliği, toksik etki, doz, tehlike sonucu, nedensellik ve failin manevi durumu üzerinde kurulmalıdır.

Kasıtlı müdahale ile güvenlik tedbirlerinin ihlalinden doğan fiillerin ayrılması, doğru fıkranın, görevli mahkemenin ve zamanaşımı süresinin belirlenmesi bakımından zorunludur.

Kaynakça

• Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (erişim: 15 Ağustos 2026)
• TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni
• TBMM, Türk Ceza Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu
• Öne çıkan fotoğraf: Hans Reniers / Unsplash.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.