TCK 205 resmî belgeyi bozmak,

Belge üzerindeki mühür veya işaretin zarar görmesi ile yetkili makamın bir şeyi korumak için koyduğu mührün etkisiz bırakılması aynı değildir. İkinci durum için TCK 203 mühür bozma suçu yazısı incelenebilir.

TCK 205 resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek fiillerini bağımsız bir suç olarak düzenler. Suçun temel cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Fiilin kamu görevlisi tarafından işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Düzenlemenin ayırt edici yönü, sahte bir belge oluşturulmasını değil, hukuken geçerli ve gerçek bir resmî belgenin ispat işlevinin ortadan kaldırılmasını veya hak sahibinin bu belgeden yararlanmasının engellenmesini cezalandırmasıdır. Belge yakılabilir, yırtılabilir, okunamaz hâle getirilebilir ya da sahibinden saklanabilir; ancak her fiziksel müdahale kendiliğinden TCK m.205 kapsamına girmez.

Bu yazı 14 Ağustos 2026 tarihinde yürürlükte bulunan hüküm esas alınarak hazırlanmıştır. Henüz kanunlaşmamış öneriler yürürlükteki düzenleme gibi aktarılmamıştır.

TCK 205 Güncel Madde Metni

Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek

Madde 205- (1) Gerçek bir resmî belgeyi bozan, yok eden veya gizleyen kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

Hüküm, Adalet Bakanlığı’nın güncel mevzuat kaydı ve TBMM’de kabul edilen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu metni üzerinden kontrol edilmiştir.

TCK 205 Madde Gerekçesi ve Düzenlemenin Amacı

Madde gerekçesinde, resmî belgeyi bozma, yok etme ve gizleme fiillerinin resmî belgede sahtecilikten ayrı bir suç olarak düzenlendiği açıklanır. Sahtecilikte belgenin veya belgede yapılan değişikliğin başkasını aldatmaya elverişli olması gerekirken, TCK m.205 kapsamındaki fiil aldatıcı bir görünüm yaratmadan da işlenebilir.

Gerekçeye göre suçun konusu hukuken geçerli, gerçek bir resmî belgedir. Belge üzerindeki yazıları boyamak veya silmek, resmi koparmak, belgeyi yırtmak, yakmak ya da saklamak seçimlik hareketlerin örnekleridir. Ortak nokta, belgenin ispat ve kullanım işlevine zarar verilmesidir.

Korunan Hukukî Değer

TCK m.205 öncelikle resmî belgelere duyulan kamu güvenini korur. Resmî belge, kamu görevlisinin görevi gereği ve usulüne uygun biçimde düzenlediği, belirli bir olguyu veya hukukî ilişkiyi ispatlayan belgedir. Bu belgenin ortadan kaldırılması yalnız belge sahibini değil, kamusal kayıt ve ispat düzenini de etkileyebilir.

Ayrıca hak sahibinin belgeden yararlanma imkânı korunur. Bir ruhsatın, tutanağın, diploma aslının veya resmî kayıt örneğinin bilerek erişilemez hâle getirilmesi; ispat, başvuru veya savunma hakkının kullanılmasını engelleyebilir.

Suçun Konusu: Gerçek ve Geçerli Resmî Belge

Suçun konusu yalnız gerçek bir resmî belgedir. Sahte olarak üretilmiş bir evrakın yok edilmesi, sırf bu nedenle TCK m.205’i oluşturmaz. Belgenin düzenlendiği anda hukuk düzeninde sonuç doğurmaya ve bir olguyu ispatlamaya elverişli olması gerekir.

Resmî belge niteliği, evrakın başlığından veya kurum logosundan ibaret değildir. Belgeyi düzenleyen kişinin kamu görevlisi olması, belgenin görev kapsamında düzenlenmesi, kanundaki şekil şartlarının bulunması ve düzenleyenin anlaşılabilmesi birlikte incelenir. Taslak, boş form, değersiz kopya veya belge niteliğini hiç kazanmamış bir kâğıt aynı kapsamda değildir.

Belgenin Aslı ve Sureti

Belgenin aslı suçun tipik konusudur. Onaylı suret, elektronik imzalı çıktı veya mevzuat gereği aslıyla aynı ispat gücüne sahip kayıt bakımından ise hukukî nitelik ayrıca belirlenmelidir. Sıradan fotokopinin yok edilmesi, asıl belgenin varlığı ve fotokopinin ispat gücü gözetilmeden otomatik olarak TCK m.205 sayılmaz.

Elektronik belge söz konusuysa, belgenin güvenli elektronik imzayla kurulup kurulmadığı, doğrulanabilirliği, kayıt sistemindeki aslı ve erişimin gerçekten ortadan kaldırılıp kaldırılmadığı incelenir. Yalnız ekrandaki bir görünümün silinmesi ile resmî elektronik kaydın yok edilmesi aynı değildir.

Fail ve Mağdur

Suçun temel biçimi herkes tarafından işlenebilir. Belge sahibi, belgeyi geçici olarak elinde bulunduran kişi, kurum çalışanı veya üçüncü kişi fail olabilir. Belgenin failin zilyetliğinde bulunması, onu dilediği gibi ortadan kaldırma yetkisi vermez.

Mağdur, belgeden yararlanma hakkı engellenen kişi veya kurum olabilir. Bunun yanında kamu güveni zarar gördüğü için toplum da korunan hukukî değerin sahibidir. Belge birden fazla kişinin hakkını ispatlıyorsa mağdur ve fiil sayısı somut olaya göre değerlendirilir.

Maddi Unsur ve Seçimlik Hareketler

TCK m.205; bozma, yok etme ve gizleme olmak üzere üç seçimlik hareket içerir. Aynı belge üzerinde bu hareketlerden birden fazlasının peş peşe gerçekleştirilmesi, kural olarak tek suç kapsamında değerlendirilebilir. Farklı belgeler veya yenilenen suç kararları varsa suç sayısı ve zincirleme suç koşulları ayrıca incelenir.

Resmî Belgeyi Bozmak

Bozmak, belgenin maddi varlığı tamamen sona ermeden ispat veya kullanım işlevinin esaslı biçimde zedelenmesidir. Yazıların silinmesi, önemli bölümün kesilmesi, mühür veya fotoğrafın koparılması ya da belgenin okunamaz hâle getirilmesi buna örnek olabilir.

Her çizik, leke veya kat izi bozma değildir. Müdahalenin belgenin hukukî işlevini veya hak sahibinin yararlanma imkânını etkileyip etkilemediği belirlenmelidir. Belgenin içeriğini değiştirerek onu gerçekmiş gibi kullanma amacı varsa resmî belgede sahtecilik hükümleriyle ayrım yapılır.

Resmî Belgeyi Yok Etmek

Yok etmek, belgenin maddi varlığına son vermektir. Belgeyi yakmak, tamamen parçalamak, geri getirilemeyecek biçimde öğütmek veya resmî elektronik kaydı kalıcı biçimde silmek bu hareketi oluşturabilir.

Belgenin yeniden düzenlenebilme ihtimali, ilk belgenin ispat işlevinin ortadan kaldırıldığı gerçeğini tek başına yok etmez. Bununla birlikte belgenin niteliği, kayıt sisteminde geçerli aslın bulunup bulunmadığı ve hak kullanımının gerçekten etkilenip etkilenmediği somut olayda değerlendirilmelidir.

Resmî Belgeyi Gizlemek

Gizlemek, belgenin bütünlüğüne dokunmadan hak sahibinin veya yetkili makamın ona ulaşmasını engellemektir. Belge saklandığı yerde varlığını sürdürür; ancak gerektiği zamanda kullanılamaz. Geçici olarak alınan bir ruhsatın bilerek iade edilmemesi veya dosyadaki belgenin bulunamayacak yere kaldırılması buna örnek olabilir.

Kısa süreli her gecikme suç oluşturmaz. Saklama süresi, failin amacı, belgenin gerektiği zaman, yapılan talepler ve erişimin fiilen engellenip engellenmediği birlikte incelenir.

Manevi Unsur

Suç kasten işlenir. Fail, üzerinde işlem yaptığı evrakın gerçek bir resmî belge olduğunu bilmeli ve bozma, yok etme ya da gizleme hareketini istemelidir. Taksirli kayıp, yanlışlıkla yırtma veya teknik arıza nedeniyle silinme TCK m.205 kapsamında değildir.

Fiilin yöneldiği sonuç da önemlidir. Belgeyi korumak amacıyla güvenli yere kaldırmak ile hak sahibinin kullanımını engellemek için saklamak aynı değildir. Kast; teslim kayıtları, uyarılar, yazışmalar, erişim yetkileri ve fiilden sonraki davranışlarla belirlenebilir.

Hareket ve Netice: Suç Ne Zaman Tamamlanır?

Bu suç sırf hareket suçu niteliğindedir; ayrıca maddi bir zarar veya haksız kazanç doğması şart değildir. Belgenin ispat veya kullanım işlevi bozma, yok etme ya da gizleme hareketiyle etkisiz hâle geldiğinde suç tamamlanır.

Gizleme hareketinde belgenin hak sahibinin ihtiyaç duyduğu sürede erişilemez hâle gelmesi önemlidir. Belgenin daha sonra bulunması veya iade edilmesi, tamamlanmış fiili kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak olayın niteliği ve yaptırımın belirlenmesi bakımından dikkate alınabilir.

Resmî Belgede Sahtecilikten Farkı

TCK m.204’te sahte belge düzenleme, gerçek belgeyi aldatıcı biçimde değiştirme veya sahte belgeyi kullanma cezalandırılır. TCK m.205’te ise gerçek belge vardır; fail bu belgenin ispat veya kullanım işlevini bozar, ortadan kaldırır ya da erişilmez hâle getirir.

Belgede yapılan değişiklik, onu başka bir gerçekliği kanıtlıyormuş gibi göstermeye elverişliyse sahtecilik gündeme gelir. Müdahale yalnız belgeyi kullanılamaz hâle getiriyorsa TCK m.205 değerlendirilir. Aynı fiziksel hareketin amacı, görünümü ve meydana getirdiği işlev kaybı doğru nitelendirme için birlikte ele alınmalıdır.

Hukuka Uygunluk ve Hata

Kanun veya yetkili makam tarafından verilen imha yetkisi, arşiv süresi dolmuş belgelerin usulüne uygun ayıklanması ya da hukuken geçerli bir düzeltme işlemi fiili hukuka uygun hâle getirebilir. Yetkinin sınırları, imha tutanağı ve kurum prosedürü belgeyle ortaya konulmalıdır.

Failin evrakı resmî belge sanmaması veya geçersiz olduğuna inanması kastı etkileyebilir. Ancak hatanın gerçekliği ve kaçınılabilir olup olmadığı somut bilgi ve göreve göre değerlendirilir. Kamu görevlisinin kayıt sorumluluğu, hata savunmasının değerlendirilmesinde önem taşır.

Teşebbüs

İcra hareketleri bölünebiliyorsa teşebbüs mümkündür. Belgeyi yakmak üzere ateşe veren kişinin fiilinin engellenmesi veya elektronik kaydı kalıcı biçimde silmeye başlayıp işlemi tamamlayamaması buna örnek olabilir.

Belgenin işlevi tamamen ortadan kalkmadan yapılan ön hazırlıklar tek başına teşebbüs oluşturmayabilir. Doğrudan icraya başlanıp başlanmadığı, kullanılan araç ve belgenin uğradığı etki birlikte belirlenir.

İştirak

Suç iştirak hâlinde işlenebilir. Belgeyi yok etmek için birlikte hareket edenler müşterek fail; belgeyi saklayacak yeri sağlayan veya imha planını kolaylaştıran kişi katkısının niteliğine göre yardım eden; fiili başkasına işleten kişi ise azmettiren olabilir.

Belgeye erişim yetkisi olan kişi ile fiziksel imhayı yapan kişinin sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir. Ortak suç kararı ve fiil üzerindeki hâkimiyet, yalnız iş bölümünün varlığından çıkarılamaz.

İçtima

Belgenin yok edilmesi başka bir suçun delillerini ortadan kaldırma, kamu görevinin gereklerine aykırı davranma veya bir hakkın kullanılmasını engelleme amacı taşıyabilir. Bu durumda TCK m.205 ile diğer hükümlerin koruduğu değerler, özel-genel norm ilişkisi ve fiillerin ayrılabilirliği birlikte değerlendirilir.

Aynı suç işleme kararı kapsamında değişik zamanlarda birden fazla resmî belgeye yönelik hareketler varsa zincirleme suç hükümleri gündeme gelebilir. Tek bir dosya içindeki her sayfa otomatik olarak ayrı suç sayılmaz; her belgenin bağımsız ispat işlevi araştırılır.

Nitelikli Hâl: Kamu Görevlisinin İşlemesi

Suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Temel ceza iki yıldan beş yıla kadar belirlendikten sonra artırım uygulanır. Kamu görevlisi sıfatı TCK m.6’daki ölçütlere göre tespit edilir.

Kişinin bir kamu kurumunda çalışması tek başına yeterli olmayabilir; yürüttüğü kamusal faaliyet, fiilin işlendiği sıradaki sıfatı ve belgeyle ilişkisi somutlaştırılmalıdır. Özel kurum çalışanları sırf kurumun kamu hizmetiyle bağlantısı nedeniyle otomatik olarak kamu görevlisi sayılmaz.

Yaptırım

Temel biçimde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülür. Kamu görevlisi tarafından işlenmesi hâlinde belirlenen ceza yarı oranında artırılır. Kanun bu suç için doğrudan adlî para cezası seçeneği düzenlememiştir.

Ceza belirlenirken belgenin önemi, kullanımının ne ölçüde engellendiği, fiilin yoğunluğu, failin amacı ve meydana gelen somut etkiler dikkate alınır. Erteleme, seçenek yaptırım veya hükmün açıklanmasına ilişkin sonuçlar; belirlenen nihai ceza, suç tarihi ve kişinin hukukî durumu üzerinden ayrıca değerlendirilir.

Şikâyet ve Uzlaştırma

TCK m.205 şikâyete bağlı değildir. Savcılık suç şüphesini öğrendiğinde resen soruşturma yapar. Belge sahibinin daha sonra vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı kendiliğinden sona erdirmez.

Suç uzlaştırma kapsamında değildir. Belgenin iade edilmesi veya yenisinin çıkarılması taraflar arasındaki zararı azaltabilir; ancak ceza sorumluluğunu otomatik olarak kaldırmaz.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Bağlantılı daha ağır bir suç veya özel görev kuralı bulunması hâlinde dosyanın bütünü ayrıca değerlendirilir.

Yetki, öncelikle suçun işlendiği yere göre belirlenir. Belgenin bozulduğu veya yok edildiği yer ile gizleme sonucu erişimin engellendiği yer farklıysa Ceza Muhakemesi Kanunu’nun genel ve özel yetki kuralları uygulanır.

Dava Zamanaşımı

TCK m.205’in ceza üst sınırı beş yıl olduğundan genel dava zamanaşımı süresi kural olarak sekiz yıldır. Kamu görevlisi nedeniyle yapılan artırımın süre hesabına etkisi ile suç tarihinin belirlenmesi ayrıca incelenmelidir.

Kesilme ve durma nedenleri, zincirleme suç veya gizleme hareketinin devam ettiği süre hesabı değiştirebilir. Bu nedenle yalnız belgenin kaybolduğunun fark edildiği tarihe bakılarak kesin sonuç çıkarılmamalıdır.

Deliller

Belgenin niteliğine ilişkin kayıtlar: Düzenleyen kurumun kayıtları, belge numarası, imza ve mühür bilgileri, düzenleme tarihi, arşiv defteri ve elektronik doğrulama verileri belgenin gerçek ve resmî olduğunu gösterebilir.

Bozma veya yok etme izleri: Belgenin kalan parçaları, yangın ve imha bulguları, cihaz kayıtları, erişim logları, çöp veya geri dönüşüm kayıtları ve teknik inceleme sonuçları hareketin nasıl gerçekleştiğini ortaya koyabilir.

Gizleme süreci: Teslim-tesellüm tutanakları, dosya zimmet kayıtları, kamera görüntüleri, kurum yazışmaları, iade talepleri ve tanık anlatımları belgenin kimde ve hangi süreyle kaldığını gösterebilir.

Kast ve yetki: Failin erişim düzeyi, arşiv ve imha yetkisi, verilen talimatlar, saklama planı ve fiilden sonraki açıklamalar; hata, hukuka uygunluk ve kamu görevlisi nitelikli hâli bakımından önemlidir.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

1. Her zarar görmüş evrakı TCK m.205 saymak: Evrakın gerçek ve hukuken geçerli bir resmî belge olması, müdahalenin de ispat veya kullanım işlevini etkilemesi gerekir.

2. Sahtecilik ile bozmayı karıştırmak: Aldatıcı yeni bir görünüm yaratmakla belgeyi kullanılamaz hâle getirmek farklı suç tiplerine yönelir.

3. Taksirli kaybı suç saymak: Unutma, dikkatsizlik veya teknik arıza kast kanıtlanmadan TCK m.205 kapsamında değerlendirilemez.

4. Sıradan fotokopiyi asıl belgeyle aynı görmek: Suretin hukukî ispat gücü ve asıl kaydın varlığı ayrıca araştırılmalıdır.

5. Gizleme süresini ve kullanım ihtiyacını incelememek: Belgenin ne zaman istendiği, erişimin nasıl engellendiği ve failin amacı belirlenmelidir.

6. Kamu görevlisi artırımını otomatik uygulamak: Kişinin TCK anlamında kamu görevlisi olup olmadığı ve fiilin işlendiği sıradaki konumu somutlaştırılmalıdır.

Somut Olay Kontrol Listesi

✓ Evrak gerçek, geçerli ve resmî belge niteliğinde mi?

✓ Belgenin aslı mı, onaylı sureti mi, sıradan fotokopisi mi yoksa elektronik kaydı mı söz konusu?

✓ Fiil bozma, yok etme veya gizleme hareketlerinden hangisine uyuyor?

✓ Müdahale belgenin ispat veya kullanım işlevini gerçekten etkiledi mi?

✓ Fail belgenin resmî niteliğini biliyor ve sonucu istiyor mu?

✓ Yetkili imha, arşiv ayıklaması veya hukukî düzeltme gibi bir dayanak var mı?

✓ Belgenin düzenleyici kurum kayıtları ve asıl nüshası toplandı mı?

✓ Fail kamu görevlisi mi; fiil sırasındaki sıfatı ve kamusal faaliyeti belirlendi mi?

✓ Başka bir suçla bağlantı veya birden fazla bağımsız belge bulunuyor mu?

✓ Suç tarihi, devam eden gizleme ve zamanaşımını etkileyen işlemler ayrı ayrı hesaplandı mı?

Sık Sorulan Sorular

TCK 205 suçunun cezası nedir?

Gerçek bir resmî belgeyi bozma, yok etme veya gizlemenin cezası iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Suç kamu görevlisi tarafından işlenirse ceza yarı oranında artırılır.

Belgeyi yırtmak her zaman suç mudur?

Hayır. Belgenin gerçek ve geçerli resmî belge olması, yırtmanın belgenin ispat veya kullanım işlevini esaslı biçimde etkilemesi ve failin kasten hareket etmesi gerekir.

Kaybolan resmî belge TCK 205 kapsamına girer mi?

Belgenin taksirle kaybedilmesi bu suçu oluşturmaz. Belgenin sahibinin kullanımını engellemek amacıyla bilerek saklanması veya yok edilmesi hâlinde TCK m.205 gündeme gelebilir.

Belgenin yenisi çıkarılabiliyorsa suç oluşmaz mı?

Yeniden düzenleme imkânı tek başına kesin sonuç vermez. İlk belgenin hukukî işlevi, kayıt sistemindeki asıl, hak kullanımının etkilenmesi ve failin amacı birlikte değerlendirilir.

TCK 205 şikâyete bağlı mıdır?

Hayır. Soruşturma resen yürütülür ve suç uzlaştırma kapsamında değildir.

TCK 204 ile TCK 205 arasındaki temel fark nedir?

TCK m.204 aldatıcı sahte belge oluşturma veya gerçek belgeyi aldatıcı biçimde değiştirmeyi; TCK m.205 ise gerçek resmî belgenin ispat veya kullanım işlevini bozma, yok etme ya da gizlemeyi düzenler.

Sonuç

TCK 205 resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek suçunda doğru nitelendirme; belgenin gerçek ve resmî olup olmadığı, hangi seçimlik hareketin gerçekleştiği ve failin kastı belirlenerek yapılır. Belge üzerindeki her müdahale bu suçu oluşturmadığı gibi, aldatıcı değişiklikler TCK m.204 kapsamında farklı bir değerlendirme gerektirebilir.

Serinin komşu maddesi olan TCK 206 resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan yazısı, yetkili kamu görevlisine yapılan gerçeğe aykırı açıklamanın şartlarını ve yaptırımını açıklar. Benzer fiilin özel belge üzerinde gerçekleşmesi bakımından TCK 208 özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek düzenlemesi ayrıca incelenmelidir.

Kaynakça

Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.205 (erişim: 14 Ağustos 2026).

TBMM, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni.

TBMM Adalet Komisyonu raporu ve madde gerekçeleri.

Av. iltan Ekmekçioğlu