İçeriğe geç

Hasta Yakınıma Bakmak İçin İzin Alabilir miyim? İşçi ve Memur İçin Refakat

 

Hasta yakınınız için refakat izni alıp alamayacağınız, hangi statüde çalıştığınıza ve raporun neyi belgelediğine bağlıdır. 657 sayılı Kanun’a tabi memura, kanundaki yakınlık ve sağlık koşulları varsa üç aya kadar aylıklı izin verilir; gerektiğinde süre bir katına kadar uzatılabilir. 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi işçi için aynı kapsamda genel bir üç aylık hak yoktur. İşçinin en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisi için, rapora dayalı ve çalışan ebeveynden yalnız biri tarafından kullanılmak üzere, yılda on güne kadar ücretli izin vardır. İlk iş, atama belgenizi veya iş sözleşmenizi sağlık raporuyla birlikte kontrol etmektir.

Hastanede hastanın yanında kalmanıza izin verilmesi, işyerinizde aynı günler için izinli sayılmanız anlamına gelmez. Refakatçi kartı hastaneye giriş ve kalışla ilgilidir. Çalışmadığınız günlerin hangi izin türüyle kaydedileceğini ayrıca kurumunuza veya işvereninize bildirmelisiniz.

İşçi, memur ve sözleşmeli personel için hangi yol açık?

Çalışma statüsüHasta yakını için temel imkânÖnce kontrol edilecek belge
657 sayılı Kanun’a tabi memur105. maddedeki koşullarla üç aya kadar aylıklı refakat izni, gerektiğinde aynı koşullarla uzatma. Sonrasında 108/A kapsamında aylıksız izin istenebilir.Atama kaydı, sağlık kurulu raporu ve önceki refakat izinleri
4857 sayılı Kanun’a tabi işçiEk madde 2’deki çocuk tedavisi izni. Diğer yakınlar için sözleşmede ek hak bulunabilir veya izin konusunda anlaşılabilir.İş sözleşmesi, varsa toplu iş sözleşmesi, hastalık raporu
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’a tabi kamu personeliEsaslar’ın 9. maddesindeki koşullarla isteği üzerine üç aya kadar ücretli refakat izniHizmet sözleşmesi, tabi olunan personel esasları ve kurul raporu

Aynı devlet hastanesindeki kadrolu memur, sözleşmeli personel ve işçi bu nedenle aynı süreye tabi olmayabilir. “Kamuda çalışıyorum” veya “SGK’lıyım” açıklaması tek başına yeterli değildir. Özellikle Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar m.9, üç aya kadar ücretli refakat iznini düzenler. Memurun üç aylık uzatmasını veya 18 aylık aylıksız izin imkânını bu statüye kendiliğinden taşımayın. Özel personel kanununa tabi çalışanlar, gazeteciler ve gemiadamları için de kendi mevzuatları ayrıca incelenir.

Memur hangi yakını için izin isteyebilir?

657 sayılı Kanun m.105 ve 2011/2226 sayılı Yönetmelik m.10 iki durumu ayırır. Birincisi, memurun bakmakla yükümlü olduğu anne, baba, eş veya çocuğudur. İkincisi, bakmakla yükümlü olmadığı hâlde memur refakat etmezse hayatı tehlikeye girecek anne, baba, eş, çocuk veya kardeşidir. Her iki durumda da ağır kaza veya tedavisi uzun süren hastalık sağlık kurulu raporuyla belgelenmelidir.

“Bakmakla yükümlü olma”, yalnızca yakına para göndermek anlamına gelmez. Yönetmeliğin 4. maddesi, sosyal güvenlik mevzuatındaki tanıma gönderme yapar. Bu gruba dayanıyorsanız kişinin sizin üzerinizden sağlık yardımı almasına ilişkin kayıt gibi belgeleri personel birimine sunun. Kardeş için izin isteniyorsa, ikinci gruptaki refakat edilmediğinde hayati tehlike koşulu ayrıca önem taşır. Kayınvalide, kayınpeder veya büyükanne için bu hüküm doğrudan refakat izni tanımaz; yıllık izin ve şartları varsa başka mazeret izinleri araştırılır.

Bir ameliyat yapılmış olması veya hastanın engelli raporu bulunması tek başına yeterli değildir. Asıl soru, ağır kaza ya da uzun tedavi gerektiren hastalıkla birlikte refakat ihtiyacının nasıl belgelendiğidir. Hastanın hastaneden taburcu edilmesi de bakım ihtiyacının mutlaka bittiğini göstermez. Evde sürecek yakın bakım, kurulun tıbbi değerlendirmesinde ve süre belirlemesinde açıklanmalıdır.

2026’da refakat raporunda ne yazmalı, ne yazmamalı?

19 Mayıs 2026’da yürürlüğe giren Sağlık Raporları Yönetmeliği’nin 29. maddesi, refakat iznine esas raporun üç hekimli sağlık kurulunda düzenlenmesini öngörür. Tek hekimin “yakınının yanında kalması gerekir” yazısı, bu kurul raporunun yerine geçmez. Başvururken hastanenin sağlık kurulu birimine raporun refakat iznine esas olmak üzere istendiğini belirtin; tedavi kayıtlarını ve önceki raporları sunun. Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca rapor istek nedenini belirten dilekçe veya kurumun sevk yazısı gerekir. Kişisel sağlık bilgi formunun e-Devlet üzerinden doldurulması ya da güncellenmesi de kontrol edilir. Özel hastanede tedavi görmek, o hastanenin bu raporu düzenlemeye yetkili olduğunu tek başına göstermez; 54. madde uyarınca ilgili rapor türü için Bakanlık izni olup olmadığını kurul biriminden öğrenin.

Raporda hastanın tanıları ve genel sağlık durumu, refakatin tıbbi gerekçesi, refakat edilmezse hayati tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği açıklanır. Birden fazla tanı varsa hangisinin hayati tehlikeyle ilgili olduğu belirtilir. Refakatçinin taşıması gereken özel bir nitelik varsa o da yazılır. İhtiyaç süresi bir defada üç ayı geçmeyecek şekilde belirlenir.

Raporda izin kullanacak memurun adı veya kimlik bilgisi bulunması gerekmez; güncel düzenleme bunlara yer verilmemesini ister. Ayrıca “refakat izni kullanması uygundur” ya da “uygun değildir” şeklinde idari bir karar yazılmaz. Kurul, hastanın durumunu ve bakım ihtiyacını belirler. İzni kurum, personel mevzuatına göre değerlendirir. Bu yüzden yalnız refakatçinin adı yok diye raporu eksik saymakla, raporda tıbbi gerekçenin hiç bulunmaması aynı şey değildir.

e-Rapor sistemine alınmış raporlar bu sistem üzerinden düzenlenir. Yeni yönetmeliğin geçici 1. maddesi, yürürlükten önce usulüne uygun düzenlenmiş raporları süreleri bitene kadar geçerli tutar. Eski tarihli raporu yalnız yeni biçime uymadığı için yok saymadan önce düzenlenme ve bitiş tarihini kontrol edin. Sağlık Bakanlığının rapor sistemi ve formatlarına ilişkin duyurusu da güncel başvuru düzenini gösterir.

Üç ay otomatik mi, kardeşler sırayla altışar ay kullanabilir mi?

Üç ay, her başvuruda verilecek sabit süre değil, ilk izin için üst sınırdır. Raporda bir ay ihtiyaç belirtilmişse başvuru bu süre üzerinden değerlendirilir. Uzatma için bakım ihtiyacının sürdüğünü gösteren kurul değerlendirmesi gerekir. İzin bitmeden rapor ve kurum işlemlerini takip edin; uzatma talebi vermek, süresi bitmiş izni kendiliğinden uzatmaz.

Aynı hasta için aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz. Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı toplam süre altı ayı aşamaz. Sağlık Raporları Yönetmeliği m.29 da aynı kişi ve aynı tanıdaki ücretli refakat raporlarının toplam geçerliliğini altı ayla sınırlar. Refakat eden kardeşin değişmesi veya yeni takvim yılına girilmesi, aynı hasta ve vaka için hesabı sıfırlamaz. Farklı bir hastalık ileri sürülüyorsa bunun gerçekten yeni bir tıbbi durum olup olmadığı önceki raporlarla birlikte belirlenir.

Varsayımsal örnek: İki memur kardeşin annesi için ilk kardeş üç ay izin kullanmıştır. İkinci kardeş aynı hastalık nedeniyle refakati devralacaksa önceki izin gizlenmeden bildirilir. Yeni rapor, bakımın devamını ve gerekli süreyi ortaya koymalıdır. “Ben hiç kullanmadım” açıklaması tek başına yeni bir altı ay sağlamaz.

Aylıklı refakat izni sırasında aylık ve özlük hakları korunur. Refakat ihtiyacı erken biterse memur izin bitişini beklemeden göreve dönmelidir. İzin sonunda veya ihtiyacın kalkmasına rağmen göreve başlamamak, izinsiz ve özürsüz görevden ayrılma hükümlerinin uygulanmasına yol açabilir. Başlangıç, bitiş ve dönüş günü kurumun izin kaydında açık olmalıdır.

Bakım ihtiyacı sürüyorsa aylıksız izin nasıl istenir?

657 sayılı Kanun m.108/A, 105. maddenin son fıkrasına göre verilen izin bittikten sonra sağlık kurulu raporuyla belgelendirmek ve talep etmek şartıyla 18 aya kadar aylıksız izin verilebilmesini düzenler. Bu süre ücretli izne otomatik eklenmez. Kuruma ayrı talep sunulmalı, bakım ihtiyacının devamı belgelenmeli ve izin işlemi alınmalıdır. Sağlık Raporları Yönetmeliği m.29, ücretli refakat raporu süresinin sonunda bu amaçla genel durum değerlendirmesi içeren durum bildirir sağlık kurulu raporunu öngörür.

Aylıksız iznin ücret ve özlük sonuçları, aylıklı refakat izninden farklıdır. Dönüş kuralı da ayrıdır: Aylıksız izin devam ederken mazeret ortadan kalkarsa 657 m.108/F uyarınca on gün içinde göreve dönülmesi gerekir. İzin süresi tamamlanmışsa bitiminde dönülmelidir. Bu yükümlülüğe uyulmaması memuriyetten çekilmiş sayılma sonucuna yol açabilir. Aylıklı refakat iznindeki “ihtiyaç biter bitmez dönüş” kuralıyla bu on günlük düzenlemeyi karıştırmayın.

İşçi için çocuğun tedavisindeki on günlük izin nasıl kullanılır?

4857 sayılı Kanun ek madde 2 uyarınca çocuğun en az yüzde 70 oranında engelli olması veya süreğen, yani devamlılık gösteren bir hastalığının bulunması gerekir. Süreğen hastalık seçeneğini kullanmak için ayrıca yüzde 70 engellilik koşulu aranmaz. İzin, çocuğun tedavisi için hastalık raporuna dayanır. Çalışan ebeveynden yalnız biri kullanabilir; bir yıl içinde topluca veya bölümler hâlinde toplam on güne kadar ücretli izin verilir.

Başvuruda hangi tedavi günleri için izin istediğinizi, raporun tarihini ve o yıl kullandığınız günleri belirtin. Diğer çalışan ebeveynin aynı hakkı kullanmasına ilişkin bilgiyi de işverene bildirin. Hastalık raporuna bağlı bu hakkı, memur için aranan üç hekimli refakat raporuyla aynı belge koşuluna bağlamayın. Ek madde 2, işçinin kendi kıdeminin bir yılı doldurmasını da şart koşmaz.

Bu izin yıllık izinden düşülmez. Ek madde 2 kapsamındaki günler, hafta tatili ücretine hak kazanma ve yıllık izin için gereken çalışma süresinin hesabında çalışılmış gibi değerlendirilir (m.46, 55, 56). Bordroda ücret eksilmişse ödenmeyen tutarı; yıllık izin bakiyesi azalmışsa kaydın düzeltilmesini isteyin. Bunlar ayrı taleplerdir.

Memurun çocuğu için ayrı bir kısa izin de vardır. 657 m.104/E, en az yüzde 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanmasında, hastalık raporuna dayalı olarak anne veya babadan yalnız biri için yılda on güne kadar mazeret izni düzenler. Çocuk evliyse eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması koşulu bulunur. Bu izin, m.105’teki ağır kaza veya uzun tedaviye bağlı refakat izninden farklıdır. Mazeret izninde mali hak ve sosyal yardımlar korunur; fiilî çalışmaya bağlı ödemeler m.104/G’de ayrıca ayrılmıştır.

Çocuğun ÇÖZGER raporunda yüzde yazmıyorsa ne yapılır?

Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu, kısaca ÇÖZGER, 18 yaşını doldurmamış kişinin özel gereksinimlerini gösterir. Bu rapora engellilik yüzdesi yazılmaz. Yüzde koşulu arayan mevzuat uygulanırken rapordaki düzey, ÇÖZGER Yönetmeliği m.8/1-f ve Ek 3 üzerinden değerlendirilir. Bu nedenle yalnız yüzde bulunmadığı gerekçesiyle yeni rapor aramak yerine, raporun sonuç bölümündeki özel gereksinim düzeyini kontrol edin.

Rapordaki düzeyMevzuata uyumda oran aralığıYüzde 70 koşulu bakımından
İleri düzeyde özel gereksinimi vardırYüzde 60 ile 69Bu düzey tek başına yeterli değildir.
Çok ileri düzeyde özel gereksinimi vardırYüzde 70 ile 79Oran koşulunu karşılar.
Belirgin özel gereksinimi vardırYüzde 80 ile 89Oran koşulunu karşılar.
Özel koşul gereksinimi vardırYüzde 90 ile 99Oran koşulunu karşılar.

Karşılıklar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının açıklamasında da gösterilir. Tabloda yer almayan daha düşük düzeyler yüzde 70 koşulunu sağlamaz. Ancak süreğen hastalık, yukarıda açıklanan ayrı seçenektir. Örneğin raporunda “ileri düzeyde” yazan çocuğun ebeveyni, yalnız bu düzeyi yüzde 70 sayamaz; belgelenmiş süreğen hastalık varsa başvurusunu o koşula dayandırabilir.

ÇÖZGER özel gereksinim düzeyini, hastalık ve tedavi belgeleri ise izin istenen günlerdeki sağlık ihtiyacını açıklar. Sürekli bir ÇÖZGER bulunması, her yıl istenen herhangi on günü kendiliğinden izinli hâle getirmez. İşverene veya personel birimine geçerli raporla birlikte hastalık raporunu, ilgili tedavi tarihlerini ve hangi ebeveynin izin kullanacağını sunun. Yönetmeliğin 10. maddesi de raporun tek başına bütün hakları sağlamadığını, ilgili hakkın diğer koşullarının ayrıca aranacağını belirtir.

Raporun bitiş tarihini ve çocuğun 18 yaşını dolduracağı günü ayrıca kontrol edin. Yönetmelik m.11/6 uyarınca ÇÖZGER, sürekli olsa da 18 yaşın doldurulmasıyla geçerliliğini yitirir. Terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir raporlar bu kuralın istisnasıdır. On sekiz yaşa üç aydan kısa süre kalmışsa talep üzerine erişkin engellilik raporu düzenlenebilir; bu rapor 18 yaşın dolduğu tarihten itibaren geçerli olur. Bu, on günlük izin hakkına ayrıca bir yaş sınırı eklemek değildir. Engellilik koşulunu hangi geçerli raporla göstereceğiniz değişir.

İşçinin annesi veya eşi hastaysa hiç izin yolu yok mu?

4857 sayılı Kanun, anne, baba veya eşin her hastalığı için memurdaki gibi genel bir aylıklı refakat izni düzenlemez. Bununla birlikte iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması ek bir hak tanıyabilir. Önce kapsamı, istenen raporu, izin süresini ve ücret koşulunu okuyun. Kanunda genel bir hak bulunmaması, sözleşmeyle tanınmış hakkın da yok sayılacağı anlamına gelmez.

Ek hak yoksa işverenle ücretli veya ücretsiz izin üzerinde anlaşılabilir; hak edilmiş yıllık iznin kullanılması da istenebilir. Talebin kabulünü, hangi günleri kapsadığını ve ücret durumunu yazılı hâle getirin. Yıllık izni hangi tarihte kullanacağını tek taraflı belirlemek ayrı bir devamsızlık uyuşmazlığı yaratabilir. Bu seçenek için yıllık izin talebi ve işverenin tarih belirleme yetkisi hakkındaki açıklamalar yararlıdır.

Yakının ağır hastalığı, devamsızlığın haklı bir mazerete dayanıp dayanmadığı değerlendirilirken önem taşır. Buna rağmen her hastane belgesi süresiz ücretli izin sağlamaz. Hastalığın ağırlığı, çalışanın bakımının neden gerekli olduğu, işverene ne zaman haber verildiği ve işe gelinmeyen günler birlikte incelenir. İş Kanunu m.25/II-g, izinsiz ve haklı sebep bulunmadan yapılan devamsızlığı düzenler. Yalnız “izin reddedildi” veya yalnız “hastane raporu var” denilerek bütün fesihler için aynı sonuca varılamaz.

Başvuru dosyasına hangi belgeler konulmalı?

Memur başvurusunu kurumunun personel birimine, izin vermeye yetkili makama iletilmek üzere evrak kaydı veya kurumun elektronik sistemi üzerinden sunabilir. İşçi, işverene veya yetkili insan kaynakları birimine başvurur. Acil durumda amire hemen bilgi verin, ardından raporu ve yazılı talebi gecikmeden iletin. Kurumunuzun bildirim usulünü ayrıca kontrol edin. Hastalık raporunun bildirimi hakkındaki kuralları, refakat için ayrıca incelenmeden bütün çalışanlara tek bir son tarih olarak uygulamayın.

Belge veya kayıtNeyi açıklığa kavuşturur?
Atama onayı veya iş/hizmet sözleşmesiMemur, sözleşmeli personel ya da işçi olarak hangi izin hükmüne tabi olduğunuzu
Sağlık kurulu raporu veya ilgili hastalık raporuTanıyı, bakım ya da tedavi ihtiyacını, gerekli süreyi ve başvurulan iznin sağlık koşullarını
Yakınlık ve gerektiğinde bakmakla yükümlülük kayıtlarıHasta ile ilişkinizi ve hangi koşul grubuna dayandığınızı
Önceki izin onayları ve raporlarAynı hasta/vaka için kullanılmış süreyi, uzatma veya refakatçi değişikliğini
Dilekçe, teslim kaydı ve cevapNe zaman, hangi tarihler için izin istediğinizi ve kabul veya ret işlemini
Puantaj, bordro ve yıllık izin dökümüGünlerin nasıl kaydedildiğini, ücretin veya izin bakiyesinin eksilip eksilmediğini

Örneğin bir memurun talebi şu bilgileri içerebilir: “Annemin tedavisi için ekli kurul raporunda belirtilen dönemde 657 sayılı Kanun’un 105. maddesi kapsamında refakat izni istiyorum. Aynı hasta ve vaka için daha önce kullanılan izinler aşağıdadır. İzin başlangıç ve bitişinin tarafıma bildirilmesini talep ederim.” Dilekçe tıbbi raporda bulunmayan bir olguyu varmış gibi anlatmamalıdır. Sağlık belgelerini herkese açık yazışma gruplarında değil, işlem için yetkili birime iletin.

Rapor eksik veya tıbbi değerlendirme yanlışsa nereye gidilir?

Yazım yanlışı, imza eksikliği veya doldurulmamış zorunlu alan varsa önce raporu düzenleyen sağlık kuruluşuna düzeltme talebi iletilir. Sağlık kurulu yanlışlığı saptarsa düzeltir. İşlem yapılmazsa kuruluşun bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne başvurulur. Sağlık Raporları Yönetmeliği m.63/6’daki bu yol, tıbbi değerlendirmeye itirazdan ayrıdır; düzeltme başvuruları itiraz sayısına dâhil edilmez.

Refakat iznine esas sağlık kurulu raporunun tıbbi değerlendirmesine itirazda m.55 ve m.63 uygulanır. Başvuruyu rapor adına düzenlenen kişi, velisi veya vasisi ya da raporu isteyen kurum yapabilir. Sırf hasta yakını olmak, adına rapor düzenlenen yetişkin kişi yerine her işlemi yapma yetkisi vermez. İtiraz dilekçesiyle, raporu veren kuruluşun veya rapor sahibinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne gidilir.

Kişisel itiraz için genel süre, raporun kişinin e-Devlet sistemine aktarılmasından itibaren 30 gündür. Kurum itirazında kişinin kuruma başvuru veya raporu ibraz tarihi esas alınır. Resmî kurumların yazılı talebi için m.63/3’te süre istisnası vardır. İl sağlık müdürlüğünün belirlediği hakem hastanenin kişiye tebliğinden, kurumsal başvuruda ilgili kuruma bildiriminden itibaren en geç 20 gün içinde randevu talep edilmelidir. İtirazdan vazgeçilmesi veya kişisel başvuruda süreçteki sürelerin kaçırılması, ilk raporun geçerli hâle gelmesine yol açabilir.

İlk raporla hakem hastane raporu aynı yöndeyse rapor kesinleşir. Çelişki varsa il sağlık müdürlüğü bölge hakem hastanesine sevk eder; bu kurulun kararı idari rapor itirazı bakımından kesindir. Rapor düzeltme veya itiraz başvurusu, kurumunuzun ayrıca verdiği izin ret işlemine karşı dava süresini kendiliğinden durdurmaz.

ÇÖZGER veya erişkin engellilik raporunun değerlendirmesine itiraz ediyorsanız, engelli sağlık kurulu raporlarına ilişkin özel süreç ayrıca dikkate alınır (Sağlık Raporları Yönetmeliği m.60, 63 ve 70). İl sağlık müdürlüğüne başvuruda hangi raporun ve hangi özel gereksinim düzeyinin tartışmalı olduğunu belirtin. Kişisel itirazda yukarıdaki 30 günlük başlangıç kuralını ve sevk bildiriminden sonraki 20 günlük randevu talep süresini izleyin. İlk rapor ile itiraz üzerine alınan ikinci rapor farklı olsa bile bölge hakem hastanesine sevk kendiliğinden yapılmaz; ikinci rapora süresi içinde itiraz edilmezse bu rapor kesinleşir. Yalnız ÇÖZGER’e yüzde yazılmamış olması ise tıbbi değerlendirme hatası değildir; önce özel gereksinim düzeyinin mevzuattaki karşılığına bakılır.

Kurum izin vermiyorsa memur hangi süreyi izlemeli?

Önce ret yazısının gerekçesini alın. Raporun tıbbi içeriği mi eksik, yakınlık koşulu mu bulunmuyor, yoksa kullanılan toplam süre mi tartışılıyor? Eksik belge tamamlamak ile hukuka aykırı ret işleminin kaldırılmasını istemek farklı taleplerdir. Kuruma verdiğiniz dilekçe ve size yapılan tebliğin tarihlerini ayrı kaydedin.

2577 sayılı Kanun m.7, 8 ve 33 uyarınca, özel bir süre yoksa yazılı ret bildirimini izleyen günden itibaren 60 gün içinde görev yaptığınız yer idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İlk izin başvurusu cevapsızsa m.10’daki genel kural, 30 gün sonunda talebin reddedilmiş sayılmasıdır. Bundan sonra dava süresi işler. İlk 30 gün içinde kesin olmayan bir cevap verilirse, ret sayarak dava açmak veya kesin cevabı beklemek seçenekleri vardır; bekleme başvuru tarihinden itibaren dört ayı aşamaz. Dava açılmamışsa veya dava süreden reddedilmişse, ilk 30 günün bitiminden sonra yetkili idari makamdan gelen cevabın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılabilir.

Yazılı ret sonrası dava süresi içinde üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama m.11’e uygun başvuru süreyi durdurur. Ret veya 30 günlük cevapsızlık üzerine kalan süre yeniden işler. Her yeni dilekçeyle baştan 60 gün kazanılmaz. Sıradan bir bilgi isteme yazısı ile ret işleminin kaldırılmasını isteyen başvuru da aynı değildir.

Dava açılması tek başına izin verilmiş sayılmanızı sağlamaz. Açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşulları birlikte ileri sürülerek yürütmenin durdurulması istenebilir (m.27). Hastanın bakım ihtiyacı, başka bakım olanağının bulunmaması ve tedavi takvimi bu talebin somutlaştırılmasında kullanılabilir. İzin ret davasındaki ilk derece kararına karşı genel olarak tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (m.45). Karardaki kanun yolu bilgisi ve varsa özel düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir.

İşçi ücret kesintisi veya işten çıkarma yaşarsa ne yapabilir?

Ücretli izin hakkınız olduğu hâlde kesinti yapıldıysa, hangi günlerin hangi tutarla eksik ödendiğini bordro ve banka kaydıyla göstererek işverenden düzeltme isteyin. İşçi alacağı için dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunludur. Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde, ayrı iş mahkemesi bulunmayan yerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesinde dava açılır. Genel yetki, işverenin yerleşim yeri veya işin ya da işlemin yapıldığı yerdir (7036 sayılı Kanun m.2, 3, 5, 6).

Ücret alacağında beş yıllık zamanaşımı, ilgili ücretin ödenmesi gereken tarihten başlar. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur, hak düşürücü süre işlemez. İşverene e-posta göndermek bu etkiyi tek başına sağlamaz. İş mahkemesi kararının istinafa açık olup olmadığı talebin niteliğine ve ilgili parasal sınıra göre belirlenir; açık ise tebliğden itibaren iki haftalık süre uygulanır (7036 m.7, HMK m.345).

Devamsızlık gerekçesiyle işten çıkarıldıysanız raporları, izin talebini, işverene haber verdiğiniz kayıtları ve fesih bildirimini birlikte saklayın. İş güvencesi koşulları varsa işe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya, anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesine başvurulur (4857 m.18, 20). Belirsiz süreli sözleşme, en az 30 işçi, kural olarak altı aylık kıdem ve işveren vekilliğine ilişkin istisnalar kontrol edilir; yer altı işlerinde altı aylık kıdem şartı aranmaz. Ücretin beş yıllık süresini beklemek, işe iade için bu kısa süreyi korumaz.

Başvuru öncesi son kontrol

Önce çalışma statünüzü belirleyin. Sonra doğru rapor türünü, bakımın veya tedavinin gerekli olduğu tarihleri ve önceki izinleri bir araya getirin. Talebinizin ücretli refakat, çocuk hastalığı nedeniyle mazeret, yıllık izin veya aylıksız izin seçeneklerinden hangisi olduğunu açık yazın. Cevabı ve işe dönüş gününü kaydedin. Ret varsa rapor itirazı ile işveren veya kurum işlemine karşı başvurunun takvimlerini ayrı izleyin.

Rapor başvurusunda istenebilecek ücretler, Sağlık Raporları Yönetmeliği m.64/13 uyarınca Bakanlıkça belirlenir; hastaneden işlem türüne göre güncel bedeli öğrenin. Dava açılırken de başvuru harcı, tebligat ve gerektiğinde bilirkişi gibi giderler doğabilir. Tutar, talep ve işlemlere bağlıdır. Ödeme gücü yetersiz olan kişi, mali durum belgeleriyle mahkemeden adli yardım isteyebilir; yalnız talep vermek otomatik muafiyet sağlamaz (HMK m.334 ve devamı; idari yargıda İYUK m.31).

Yazar: Av. İltan Ekmekçioğlu. Mevzuat kontrol tarihi: 11 Kasım 2026.

Bu yazı, hasta yakını için refakat ve ilgili izin yolları hakkında genel bilgi verir; kişiye özel hukuki görüş değildir. Atama belgeniz veya iş sözleşmeniz, sağlık raporunun düzenlenme tarihi ve içeriği, aynı hasta için önceden kullanılan izinler ile ret yazısının tebliğ tarihi, hakkınızı ve başvuru sürenizi değiştirebilir.

işe devamsızlıkmazeret iznirefakat iznirefakat raporutoplu iş sözleşmesiücret alacağı
Önceki yazı
Vasiyetnamede İkinci Kişi Olarak Gösterildim: Miras Bana Ne Zaman Geçer?
Sonraki yazı
Yakınım Vefat Etti, Faturalar Geliyor: Borç, Abonelik ve Güvence Bedeli
Hastane yatağındaki yaşlı kadının elini tutan yetişkin yakını; yanlarında iş çantası ve kapalı dosya.

İlgili Yazılar

Kasım 2026
PSÇPCCP
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30