Balkondan Düşen Saksı Aracıma Zarar Verdi: Kim Öder?
Balkondan düşen saksının aracınıza verdiği zarar, olayın nedenine göre saksıyı tehlikeli biçimde yerleştiren veya düşüren kişiden, yapıdaki bozukluk ya da bakım eksikliği varsa yapı malikinden istenebilir. Saksının bir daireden düşmesi, o dairenin sahibini her durumda tek başına sorumlu yapmaz. Balkonu kimin kullandığı, saksının nasıl yerleştirildiği ve korkuluk veya bağlantı parçasının neden koptuğu araştırılmalıdır. Önce güvenliği sağlayın; araç onarılmadan ve düşen parçalar kaldırılmadan olayın kaynağını ve hasarı mümkün olduğunca belgeleyin.
Bu rehber, özel kişilere ait bir binadan düşen saksı nedeniyle aracında hasar oluşan kişinin tazminat ve delil hazırlığına odaklanır. Kamuya ait yapıdan kaynaklanan zararlar veya yaralanmayla sonuçlanan olaylar ayrıca değerlendirilmelidir.
Hasarı fark edince hangi kayıtlar alınmalı?
Yalnız kaportadaki göçüğün yakın fotoğrafı, saksının hangi balkondan düştüğünü göstermeyebilir. Aracın konumu, bina cephesi, ilgili balkon ve yerdeki parçalar arasındaki bağlantıyı gösterecek genel görüntüler de alın. Yukarıdan başka eşya düşme ihtimali varsa aracın yanında beklemeyin. Acil tehlikede ilgili acil yardım birimlerine haber verin.
- Yer ve zamanı kaydedin. Açık adresi, aracın park yerini, olayı gördüğünüz veya hasarı fark ettiğiniz saati yazın. Bunlar aynı zaman olmayabilir.
- Düşen eşyanın durumunu belgeleyin. Saksı parçaları, askı, vida, kopan korkuluk veya bağlantı izleri teknik inceleme için önemlidir. Parçalara ulaşmak için özel alana izinsiz girmeyin.
- Tanıkları ve kameraları belirleyin. Tanığın düşme anını mı, yalnız sonrasını mı gördüğünü ayırın. Kayıt sahibinden görüntünün korunmasını isteyin; size verilmeyen görüntünün mahkeme veya ilgili makam aracılığıyla teminini değerlendirin.
- Yönetime yazılı bildirim yapın. Önceki uyarıların, bakım kayıtlarının ve olay tutanağının saklanmasını isteyin. Yönetimin tuttuğu tutanak tek başına kimin hukuken sorumlu olduğunu kesinleştirmez.
- Servis ve sigorta kayıtlarını açın. Onarım öncesi tespit, ayrıntılı teklif, servis giriş tarihi ve varsa hasar dosyası numarasını saklayın.
Aracın güvenli yere çekilmesi veya acil onarımı gerekiyorsa delil toplamak adına zararı büyütmeyin. Taşıma ya da onarımın neden bekleyemediğini, önceki durumu ve yapılan işlemleri kayda geçirin.
Kiracı mı, ev sahibi mi sorumlu olur?
Saksıyı bir çocuğun düşürdüğü ileri sürülüyorsa çocuğun verdiği zararda ailenin gözetim sorumluluğu yazısı bu iddia bakımından incelenebilir.
Türk Borçlar Kanunu m.49 ve 50, kusurlu ve hukuka aykırı davranışla verilen zarar ile bunun ispatını düzenler. Kusur, kişinin olayın gerektirdiği dikkat ve özeni göstermemesi gibi durumları kapsar. Saksıyı düşmeye elverişli biçimde balkon kenarına koyan veya dikkatsizce düşüren kişi açısından bu hükümler değerlendirilebilir. Bu kişi kiracıysa, yalnız kiracı olması sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
TBK m.69 ise bina ve diğer yapı eserlerinin yapım bozukluğu veya bakım eksikliğinden doğan zararlar için malikin sorumluluğunu düzenler. Malik, mülkiyet hakkının sahibidir. Örneğin çürümüş korkuluğun kopmasıyla saksının aşağı düşmesi, yalnız saksının kime ait olduğu üzerinden çözülemez. Yapıdaki eksiklik ile hasar arasında neden bağlantısı kurulmalıdır.
| Olayda araştırılacak durum | Hukuki değerlendirme | Önemli delil |
|---|---|---|
| Saksının kenara güvensiz yerleştirilmesi veya bir kişi tarafından düşürülmesi | Davranışı gerçekleştiren kişinin TBK m.49 kapsamında kusuru araştırılır. | Görüntü, tanık, saksının eski konumu ve önceki uyarılar. |
| Korkuluk, sabit taşıyıcı veya yapı unsurundaki bozukluk | TBK m.69 kapsamında yapım bozukluğu veya bakım eksikliği incelenir. | Kopan parçalar, montaj ve bakım belgeleri, teknik tespit. |
| Aynı apartmandaki bağımsız bölümün tehlikeli kullanılması | Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan borçlar ve tarafların sıfatı da değerlendirilir. | Tapu ve kullanım bilgileri, yönetim planı, yönetim yazışmaları. |
Taşınabilir her saksı kendiliğinden “yapı eseri” sayılmaz. Sabit montaj, taşıyıcı düzenek ve düşmenin sebebi ayrı ayrı incelenir. TBK m.69 uygulanıyorsa malikin kişisel kusurunun ayrıca gösterilmesi gerekmez; ancak yapıdaki bozukluk veya eksiklik, zarar ve aralarındaki bağlantı yine ortaya konulmalıdır. İntifa ve oturma hakkı sahiplerinin bakım eksikliğinden doğan zararda malikle birlikte sorumluluğu da aynı maddede düzenlenir.
Kat Mülkiyeti Kanunu m.18, bağımsız bölüm, eklenti ve ortak yerlerin kullanımında diğer haklara saygı gösterilmesini öngörür. Kat maliklerinin borçlarına ilişkin hükümler, kiracılara ve bölümden devamlı yararlananlara da uygulanır; maddede belirtilen borçların ihlalinde malikle birlikte sorumluluk gündeme gelebilir. Bu hüküm, sokakta park etmiş her üçüncü kişinin her talebine otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmez. Zarar görenin ve karşı tarafın apartmanla hukuki ilişkisi belirlenmelidir.
Aynı zarardan birden fazla kişi farklı sebeplerle sorumluysa TBK m.61 uyarınca müteselsil sorumluluk değerlendirilebilir. Bu, şartları oluştuğunda zararın tamamının sorumlulardan istenebilmesini ifade eder; aynı hasar iki kez tahsil edilemez. Apartman yöneticisi de yalnız unvanı nedeniyle otomatik borçlu gösterilmemelidir.
“Rüzgâr düşürdü” veya “yanlış park etmişsin” denirse
Rüzgârın bulunması, sorumluluğu tek başına kaldırmaz. Havanın şiddeti ve öngörülebilirliği, saksının konumu, sabitleme biçimi ve yapının durumu birlikte değerlendirilir. Olağanüstü bir doğa olayının zarar ile sorumluluk sebebi arasındaki bağlantıyı kesip kesmediği teknik ve hukuki inceleme gerektirir. Bu yüzden bütün fırtınaları otomatik sorumsuzluk sebebi saymak da her hava koşulunu önemsiz görmek de doğru olmaz.
Olay tarihine ve yerine ilişkin meteorolojik kayıtların temini istenebilir. Önceki gün çekilmiş fotoğraf, yerinden çıkmış askı veya daha önce yapılan uyarı da değerlendirmeyi değiştirebilir. “Rüzgâr vardı” şeklindeki genel açıklama yerine somut hava verisi ile düşme mekanizması karşılaştırılmalıdır.
Aracın park biçimi de ayrıca incelenir. TBK m.52, zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına etkisi varsa tazminatın indirilebilmesine, koşullarına göre kaldırılabilmesine imkân tanır. Ancak park kuralına aykırılık tek başına saksıyı düşüren kişiyi sorumsuz yapmaz. Park yeri, açık tehlike uyarısı ve zarar arasındaki bağlantı gösterilmelidir.
Onarımdan önce delil tespiti gerekli mi?
Delil tespiti, zararı ödeten dava değildir. Sonradan kaybolabilecek veya ileri sürülmesi önemli ölçüde zorlaşabilecek delilin mahkeme yoluyla korunmasıdır. Saksı ve bağlantı parçaları atılacaksa, korkuluk yenilenecekse veya araç onarımı düşme izlerini ortadan kaldıracaksa yararlı olabilir. Her küçük hasarda zorunlu değildir; hukuki yarar aranır.
HMK m.400–403 uyarınca dava açılmadan önce esas davaya bakacak mahkemeye veya inceleme yapılacak eşyanın bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir. Dava açıldıktan sonra talep, davanın görüldüğü mahkemeye yöneltilir. Koşullar nedeniyle karşı tarafın kimliği gösterilemiyorsa bu durum talebi kendiliğinden geçersiz kılmaz. Mahkemenin belirlediği tespit giderleri avans olarak yatırılır.
Dilekçede, hasarın düşen saksıyla uyumlu olup olmadığı, bağlantı parçasındaki kırılmanın nedeni, mevcut eski hasarlar ve gerekli onarım işlemleri gibi somut teknik sorular belirtilmelidir. Hakların korunması bakımından zorunluluk varsa önceden tebligat yapılmadan acele tespit istenebilir. Bu usulde belgeler sonradan karşı tarafa tebliğ edilir; karşı tarafın tespit kararına tebliğden itibaren bir haftalık itiraz hakkı vardır. Rapor, sorumluluğu veya alacak tutarını tek başına kesinleştirmez.
Araç zararında hangi kalemler istenebilir?
Gerekli onarım ve çekici giderleri, olayla bağlantısı ve tutarı kanıtlanan değer kaybı veya araçtan yararlanamama zararı ayrı ayrı değerlendirilebilir. Yeni parça takılması, eski hasar ve aracın gerçek onarım süresi hesaba etki eder. Her göçük için aynı değer kaybı veya otomatik günlük araç bedeli yoktur.
Servis teklifinde parça, boya ve işçilik ayrı gösterilsin. Teklif ile ödenmiş fatura birbirine karıştırılmasın. Araçtan yararlanamama talebinde servis giriş ve çıkış tarihleri, zorunlu onarım süresi, kullanım ihtiyacı ve varsa ikame araç gideri açıklansın. TBK m.50 ve 51 çerçevesinde zararın kapsamı ve miktarı değerlendirilir.
Kasko varsa poliçedeki teminat, istisna, muafiyet ve bildirim şartlarını kontrol edin. Bütün poliçelerin bu olayı aynı biçimde karşıladığı varsayılamaz. Sigortadan veya karşı taraftan alınan ödemeleri zarar çizelgesine işleyin. Sırf araç hasarı oluşması ve bunun üzüntü yaratması da kendiliğinden manevi tazminat hakkı vermez.
Arabulucuya mı, doğrudan mahkemeye mi başvurulur?
Zararın karşılanması için yazılı talep hazırlanırken ihtarnamenin içeriği ve gönderim kayıtları rehberi belge düzenine yardımcı olabilir.
6325 sayılı Kanun m.18/B uyarınca komşu hakkından ve Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvuru zorunludur. Başvuru, uyuşmazlık için yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır; büro bulunmayan yerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne gidilir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir.
Buna karşılık apartmanla komşuluk ilişkisi bulunmayan bir kişinin sokaktaki aracına verilen zarar, yalnız haksız fiil veya yapı malikinin sorumluluğuna dayanabilir. Her düşen saksı olayı için tek bir arabuluculuk cevabı verilemez. Talep, tarafların ilişkisi ve varsa özel dava şartları birlikte belirlenmelidir. Komşuluk ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında söz konusu dava şartı 1 Eylül 2023’te yürürlüğe girmiştir; o tarihte görülmekte olan davalar için geçici m.3’te istisna vardır.
Genel haksız fiil tazminatı davasında, özel bir görev kuralı yoksa asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Davalının yerleşim yeri yanında haksız fiilin işlendiği, zararın meydana geldiği veya zarar görenin yerleşim yerindeki mahkeme gibi yetki seçenekleri HMK m.6 ve 16 kapsamında değerlendirilir. Kat Mülkiyeti Kanunu’nun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklarda ise ek m.1 gereğince sulh hukuk mahkemesi görevlidir. Yalnız “komşuya dava” denilmesi, mahkemeyi belirlemeye yetmez.
Dava giderleri talebe ve incelemeye göre değişir. Harç, tebligat, keşif ve bilirkişi giderleri doğabilir. Sabit bir toplam masraf veya sonuçlanma süresi vaat edilemez. Ödeme konusunda anlaşılırsa hangi hasarın karşılandığı, tutar ve ödeme günü açık yazılmalıdır; kapsamı belirsiz bir “bütün haklarımdan vazgeçiyorum” belgesi imzalanmamalıdır.
Tazminat için ne kadar süre var?
TBK m.72’deki genel kural, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren on yıl zamanaşımıdır. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanabilir. Bu bir zamanaşımı kuralıdır; şikâyet süresiyle karıştırılmamalıdır. Olay, hasarın öğrenilmesi ve sorumlu kişinin belirlenmesi tarihleri ayrı kaydedilmelidir.
Yönetime yazmak veya ödeme için görüşmek, tek başına zamanaşımını durdurmuş sayılmaz. Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (m.18/A/15). Eski bir olay için bugünkü süreler doğrudan uygulanmamalıdır. TBK’nın 1 Temmuz 2012’de yürürlüğe girmesinden önceki fiil ve süreler bakımından 6101 sayılı Kanun m.1 ve 5 ayrıca incelenir.
Diğer saksılar da düşecek gibiyse ne yapılabilir?
Mahkemeden geçici koruma istenmesi gündemdeyse ihtiyati tedbir ve diğer geçici koruma yöntemleri yazısındaki açıklamalar incelenebilir.
Yapıdan kaynaklanan tehlike devam ediyorsa TBK m.70 kapsamında gerekli önlemlerin alınması istenebilir. Komşuluk ilişkisinde TMK m.730 ve 737, tehlikenin ve hukuka aykırı kullanımın giderilmesi bakımından değerlendirilir. Kat Mülkiyeti Kanunu m.33 kapsamında zarar gören kat malikinin hâkimin müdahalesini istemesi de mümkün olabilir. Tehlikeyi fotoğraf, önceki uyarı ve teknik bulguyla somutlaştırın; güvenlik için gereken idari başvuruyu tazminat görüşmelerinin sonucuna bırakmayın.
Zarar balkon kullanımından değil yan parseldeki kazı veya şantiye çalışmasından kaynaklanıyorsa komşu inşaatının verdiği zarar rehberindeki farklı sorumluluk ve belge incelemesine bakılabilir. Araca bilerek zarar verildiğine ilişkin delil varsa araç hasarında şikâyet ve tazminat yolları ayrıca değerlendirilmelidir.
Aynı hasar, farklı sorumlu: kısa bir örnek
Varsayımsal olarak kiracının sağlam balkon kenarına sabitlemeden koyduğu saksı düşmüş ve aşağıdaki araca zarar vermiş olsun. İlk inceleme saksının yerleştirilmesine, alınabilecek önlemlere ve kiracının davranışına yönelir. Aynı saksı, paslanmış korkuluğun bağlantısı kopunca düşmüşse yapıdaki bakım eksikliği ve malik sorumluluğu da araştırılır. İki olayda kaportadaki hasar aynı görünse bile sorumluluğu gösterecek delil farklıdır. Bu nedenle yalnız araç ekspertiziyle yetinilmemesi gerekir.
Başvuruya hazırlanırken olayın kaynağını gösteren kayıtları, araç hasarı belgelerini ve taraf bilgilerini bir araya getirin. Önce düşme nedenini, sonra doğru muhatabı ve başvuru yolunu belirleyin. Onarım veya sulh belgesi imzalanmadan önce hangi zararların belgelenebildiğini ve hangilerinin henüz incelenmediğini ayırın.
Av. İltan Ekmekçioğlu
Mevzuat kontrol tarihi: 30 Ekim 2026. Bu yazı genel hukuki bilgilendirme içindir. Somut olayın sonucu, tarafların sıfatı, düşmenin nedeni, deliller ve ilgili süreler birlikte değerlendirilerek belirlenir.