Şirket Aracındaki Hasar Maaştan Kesilebilir mi?

Şirket aracıyla kaza yapılması, onarım bedelinin doğrudan maaştan kesilebileceği anlamına gelmez. Önce işçinin kusuru, kazayla bağlantılı gerçek zarar ve sigortadan karşılanan tutarlar belirlenir. İşçi zarardan sorumlu olsa bile işveren, kural olarak onun rızası olmadan bu alacağını ücret borcuyla takas edemez. Rıza aranmayan dar istisna, işçinin kasten verdiği ve yargı kararıyla sabit olan zarardır. Bu durumda da ücretin yalnız haczedilebilir kısmı kadar takas mümkündür. Dikkatsizlikle yapılan kaza ile bilerek verilen zarar aynı değerlendirmeye tabi değildir.

Bu rehber, iş için kullandığı araçta hasar oluşan ve işvereninden kesinti bildirimi, borç kabul belgesi veya ödeme talebi alan çalışan içindir. Şirket aracı hasarının maaştan kesilmesi sorununu, çalışanın sorumluluğu ve ücretin korunması yönlerinden ele alır. Yaralanma, üçüncü kişilerin tazminat talepleri ve sigortacının ayrı talepleri burada açıklanan ücret uyuşmazlığından ayrıca değerlendirilmelidir. İş Kanunu’na ilişkin açıklamalar 4857 sayılı Kanun kapsamındaki çalışanları esas alır.

Aracı kullanıyor olmak bütün hasardan sorumlu olmak mıdır?

Hayır. Türk Borçlar Kanunu m.400, işçinin işverene kusuruyla verdiği zarardan sorumluluğunu düzenler. Kusur, bu bağlamda bilerek zarar vermeyi veya beklenen dikkat ve özeni göstermemeyi kapsayabilir. Aracın o gün size teslim edilmiş olması, kazanın nedenini ve talep edilen tutarın tamamını tek başına açıklamaz.

Sorumluluk belirlenirken işin tehlikeli olup olmadığı, uzmanlık ve eğitim gerektirip gerektirmediği, işverenin bildiği veya bilmesi gereken çalışan özellikleri de göz önünde tutulur. Göreviniz, araç kullanma deneyiminiz, size verilen talimatlar, çalışma düzeni ve aracın teknik durumu bu nedenle önemlidir. Mesleği şoförlük olan çalışanla ara sıra araç kullanması istenen çalışanın somut koşulları aynı olmayabilir.

Fren arızasını kazadan önce bildirmiş olmanız, bakımın ertelenmesi veya hasarın başka sürücünün davranışından kaynaklanması sonucu değiştirebilir. Buna karşılık izin verilen kullanımın dışına çıkılması ya da açık güvenlik talimatına aykırılık da incelenir. Bunların hiçbiri yalnız iddia edildiği için kesinleşmiş kabul edilmez. Bakım talebi, görev mesajı, araç teslim kaydı ve kaza görüntüsü gibi belgelerle olayın nasıl geliştiği ortaya konur.

İşveren, zarar talebinin dayanağını, zararını ve olayla bağlantısını somutlaştırmalıdır. Sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumlulukta TBK m.112’nin kusursuzluğun ispatına ilişkin kuralı da önemlidir. Bu yüzden çalışan, “Beni suçlayan kanıtlasın” diyerek kendi elindeki bakım uyarılarını veya görev kayıtlarını kaybetmemelidir. Trafik kusuruna ilişkin bir değerlendirme de iş ilişkisindeki bütün sorumluluk koşullarının yerine geçmez.

İşverenin istediği onarım bedeli nasıl kontrol edilir?

Talebi üç ayrı başlıkta inceleyin: Hangi zarar bu kazada oluştu? Bu zararın giderilmesi için hangi işlemler gerekliydi? Bedelin ne kadarı, kim tarafından karşılandı? Yalnız toplam tutar içeren bir mesaj bu soruların cevabı değildir.

Servisin fiyat teklifi, tamamlanmış onarım faturasıyla aynı belge değildir. Eski hasarın yenilenmesi, kazayla ilgisiz bakım işlemi veya açıklanmayan ek ücret otomatik olarak çalışana yüklenemez. Değer kaybı ve aracın kullanılamadığı dönem için ayrıca talep varsa bunların da gerekçesi, hesabı ve olayla bağlantısı gösterilmelidir. Onarım faturası bütün bu kalemleri kendiliğinden ispatlamaz. Sorumluluğun kapsamı bakımından TBK m.114 ve m.400 birlikte değerlendirilir.

Kasko varsa veya sigorta ödeme yaptıysa ne değişir?

“Araç kaskolu, çalışanın hiçbir sorumluluğu olamaz” sonucu da “Kasko karşılamadı, bütün bedeli çalışan öder” sonucu da tek başına doğru değildir. Poliçenin kapsamı, ödeme veya ret gerekçesi, kusur ve kalan zarar ayrı ayrı incelenmelidir. Kaskonun bulunmaması da tek başına kazanın bütün ekonomik sonucunu çalışana yükleyen bir sebep değildir.

Aynı zarar için sigortadan veya kazadaki diğer sorumludan alınan ödemeler hesapta gösterilmelidir. İşverenin karşılanmış onarım bedelini, sanki hiç ödeme almamış gibi yeniden istemesiyle gerçekten açıkta kalan zarar talebi farklıdır. Sigorta ödemesi sonrasında talep hakkının kimde bulunduğu veya sigortacının ayrıca başvurup başvuramayacağı ise ödeme ve poliçe belgeleriyle incelenir.

Varsayımsal örnek: Onarımın 80.000 TL tuttuğu, aynı hasar için sigortanın 60.000 TL ödediği ileri sürülsün. Önce fatura ile sigorta ödemesinin aynı kalemlere ait olduğu doğrulanır. Kalan 20.000 TL’nin varlığı, çalışanın bu tutarın tamamından sorumlu olduğunu veya paranın maaşından hemen kesilebileceğini göstermez. Kusur, giderin gerekliliği ve kesintinin hukuki dayanağı ayrıca incelenir. Buradaki rakamlar bir tarife veya tazminat hesabı değildir.

Kusurlu olduğum kabul edilse bile maaşımdan kesebilirler mi?

Takasın genel koşulları ve ücret alacaklarına ilişkin sınırlamalar karşılıklı borçlarda takas yazısında birlikte açıklanmaktadır.

Zarar borcu ile maaştan tahsil yetkisi ayrı konulardır. İşverenin “Sana ücret borcum var, senin de bana hasar borcun var; birbirinden düşüyorum” demesi takas anlamına gelebilir. Takas, karşılıklı borçların koşulları içinde birbirini karşılayan tutarda sona erdirilmesidir. İşçi ücretinde, olağan borçlara ilişkin kuralların yanında özel koruma vardır.

TBK m.407/2 uyarınca işveren, işçiden olan alacağını işçinin rızası olmadan ücret borcuyla takas edemez. İstisna için zararın kasten verilmiş olması ve yargı kararıyla sabit bulunması birlikte aranır. Şirketin kendi hasar tutanağı, servis faturası veya çalışanın dikkatsiz olduğu iddiası bu iki koşulun yerine geçmez.

İstisnanın koşulları oluşsa bile bütün ücretin kesilmesi sonucu çıkmaz; haczedilebilir kısım sınırı uygulanır. İş Kanunu m.35’teki ücret koruması, nafaka ve aile üyeleri bakımından kanundaki özel hükümlerle birlikte değerlendirilir. “Her ay maaşın dörtte birini kesebiliriz” cümlesi, rıza veya m.407’deki istisna araştırılmadan kullanılabilecek genel bir hasar tahsil kuralı değildir.

Araç teslim formundaki imza kesintiye rıza sayılır mı?

Belgenin içeriğine bakılmalıdır. Aracı teslim aldığınızı, kullanım kurallarını öğrendiğinizi veya olayın belli bir şekilde gerçekleştiğini kabul etmek ile belirli bir zarar alacağının belirli ücretlerden düşülmesine rıza göstermek aynı şey değildir. İşe girerken imzalanan, tutarı ve olayı belli olmayan genel bir kesinti kaydının her sonraki hasar için yeterli olduğu varsayılmamalıdır. TBK m.144 ve m.407 çerçevesinde rızanın kapsamı, zamanı ve geçerliliği incelenir.

Önünüze borç kabulü, taksit protokolü, ücret kesinti onayı veya senet konulursa hangi zararın, hangi tutarın ve hangi ödeme yönteminin kabul edildiğini ayırın. Boş tutarlı belgeyi imzalamayın; imzaladığınız belgenin örneğini alın. Kazayı anlatan savunma metnine, fark etmeden bütün onarım masraflarını üstlenen bir cümle eklenmemesine dikkat edin. İmzalı belgenin etkisi incelenmeden ne “hiçbir önemi yok” ne de “artık itiraz edilemez” denilebilir.

Kesintiye “ceza” denmesi sonucu değiştirir mi?

İşverenin zararı karşılamak üzere para istemesi ile disiplin amacıyla ücret kesme cezası uygulaması farklıdır. İş Kanunu m.38 kapsamındaki disiplin kesintisinin sözleşmesel dayanağı, bildirim koşulu, aylık sınırı ve paranın yatırılacağı yer kanunda düzenlenmiştir. Bu para, işverenin araç onarım bütçesi olarak tutulamaz.

Bu nedenle onarım bedeline “ceza” adı verilerek zarar talebinin ve ücretin korunmasının koşulları aşılamaz. Bordroda kullanılan başlıktan önce işlemin gerçek amacı ve dayanağı incelenir. Disiplin kesintisinin ayrıntıları için ücret kesme cezasının şartları ve sınırları yazısına bakılabilir.

Kesinti yapılmışsa hangi sırayla hareket etmeli?

1. Dönemi ve tutarı belirleyin. Ücret pusulasını banka hareketiyle karşılaştırın. Önceden alınmış avansı veya ayrı yapılan ödemeyi hasar kesintisiyle karıştırmayın.
2. Dayanağı yazılı isteyin. Hangi kazanın, hangi zarar kaleminin ve hangi belgenin esas alındığını sorun. Kesintiye rıza verdiğiniz ileri sürülüyorsa ilgili belgenin örneğini isteyin.
3. İtirazınızı somutlaştırın. Kusur, onarım kalemi, sigorta ödemesi veya rıza yönünden neye itiraz ettiğinizi ayrı yazın. Bildirimin içeriğini ve ulaştığını gösteren kaydı saklayın.
4. Ödenmeyen ücret talebini hazırlayın. Kesilen ayları ve tutarları ayrı listeleyin. Belge beklerken zamanaşımı hesabını ertelemeyin.

İş Kanunu m.37 gereğince ücret hesabındaki kesintilerin ayrı gösterilmesi gerekir. Belge verilmemesi veya açıklamanın belirsiz olması durumunda ücret hesap pusulasında bulunması gereken bilgiler üzerinden talebinizi hazırlayabilirsiniz. Bordroda bir kalemin yazıyor olması, kesintinin hukuka uygunluğunu tek başına göstermez.

Örneğin yalnız belge talebi ve itiraz amacıyla şu içerikte bildirim hazırlanabilir: “… ayı ücretimden araç hasarı gerekçesiyle düşülen … TL’nin dayanağını, onarım ve sigorta ödeme belgelerini talep ediyorum. İleri sürülen zarar tutarını ve bu tutarın ücretimden kesilmesini kabul etmiyorum. Eksik ücretimin ödenmesini istiyorum.” Bu örnek somut belgelere göre uyarlanmalıdır; daha önce verilmiş bir rızayı kendiliğinden geçersiz kıldığı veya iş sözleşmesini sona erdirdiği varsayılmamalıdır.

Anlaşma olmazsa başvuru yolu ve süre nedir?

Görüşmeler sonunda ödeme anlaşması yapılır ancak kararlaştırılan tutar ödenmezse arabuluculukta anlaşılan paranın tahsili rehberindeki belge ve takip açıklamaları incelenebilir.

İş ilişkisinden doğan ücret alacağı ve işverenin sözleşmeye dayalı araç zararı talebi bakımından, dava açılmadan önce kural olarak arabuluculuğa başvurulur. Arabuluculuk, tarafların bir arabulucu eşliğinde anlaşma ihtimalini değerlendirdiği süreçtir; görüşmeye katılmak, borcu kabul etmek veya anlaşmak zorunda olmak demek değildir. Dayanak 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1 hükmüdür.

Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılabilir. Anlaşma olmazsa bu iş ilişkisi uyuşmazlığında görevli mahkeme iş mahkemesidir. Yetkide davalının yerleşim yeri ile işin veya işlemin yapıldığı yer dikkate alınır. Yalnız çalışanın oturduğu yerin her durumda yetkili olduğu düşünülmemelidir. İşveren dışındaki araç maliki veya sigortacının ayrı talebinde görev ve başvuru koşulları yeniden incelenir. Dayanak: 7036 sayılı Kanun m.3/5, m.5 ve m.6.

Kazada çalışan yaralanmışsa, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu ücret ve araç onarım uyuşmazlığıyla karıştırılmamalıdır. 7036 sayılı Kanun m.3/3, iş kazası ve meslek hastalığı tazminatları ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarını dava şartı arabuluculuğun dışında tutar. Aynı olaydan doğan her talebin usulü aynı olmayabilir.

Ücret alacağında zamanaşımı beş yıldır. Başlangıç, ilgili ücretin ödenmesinin istenebildiği tarihtir; her ay ayrı değerlendirilir. İşverenden açıklama istemek veya şirket içi görüşmeler yapmak tek başına bu süreyi durduran işlem kabul edilmemelidir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar ise zamanaşımı durur. Dayanak: İş Kanunu m.32, TBK m.149 ve 7036 sayılı Kanun m.3/17. İşverenin zarar alacağına ücret için geçerli beş yıllık süre otomatik olarak uygulanmaz; talebin hukuki sebebi ayrıca belirlenir.

Arabuluculuk ve dava giderleri, anlaşmanın sonucuna, talebe ve gerektiğinde bilirkişi incelemesine göre değişebilir. Başvuru hazırlığında ücret pusulalarını, banka kayıtlarını, hasar belgelerini ve yazışmaları düzenlemek hem hesabın hem uyuşmazlığın sınırlarının anlaşılmasını sağlar. Dava veya icra tebligatı gelmişse şirketle yazışmaya devam etmeyi, tebligata bağlı usul işlemlerinin yerine koymayın.

Kazadan sonra işten çıkarılma da gündeme geldiyse

Hasarın ödenmesi, maaştan kesinti ve fesih birbirinden ayrı hukuki incelemeler gerektirir. Kesintiye itiraz etmeniz kazanın bütün sonuçlarını ortadan kaldırmaz; kaza yapılması da her durumda tazminatsız feshi haklı kılmaz. Savunma talebi ve fesih bildirimi geldiyse bunların tarihlerini, gerekçesini ve size ulaşma kayıtlarını ayrıca koruyun. Fesih bakımından iş güvenliğini tehlikeye düşürme ve zarar nedeniyle fesih koşulları ayrı değerlendirilmelidir.

Sonraki adımınız, kazanın oluşuna ilişkin belgelerle para hesabını iki ayrı dosya hâlinde toplamak olsun. Kusur ve zarar hesabı açıklığa kavuşturulmadan borç kabul belgesi imzalamayın; maaştan kesinti varsa dayanağını ve rıza iddiasını ayrıca kontrol edin. Anlaşma sağlanamıyorsa ücret talebini, süre hesabıyla birlikte arabuluculuk ve gerektiğinde dava için hazırlayın.

Yazar: Av. İltan Ekmekçioğlu. Mevzuat kontrol tarihi: 30 Ekim 2026. Açıklamalar güncel işlemleri esas alır. TBK 1 Temmuz 2012’de, 7036 sayılı Kanun’un dava şartı arabuluculuk hükümleri 1 Ocak 2018’de yürürlüğe girmiştir. Eski olay ve davalarda işlem tarihi ile geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir. Bu metin genel bilgilendirme içindir; somut sonuç sözleşmeye, kazanın oluşuna ve belgelere bağlıdır.