Yargıtayda duruşmalı temyiz incelemesine karar verilmesi, duruşmanın ilk derece mahkemesindeki gibi yürütüleceği anlamına gelmez. CMK 300; duruşma öncesi raporun açıklanmasını, üyelerin dosyayı incelemesini ve duruşmada söz sırasını düzenler.
CMK 300 Güncel Madde Metni
Duruşmada usul
Madde 300 – (1) Duruşmadan önce görevlendirilen üye veya tetkik hâkimi tarafından hazırlanan rapor üyelere açıklanır. Üyeler, ayrıca bizzat dosyayı incelerler. Bu hususlar gerçekleştikten sonra duruşma açılır.
(2) Duruşmada Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya yerine görevlendirdiği Yargıtay Cumhuriyet savcısı, sanık, müdafii, katılan ve vekili iddia ve savunmalarını açıklar. Temyizi istemiş olan tarafa önce söz verilir. Her hâlde son söz sanığındır.
CMK 300 Hangi Duruşmalarda Uygulanır?
Madde, Yargıtayın temyiz incelemesini duruşmalı yapmasına karar verdiği dosyalardaki usulü belirler. Duruşmalı incelemenin hangi hükümlerde mümkün olduğu CMK 299 duruşmalı temyiz kapsamında düzenlenmiştir.
CMK 300 tek başına duruşma açılmasını sağlayan bir hüküm değildir. Önce CMK 299’a göre duruşmalı inceleme kararı verilmiş olmalıdır.
Duruşmadan Önce Hazırlanan Rapor Nedir?
Duruşmadan önce görevlendirilen üye veya tetkik hâkimi dosyaya ilişkin bir rapor hazırlar. Bu rapor duruşma açılmadan önce kurul üyelerine açıklanır.
Rapor, kurulun dosyanın konusu ve temyiz sorunları hakkında hazırlıklı olmasını sağlar. Bununla birlikte inceleme yalnız rapora dayanmaz; kanun üyelerin dosyayı bizzat incelemesini de zorunlu kılar.
Yargıtay Üyeleri Dosyayı Bizzat İnceler mi?
Evet. CMK 300, görevlendirilen hâkimin hazırladığı raporun açıklanması yanında üyelerin de dosyayı bizzat incelemesini öngörür. Duruşma ancak bu işlemler tamamlandıktan sonra açılır.
Bu düzenleme, temyiz incelemesinin yalnız özet bir anlatım üzerinden yürütülmesini önler. Üyeler, karar ve temyiz başvurusu dâhil dosyadaki ilgili belgeleri doğrudan değerlendirir.
Yargıtay Duruşmasında Kimler Konuşabilir?
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı veya görevlendirdiği Yargıtay Cumhuriyet savcısı, sanık, müdafi, katılan ve vekil duruşmada iddia ve savunmalarını açıklar.
Temyiz dilekçesinin karşı tarafa ve tebliğnamenin ilgililere bildirilmesiyle cevap süresi, CMK 297 temyize cevap hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Duruşmadaki sözlü açıklamalar, süresinde ve usulüne uygun temyiz başvurusunun önemini ortadan kaldırmaz.
Duruşmada İlk Söz Kime Verilir?
Temyiz isteminde bulunan tarafa önce söz verilir. Dosyada birden fazla başvuranın bulunması hâlinde söz sırası, başvuruların yönü ve tarafların sıfatları dikkate alınarak duruşmada belirlenir.
İlk söz hakkı, temyiz eden tarafın bozma talebini ve dayandığı hukukî nedenleri kurul önünde açıklamasına imkân verir. Temyiz nedenlerinin dilekçede gösterilmesi zorunluluğu ise CMK 294 kapsamında devam eder.
Son Söz Neden Sanığa Aittir?
CMK 300, her hâlde son sözün sanığa ait olduğunu açıkça düzenler. Bu güvence, sanığın kendisi hakkında verilecek karardan önce son açıklamasını yapabilmesini sağlar.
Sanığın müdafi tarafından temsil edilmesi, hazır bulunduğu duruşmada son söz hakkını ortadan kaldırmaz. Tutuklu sanığın Yargıtay duruşmasına katılma istemine ilişkin özel sınırlama ise CMK 299’un ikinci fıkrasında yer alır.
Yargıtay Duruşması Yeniden Yargılama mıdır?
Hayır. Yargıtay duruşması, ilk derece veya istinaf yargılamasının baştan tekrarı değildir. İnceleme, temyiz başvurusunun kapsamındaki hukukî sorunlara yöneliktir.
Temyizin hukuka aykırılık nedenine dayanması CMK 288 ile düzenlenir. Bu nedenle duruşmadaki açıklamalar da hükmün hukukî denetimiyle bağlantılı kurulmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
CMK 300 her temyiz dosyasında uygulanır mı?
Hayır. Madde, Yargıtayda duruşmalı inceleme yapılmasına karar verilen dosyalarda uygulanır.
Duruşmadan önce raporu kim hazırlar?
Görevlendirilen Yargıtay üyesi veya tetkik hâkimi raporu hazırlar.
Raporun açıklanması dosya incelemesinin yerine geçer mi?
Hayır. Kurul üyelerinin ayrıca dosyayı bizzat incelemesi gerekir.
Yargıtay duruşması ne zaman açılır?
Rapor üyelere açıklandıktan ve üyeler dosyayı bizzat inceledikten sonra duruşma açılır.
Duruşmada ilk söz kime verilir?
Temyiz başvurusunda bulunan tarafa önce söz verilir.
Duruşmada son söz kime aittir?
Her durumda son söz sanığa aittir.
Yargıtay duruşmasında olay ve deliller baştan incelenir mi?
Duruşma yeniden yargılama değildir; temyiz incelemesi hükmün hukukî denetimine yöneliktir.
Duruşmalı incelemede Yargıtayın hangi hususlarla sınırlı değerlendirme yapacağı, CMK 301 temyiz inceleme kapsamı çerçevesinde belirlenir.
Sonuç
CMK 300, Yargıtayda duruşmalı temyizin hazırlık ve sözlü açıklama aşamalarını düzenler. Raporun açıklanması, üyelerin dosyayı bizzat incelemesi, temyiz edenin ilk söz hakkı ve sanığın son söz güvencesi birlikte uygulanır.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
