Temyiz dilekçesinin verilmiş olması, dosyanın her durumda doğrudan Yargıtay incelemesine geçeceği anlamına gelmez. CMK 296, hükmü veren mahkemenin başvuruyu süre, temyize elverişlilik ve başvuru hakkı yönlerinden incelemesini düzenler.
CMK 296 Güncel Madde Metni
Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren mahkemece reddi
Madde 296 – (1) Temyiz istemi, kanunî sürenin geçmesinden sonra yapılmış veya temyiz edilemeyecek bir hüküm temyiz edilmiş veya temyiz edenin buna hakkı yoksa, hükmü temyiz olunan bölge adliye veya ilk derece mahkemesi bir karar ile temyiz istemini reddeder.
(2) Temyiz eden, ret kararının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtaydan bu hususta bir karar vermesini isteyebilir. Bu takdirde dosya Yargıtaya gönderilir. Ancak, bu nedenden dolayı hükmün infazı ertelenemez.
Temyiz İstemi Hangi Hâllerde Reddedilir?
Hükmü veren mahkeme üç sınırlı noktayı inceler: başvurunun kanunî sürede yapılıp yapılmadığı, kararın temyiz edilebilir olup olmadığı ve başvuran kişinin temyiz hakkının bulunup bulunmadığı.
Bu aşama, temyiz nedenlerinin haklı olup olmadığının esas bakımından değerlendirilmesi değildir. Mahkeme, başvurunun Yargıtay önüne gönderilmesine engel oluşturan usul şartlarını denetler.
Temyiz Süresinin Geçirilmesi
Başvuru kanunî süre sona erdikten sonra yapılmışsa temyiz istemi reddedilir. Güncel süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır. Sürenin başlangıcı ve başvuru biçimi CMK 291 temyiz süresi kapsamında açıklanmıştır.
Tebliğ tarihi, son günün hesabı ve başvurunun mahkemeye ulaştığı zaman somut belgeler üzerinden kontrol edilmelidir. Tutuklu sanığın başvuru usulünde CMK 263 hükmü saklıdır.
Temyiz Edilemeyecek Bir Hükme Başvurulması
Her bölge adliye mahkemesi kararı temyize açık değildir. Kanunda kesin olduğu belirtilen bir hükme karşı temyiz başvurusu yapılırsa istem CMK 296 uyarınca reddedilebilir.
Hangi kararların temyiz edilebileceği ve kanundaki istisnalar için CMK 286 temyiz edilebilen kararlar birlikte değerlendirilmelidir. Kararın yalnız ceza miktarına bakılarak değerlendirilmesi her dosyada doğru sonuç vermeyebilir.
Başvuranın Temyiz Hakkının Bulunmaması
Temyiz eden kişinin kanunen başvuru hakkı yoksa istem reddedilir. Başvuru yetkisi, kişinin davadaki sıfatı ve kararın kendisi bakımından doğurduğu hukukî sonuçlarla birlikte incelenir.
Başkasının adına veya yetkisiz biçimde yapılan bir başvuru, temyiz hakkı şartını karşılamayabilir. Vekâlet ve temsil durumu da dosyadaki belgelere göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Ret Kararına Karşı Ne Yapılabilir?
Temyiz eden, ret kararının kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde bu konuda Yargıtaydan karar verilmesini isteyebilir. İstem üzerine dosya Yargıtaya gönderilir.
Bu başvuruda, ilk ret gerekçesinin neden hatalı olduğu somut olarak açıklanmalıdır. Örneğin başvurunun süresinde olduğu ileri sürülüyorsa tebliğ ve başvuru tarihleri; kararın temyize açık olduğu ileri sürülüyorsa ilgili kanun hükmü gösterilmelidir.
Yargıtaya Başvuru İnfazı Erteler mi?
Hayır. CMK 296’nın ikinci fıkrası, ret kararına karşı Yargıtaydan karar istenmesinin hükmün infazını bu nedenle ertelemeyeceğini açıkça düzenler.
Bu kural, süresinde yapılan olağan temyiz başvurusunun hükmün kesinleşmesine etkisini düzenleyen CMK 293 ile karıştırılmamalıdır. Burada söz konusu olan, temyiz isteminin usulden reddine karşı yapılan özel başvurudur.
Temyiz Sebebi Bulunmaması CMK 296 Kapsamında mı?
CMK 296’daki ret nedenleri süre, temyize elverişlilik ve başvuru hakkıdır. Temyiz dilekçesinde hukukî nedenlerin gösterilmesi ise CMK 294 temyiz dilekçesinin içeriği ile ilgilidir.
Dilekçenin temyiz sebeplerini içermediğinin Yargıtay tarafından saptanmasının sonucu CMK 298’de ayrıca düzenlenmiştir. Bu iki ret mekanizmasının makamı ve inceleme konusu aynı değildir.
Sık Sorulan Sorular
Temyiz istemini hangi mahkeme reddeder?
Temyiz olunan hükmü veren bölge adliye mahkemesi veya kanunun öngördüğü durumda ilk derece mahkemesi ret kararı verir.
CMK 296’ya göre ret nedenleri nelerdir?
Sürenin geçirilmesi, temyiz edilemeyecek hükmün temyiz edilmesi veya başvuranın temyiz hakkının bulunmamasıdır.
Ret kararı temyizin esas bakımından haksız olduğu anlamına gelir mi?
Hayır. CMK 296 incelemesi başvurunun belirli usul şartlarına ilişkindir.
Ret kararına karşı süre ne kadardır?
Ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtaydan karar verilmesi istenebilir.
Başvuru nereye yapılır?
Ret kararına karşı Yargıtaydan karar verilmesi istenir ve dosya Yargıtaya gönderilir.
Bu başvuru hükmün infazını durdurur mu?
Hayır. Kanun, bu nedenle hükmün infazının ertelenemeyeceğini açıkça belirtir.
Temyiz sebebi yazılmaması CMK 296 ret nedeni midir?
CMK 296’daki üç ret nedeni arasında sayılmamıştır; temyiz sebeplerinin bulunmaması CMK 294 ve CMK 298 ile bağlantılıdır.
İlk incelemede reddedilmeyen temyiz dilekçesinin karşı tarafa tebliği ve cevap süreci, CMK 297 temyize cevap kapsamında açıklanmıştır.
Sonuç
CMK 296, temyiz isteminin hükmü veren mahkemece hangi usul nedenleriyle reddedilebileceğini ve bu karara karşı iki hafta içinde Yargıtaydan inceleme istenebileceğini düzenler. Ret kararının tebliği üzerine süre kaybetmeden dosyanın başvuru hakkı, temyize elverişlilik ve tarih bilgileri birlikte incelenmelidir.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.
