CMK 293 Temyiz Başvurusu Hükmün Kesinleşmesini Engeller mi?

Ceza davasında temyiz başvurusu yapılınca kararın hemen kesinleşip kesinleşmeyeceği, mahkûmiyetin infazı ve kanun yolu incelemesi bakımından önemlidir. CMK 293, süresinde yapılan temyizin hükmün kesinleşmesini engellediğini düzenler.

CMK 293 Güncel Madde Metni

Temyiz başvurusunun etkisi

Madde 293 – (1) Süresi içinde yapılan temyiz başvurusu, hükmün kesinleşmesini engeller.

(2) (Mülga: 2/3/2024-7499/21 md.)

CMK 293 Ne Anlama Gelir?

Kanuni süresi içinde geçerli bir temyiz başvurusu yapıldığında, temyize konu hüküm Yargıtay incelemesi tamamlanmadan kesin hüküm niteliği kazanmaz. Hükmün hukuki sonuçlarının kesinleşmeye bağlandığı durumlarda bu sonuçlar incelemenin sonucuna kadar doğmaz.

Bu etki, yalnız temyiz iradesinin düşünülmesiyle değil, başvurunun kanundaki süre ve usule uygun biçimde yapılmasıyla ortaya çıkar.

Temyiz Başvurusu Kararın Kesinleşmesini Nasıl Engeller?

Temyiz, hükmün üst derece mahkemesince hukuka uygunluk yönünden denetlenmesini sağlar. Süresinde başvuru bulunduğunda dosya kanun yolu sürecine girer; hüküm, temyiz incelemesinin sonucuna göre kesinleşebilir, bozulabilir veya başka bir hukuki sonuç doğurabilir.

Kararın temyize açık olup olmadığı öncelikle CMK 286 temyiz edilebilen kararlar çerçevesinde belirlenmelidir.

Başvurunun Süresinde Olması Neden Önemlidir?

CMK 293’teki kesinleşmeyi engelleyici etki, süresinde yapılan temyiz başvurusuna bağlanmıştır. Güncel kurala göre temyiz istemi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye yapılır.

Sürenin başlangıcı ve başvurunun dilekçe veya zabıt kâtibine beyanla yapılması hakkında CMK 291 temyiz süresi yazısı dikkate alınmalıdır.

Geç Yapılan Temyiz Başvurusu Kesinleşmeyi Engeller mi?

Kanuni süreden sonra yapılan başvuru, CMK 293’teki etkiyi sağlamaz. Hükmü veren mahkeme, temyiz isteminin süresinden sonra yapıldığını belirlerse istemi reddedebilir.

Sürenin kusur olmaksızın kaçırıldığı ileri sürülüyorsa eski hâle getirme koşulları ayrıca değerlendirilir. Yoklukta verilen aleyhe hükümlerde bu ilişkinin özel görünümü CMK 292 yoklukta hüküm kapsamında açıklanmıştır.

Temyiz Başvurusu Cezayı Ortadan Kaldırır mı?

Hayır. Başvuru, ilk derece veya bölge adliye mahkemesi hükmünü kendiliğinden kaldırmaz. CMK 293’ün sonucu, hükmün temyiz incelemesi tamamlanmadan kesinleşmesini önlemektir.

Hükmün kaldırılması veya bozulması ancak yetkili merciin vereceği kararın içeriğine bağlıdır. Başvuru yapılmış olması, temyizin mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez.

Temyiz Başvurusu İnfazı Etkiler mi?

Bir mahkûmiyet hükmünün olağan biçimde infaz edilebilmesi için kesinleşmesi gerekir. Süresinde temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engellediğinden, kesinleşmeye bağlı infaz sonucu da temyiz incelemesi tamamlanmadan doğmaz.

Bununla birlikte tutuklama veya adlî kontrol gibi koruma tedbirleri, yalnız temyiz başvurusu yapıldığı için kendiliğinden sona ermez. Bu tedbirler hakkında dosyanın aşamasına ve ilgili kanun hükümlerine göre ayrıca karar verilir.

Kim Temyiz Ederse Kesinleşme Engellenir?

Temyiz hakkına sahip bir kişinin süresinde ve geçerli şekilde yaptığı başvuru hükmün kesinleşmesini engeller. Başvurucunun sanık, müdafi, Cumhuriyet savcısı veya kanunen temyiz hakkı bulunan başka bir taraf olması, bu temel etkiyi değiştirmez.

Ancak başvurunun kapsamı ve yönü, Yargıtay incelemesinin sınırları ile sanığın hukuki durumu üzerinde farklı sonuçlar doğurabilir.

İkinci Fıkranın Mülga Olması Ne Demektir?

CMK 293’ün ikinci fıkrası, 2 Mart 2024 tarihinde kabul edilen 7499 sayılı Kanun’un 21. maddesiyle kaldırılmıştır. Bu değişiklik, aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kabul tarihi ile yürürlük tarihi farklıdır. Güncel metinde uygulanabilir hüküm, süresindeki temyiz başvurusunun kesinleşmeyi engellediğini belirten birinci fıkradır.

Eski tarihli metin ve açıklamalar kullanılırken mülga ikinci fıkranın yürürlükteymiş gibi değerlendirilmemesine dikkat edilmelidir.

Uygulamada Hangi Kayıtlar Kontrol Edilmelidir?

• Gerekçeli kararın tebliğ tarihi,
• Temyiz dilekçesinin veya beyan tutanağının başvuru tarihi,
• Başvuruyu yapan kişinin temyiz hakkı,
• Hükmün temyize açık olup olmadığı,
• Temyiz isteminin reddine ilişkin bir karar bulunup bulunmadığı,
• Dosyanın güncel kanun yolu ve kesinleşme durumu.

Özellikle elektronik veya fiziki başvuru kayıtları ile tebliğ belgesinin karşılaştırılması, süresinde başvuru konusunda yaşanabilecek uyuşmazlıkları azaltır.

Sık Sorulan Sorular

Temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller mi?

Evet. CMK 293’e göre süresinde yapılan temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller.

Her temyiz başvurusu kesinleşmeyi durdurur mu?

Başvurunun süresinde, temyiz hakkı bulunan kişi tarafından ve temyize açık bir hükme karşı yapılması gerekir.

Temyiz başvurusu cezayı kaldırır mı?

Hayır. Başvuru hükmü kendiliğinden kaldırmaz; hükmün kesinleşmesini temyiz incelemesi sonuna kadar engeller.

Geç yapılan temyiz başvurusu kesinleşmeyi engeller mi?

Kural olarak hayır. Süre geçirilmişse ret ve varsa eski hâle getirme koşulları ayrıca değerlendirilir.

Temyiz başvurusu yapılınca tutukluluk sona erer mi?

Hayır. Tutuklama ve adlî kontrol tedbirleri hakkında ayrıca karar verilmesi gerekir.

Savcının temyizi de kesinleşmeyi engeller mi?

Cumhuriyet savcısının süresinde ve geçerli temyiz başvurusu da hükmün kesinleşmesini engeller.

CMK 293’ün ikinci fıkrası uygulanıyor mu?

Hayır. İkinci fıkrayı kaldıran değişiklik 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Sonuç

CMK 293’e göre süresinde yapılan temyiz başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller. Bu etki hükmü kendiliğinden kaldırmaz ve koruma tedbirlerini otomatik olarak sona erdirmez. Başvurunun süresi, şekli, temyiz hakkı ve kararın temyize elverişliliği birlikte kontrol edilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.