Yargıtay, temyiz incelemesi sonunda hükmü hukuka uygun bulabilir veya hükmü etkileyen bir hukuka aykırılık nedeniyle bozabilir. CMK 302, temyiz isteminin esastan reddi ile bozma kararının temel şartlarını düzenler.

CMK 302 Güncel Madde Metni

Temyiz isteminin esastan reddi veya hükmün bozulması

Madde 302 – (1) Bölge adliye mahkemesinin temyiz olunan hükmünün Yargıtayca hukuka uygun bulunması hâlinde temyiz isteminin esastan reddine karar verilir.

(2) Yargıtay, temyiz edilen hükmü, temyiz başvurusunda gösterilen, hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle bozar. Bozma sebepleri ilâmda ayrı ayrı gösterilir.

(3) Hüküm, temyiz dilekçesinde gösterilen sebeplerle bozulduğunda, dilekçede açıklanmış olmasa bile saptanan bütün diğer hukuka aykırılık hâlleri de ilâmda gösterilir.

(4) Hükmün bozulmasına neden olan hukuka aykırılık, bu hükme esas olarak saptanan işlemlerden kaynaklanmış ise, bunlar da aynı zamanda bozulur.

(5) 289 uncu madde hükümleri saklıdır.

CMK 302’nin Amacı ve Kapsamı

Madde, Yargıtayın esas incelemesi sonunda verebileceği iki temel sonucu açıklar: temyiz isteminin esastan reddi veya hükmün bozulması. Sonuç, hükmün ilgili temyiz nedenleri yönünden hukuka uygun olup olmadığına göre belirlenir.

Yargıtayın hangi hususları inceleyebileceği, CMK 301 temyiz inceleme kapsamı çerçevesinde değerlendirilir.

Temyiz İsteminin Esastan Reddi Ne Demektir?

Bölge adliye mahkemesinin temyiz edilen hükmü hukuka uygun bulunursa Yargıtay, temyiz istemini esastan reddeder. Bu karar, başvurunun süre veya şekil eksikliği nedeniyle değil, ileri sürülen hukukî itirazların esas yönünden kabul edilmemesi anlamına gelir.

Esastan ret, CMK 298’deki usulden ret kararından ayrıdır. CMK 298; süre, temyiz edilebilirlik, başvuru hakkı veya temyiz sebebi bulunması gibi ön şartlara ilişkindir.

Yargıtay Hangi Durumda Hükmü Bozar?

Yargıtay, temyiz başvurusunda gösterilen ve hükmü etkileyebilecek nitelikte olan hukuka aykırılık nedeniyle hükmü bozar. Her usul hatası veya biçimsel eksiklik otomatik olarak bozma sonucu doğurmaz; aykırılığın hükme etkisi değerlendirilir.

Temyiz nedeninin hukukî yöne ilişkin olması gerektiği CMK 288 kapsamında düzenlenmiştir. Bozma talebinin ilgili hukuk kuralı, somut işlem ve hükme etkisiyle birlikte kurulması gerekir.

Bozma Sebepleri Kararda Nasıl Gösterilir?

CMK 302, bozma sebeplerinin Yargıtay ilâmında ayrı ayrı gösterilmesini zorunlu tutar. Böylece hükmün hangi hukukî aykırılıklar nedeniyle bozulduğu ve yeniden yapılacak incelemenin hangi noktalara yönelmesi gerektiği anlaşılır hâle gelir.

Birden fazla bozma sebebi varsa bunların birbirinden ayrılarak yazılması, kararın kapsamı ile bozma sonrasında yapılacak işlemlerin belirlenmesi bakımından önemlidir.

Dilekçede Yazılmayan Diğer Aykırılıklar İlâmda Yer Alır mı?

Hüküm, temyiz dilekçesinde gösterilen bir nedenle bozulduğunda Yargıtay, saptadığı diğer hukuka aykırılıkları da ilâmda gösterir. Bu hüküm, ilk olarak dilekçedeki bir sebep üzerinden bozma sonucuna ulaşılmış olması şartına bağlıdır.

Bu nedenle başvuruda etkili ve somut temyiz nedenlerinin gösterilmesi önemini korur. Dilekçenin içeriğine ilişkin yükümlülükler CMK 294 kapsamında açıklanmıştır.

Bozmaya Neden Olan Önceki İşlemler Ne Olur?

Hükmün bozulmasına yol açan aykırılık, hükme esas alınan önceki işlemlerden kaynaklanıyorsa bu işlemler de hükümle birlikte bozulur. Böylece hukuka aykırı işlemin sonuçlarının yeni karara taşınması önlenir.

Hangi işlemlerin bozmadan etkileneceği, Yargıtay ilâmında belirtilen bozma nedeni ve ilgili işlemin hükümle bağlantısı dikkate alınarak belirlenir.

CMK 289’daki Kesin Aykırılıkların Etkisi

CMK 302’nin beşinci fıkrası, CMK 289’daki hukuka kesin aykırılık hâllerini saklı tutar. Mahkemenin kanuna uygun oluşmaması, zorunlu kişilerin yokluğunda duruşma yapılması, gerekçesizlik veya savunma hakkının önemli bir konuda sınırlandırılması bu özel düzenlemede sayılan örnekler arasındadır.

Bu hâller temyiz dilekçesinde gösterilmemiş olsa da kanunun öngördüğü biçimde gözetilir. Bununla birlikte başvurunun süresi ve kararın temyize elverişliliği gibi diğer şartlar ayrıca değerlendirilir.

Bozma Kararı Beraat veya Yeni Ceza Anlamına Gelir mi?

Bozma kararı her zaman doğrudan beraat veya yeni bir ceza kararı verilmesi anlamına gelmez. Kural olarak hukuka aykırı hüküm ortadan kaldırılır ve dosya, bozmanın niteliğine göre yeniden incelenmek üzere ilgili mahkemeye gönderilir.

Yargıtayın bazı hâllerde davanın esasına hükmedebilmesi veya hukuka aykırılığı düzeltebilmesi ise CMK 303’te ayrıca düzenlenmiştir.

Sık Sorulan Sorular

Temyiz isteminin esastan reddi ne anlama gelir?

Yargıtayın temyiz edilen hükmü ilgili hukukî itirazlar yönünden hukuka uygun bulması anlamına gelir.

Esastan ret ile usulden ret aynı mıdır?

Hayır. Esastan ret hükmün hukukî denetimi sonunda; usulden ret ise başvurunun kanuni şartlarındaki eksiklik nedeniyle verilir.

Her hukuka aykırılık bozma nedeni olur mu?

CMK 302/2, temyiz başvurusunda gösterilen aykırılığın hükmü etkileyecek nitelikte olmasını arar.

Bozma sebepleri Yargıtay kararında açıklanır mı?

Evet. Bozma sebeplerinin ilâmda ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.

Dilekçede yazılmayan aykırılıklar ilâmda gösterilebilir mi?

Hüküm dilekçede gösterilen bir nedenle bozulursa, saptanan diğer hukuka aykırılıklar da ilâmda gösterilir.

Hükme esas işlemler de bozulabilir mi?

Evet. Bozma nedeni hükme esas alınan işlemlerden kaynaklanıyorsa bu işlemler de aynı zamanda bozulur.

Bozma kararı doğrudan beraat anlamına gelir mi?

Hayır. Bozmanın sonucu ve dosyanın gönderileceği merci, kararın niteliği ile Kanunun devamındaki hükümlere göre belirlenir.

Sonuç

CMK 302, Yargıtayın esas incelemesi sonunda hükmü hukuka uygun bulması hâlinde temyiz istemini reddetmesini; hükmü etkileyen hukuka aykırılık saptaması hâlinde ise bozma kararı vermesini düzenler. Bozma sebepleri ve etkilenen işlemler ilâmda açıkça gösterilmelidir.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.