Evli olmayanlar, sevgili, nişanlı, eski eş veya ısrarlı takip mağdurları da 6284’ten yararlanabilir mi?

Evet. 6284 sayılı Kanun’dan yararlanmak için evli olmak veya şiddet uygulayan kişiyle aynı evde yaşamak genel bir şart değildir. Sevgili, eski sevgili, nişanlı veya eski eş kaynaklı şiddet ve tehditlerde, kanunun kişi ve olay kapsamı içinde koruma istenebilir. Aralarında hiç ilişki bulunmayan kişiler arasındaki tek taraflı ısrarlı takip de kapsamdadır. Erkekler de ısrarlı takip mağduru olarak başvurabilir. Hangi tedbirin verileceği, ilişkinin adından çok somut tehlikeye ve korunma ihtiyacına bağlıdır. [1][2]

Bir ilişkinin sona ermesiyle başlayan mesajlar, işyerinin önünde bekleme veya yakınlar üzerinden baskı kurma, mağdurun günlük hayatını ciddi biçimde etkileyebilir. Başvurmayı düşünen kişi çoğu zaman “Nikâhımız yoktu”, “Hiç birlikte yaşamadık” veya “Bana henüz fiziksel olarak zarar vermedi” gerekçeleriyle korunamayacağını düşünür. Bu düşünce, başvurunun gecikmesine neden olabilir.

Bu makale, evlilik bağı bulunmayan ilişkilerde ve ısrarlı takipte 6284’ün kimlere uygulanabileceğini açıklar. Başvuru usulünün genel çerçevesi için aile içi şiddette uzaklaştırma kararı ve ihlalin sonuçları başlıklı yazı ayrıca incelenebilir.

Devam eden saldırı veya acil tehlike varsa hukuki dosyanın tamamlanması beklenmeden 112’den yardım istenmelidir. Başvuruda bulunmak için tehlike oluşturan kişiyle yeniden görüşmek gerekmez. [7]

6284’ün koruması neden yalnızca evli kişilere özgü değildir?

6284 sayılı Kanun’un 1. maddesi, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını kapsar. Kanunun adında “ailenin korunması” ifadesinin bulunması, bütün başvurularda evlilik cüzdanı aranacağı anlamına gelmez. [1]

Kişinin kapsam içinde bulunması ile istediği tedbirin koşullarının oluşması ayrı değerlendirilir. Kadına yönelik şiddet, aile içi şiddet veya ısrarlı takip bakımından uygun hukuki dayanak belirlenir; ardından olayın özelliklerine göre gerekli önlemler seçilir. Her anlaşmazlığın, yalnızca taraflardan birinin kadın olması nedeniyle otomatik olarak 6284 kapsamında değerlendirileceği de söylenemez. Şiddetin niteliği, risk ve tarafların durumu açıklanmalıdır. [1][3]

Başvurunun amacı ilişkiyi devam ettirmek, karşı tarafı barışmaya zorlamak veya ayrılığın haklılığını karara bağlatmak değildir. Korunmak istenen husus, kişinin güvenliği ve şiddetten uzak yaşama imkânıdır. Bu nedenle dilekçede ilişkinin bütün geçmişini anlatmak yerine güncel tehlikeyi gösteren olaylara ağırlık verilmelidir.

Birlikte yaşamak veya aynı adreste kayıtlı olmak gerekir mi?

Hayır. Özellikle tek taraflı ısrarlı takipte, taraflar arasında aile bağı veya duygusal ilişki bulunması aranmaz. Aynı konutta hiç yaşamamış olmak, tek başına koruma talebinin reddi için gerekçe oluşturmaz. Uygulama Yönetmeliği’nin 3/1-ş maddesi bu ayrımı açıkça ortaya koyar. [2]

Bunun pratik sonucu şudur: Başvuranın önce ortak adresi kanıtlamak için belge toplaması gerekmez. Birlikte yaşanmışsa bunun belirtilmesi yararlıdır; yaşanmamışsa da takip, tehdit veya baskının nerede ve nasıl gerçekleştiği anlatılabilir. Karşı tarafın eve erişim imkânı, işyerini bilmesi veya günlük ulaşım düzenini takip etmesi güvenlik değerlendirmesinde önem taşır.

Sevgili veya eski sevgili hakkında koruma kararı istenebilir mi?

Sevgili ya da eski sevgili kaynaklı şiddette 6284 kapsamında tedbir istenebilir. Özellikle kadına yönelik fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik şiddet ile tek taraflı ısrarlı takip, ilişkinin resmî evlilik olmaması nedeniyle koruma dışında kalmaz. Bununla birlikte her dosyada kanunun kapsamı ve talep edilen önlemin gerekçesi ayrı değerlendirilir. [1][2]

İlişki devam ederken verilmiş bir iletişim izni, gelecekteki her iletişimin kabul edildiği anlamına gelmez. Ayrılık sonrasında temas istenmediğinin belirtilmesi, engelleme işlemleri ve buna rağmen sürdürülen davranışlar olayın anlaşılmasına yardımcı olabilir. Başvuruda bunların kronolojik biçimde gösterilmesi yararlıdır.

Mağdurun bir süre cevap vermiş olması da bütün olayın yalnızca o cevap üzerinden değerlendirilmesini gerektirmez. Cevabın neden verildiği, baskıyı durdurma çabası içerip içermediği ve sonraki davranışlar birlikte açıklanmalıdır. Kişi korktuğu için cevap verdiğini söylüyorsa bunun hangi olaylara dayandığını belirtmelidir.

Karşı tarafın “Sadece konuşmak istiyorum” demesi, davranışların etkisini ortadan kaldırmaz. Önemli olan, temasın biçimi, sürekliliği, istenmediğinin bilinmesi ve kişinin güvenliği üzerindeki etkisidir. Buna karşılık her iletişim girişimi de otomatik biçimde suç veya tedbir ihlali sayılmaz; içerik ve bağlam korunmalıdır.

Nişanlı veya eski nişanlı için farklı bir başvuru şartı var mı?

Nişanlılık, koruma talebinin ön koşulu değildir. Nişanın aileler arasında yapılmış olması, yüzük takılması veya düğün hazırlıklarının bulunması anlatımın bir parçası olabilir; ancak başvurunun merkezinde şiddet veya tehlike yer almalıdır. Koruma istemek için önce nişanın bozulduğunun başka bir davada tespit edilmesi gerekmez.

Nişanın sona ermesinden sonra hediyeler, yapılan harcamalar veya tazminat konusunda uyuşmazlık çıkabilir. Bu uyuşmazlıklar, taraflardan birine diğerini takip etme, eve gitme veya baskıyla görüşmeye zorlama yetkisi vermez. Eşya ve para talepleriyle güvenlik ihtiyacı birbirinden ayrılmalıdır.

Başvuruda mali uyuşmazlığın varlığı gizlenmemeli, fakat hangi davranışın güvenlik tehdidine dönüştüğü somutlaştırılmalıdır. Yalnızca “Aramızda alacak meselesi var” açıklaması yeterli olmayabilir. Olayın yeri, kullanılan iletişim kanalı, söylenen sözler ve tekrar durumu ayrıca gösterilmelidir.

Eski eş, boşanmış kişiye karşı 6284 kapsamında korunabilir mi?

Boşanma, şiddete karşı korunma imkânını sona erdirmez. Eski eşin tehdit, takip veya baskı içeren davranışları bakımından koruma ihtiyacı değerlendirilebilir. Yeni bir boşanma davası açılması veya eski boşanma dosyasının yeniden görülmesi şart değildir. [1]

Ortak çocuk bulunması iletişim düzenini ayrıca önemli hâle getirir. Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin karar, eski eşin her zaman eve veya işyerine gitmesine izin veren genel bir yetki değildir. Mevcut kişisel ilişki kararı başvuruda belirtilmeli; çocuğun teslimi ve gerekli iletişimin güvenli biçimde yürütülmesi için uygun düzenleme istenmelidir.

6284 m.5, önceden kurulmuş kişisel ilişkinin gerektiğinde refakatçi eşliğinde yürütülmesi, sınırlandırılması veya kaldırılması yönünde tedbirleri içerir. Böyle bir düzenleme kendiliğinden ortaya çıkmaz; somut kararın kapsamı okunmalıdır. Çocuğun yararı ile korunan kişinin güvenliği birlikte değerlendirilmelidir. [1]

Boşanmanın üzerinden uzun süre geçmiş olması da tek başına başvuruya engel değildir. Ancak güncel koruma ihtiyacını açıklamak önemlidir. Yıllar önceki olaylar bağlam sağlayabilir; bugün devam eden riskin neden mevcut olduğu ayrıca belirtilmelidir.

Erkekler ve ilişki bulunmayan kişiler de korunabilir mi?

Tek taraflı ısrarlı takip mağduru kategorisi kadınlarla sınırlı değildir. Erkekler de bu kapsamda korunabilir. Ayrıca erkeklerin aile bireyi olarak, erkek çocukların ise çocuk sıfatıyla kanundan yararlanması mümkündür. Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan uygulama kılavuzu bu kişi kapsamını ayrıca açıklar. [3]

Bununla birlikte “Her erkek, her anlaşmazlıkta 6284’e başvurabilir” biçimindeki sınırsız bir açıklama doğru olmaz. Yetişkin erkek başvuran bakımından aile bireyi olma veya tek taraflı ısrarlı takip mağduriyeti gibi kapsam koşulları somutlaştırılmalıdır. Yalnızca sevgili ya da nişanlı sıfatı, her olayda aynı tedbir sonucunu doğuran bağımsız bir statü olarak sunulmamalıdır.

Takip eden kişinin tanınmaması da başvuruyu anlamsız hâle getirmez. Bilinen kullanıcı adı, telefon numarası, araç plakası, olay yeri ve kamera bilgileri bildirilebilir. Kimlik tespiti için yetkili makamların araştırması istenir. Kişiyi teşhis etmek amacıyla kendi başına buluşma ayarlamak veya tehlikeli biçimde takip etmek gerekli değildir.

Israrlı takip hangi davranışlarla ortaya çıkabilir?

Israrlı takip, yalnızca sokakta arkadan yürümekten ibaret değildir. Fiziksel takip, farklı iletişim kanallarından sürdürülen temas girişimleri ve üçüncü kişiler aracılığıyla kurulan baskı birlikte değerlendirilebilir. Uygulama Yönetmeliği, aile veya ilişki bağı bulunmayan durumları da tanımın içine alır. [2]

Bir başvuruda davranışların tek tek sıralanması kadar aralarındaki bağlantının gösterilmesi önemlidir. Farklı hesaplardan gelen mesajlar, işyerinin çevresinde görülme ve yakınlara ulaşma olayları ayrı zamanlarda gerçekleşmiş olabilir. Bunların aynı kişiyle bağlantısı biliniyorsa dayanağı açıklanmalı, yalnızca tahmine dayanıyorsa bu da açıkça belirtilmelidir.

Kaç mesajdan sonra ısrarlı takip sayılır?

Mevzuatta her olay için geçerli “üç mesaj” veya “on arama” gibi sayısal bir eşik yoktur. Davranışın ısrar niteliği ve etkisi olayın bütünü içinde değerlendirilir. Mesaj sayısı tek başına yeterli bir ölçüt değildir.

Tek bir davranışın TCK m.123/A’daki ısrarlı takip suçunu oluşturup oluşturmadığı ile başka bir şiddet veya tehdit nedeniyle koruma gerekip gerekmediği ayrı sorulardır. Israrlı takip koşullarının oluşmadığı düşünülen bir olayda, farklı bir suç veya 6284 kapsamında başka bir koruma gerekçesi bulunabilir. Başvuruyu yalnızca bir suç adına sıkıştırmadan yaşanan olayları anlatmak bu nedenle yararlıdır.

6284 koruması ile TCK 123/A’daki ısrarlı takip suçu aynı şey mi?

6284 kapsamında tedbir verilmesi için önce ısrarlı takip suçundan mahkûmiyet kararı alınması gerekmez. Koruma süreci tehlikenin önlenmesine yöneliktir. Ceza soruşturmasında ise belirli bir suçun unsurları, deliller ve failin sorumluluğu incelenir. Tedbir kararı verilmesi de tek başına suçun işlendiğinin kesinleşmesi anlamına gelmez. [1][4]

TCK m.123/A, ısrarlı fiziksel takip veya iletişim araçları, bilişim sistemleri ya da üçüncü kişiler üzerinden temas kurma çabasıyla ciddi huzursuzluk yahut kişinin kendisi veya yakınlarının güvenliği bakımından endişe yaratılmasını düzenler. Temel yaptırım altı aydan iki yıla kadar hapistir. [4]

Nitelikli hâllerde bir yıldan üç yıla kadar hapis öngörülür. Çocuğa, mahkemece ayrılık kararı verilen eşe veya boşanılan eşe karşı işlenmesi; mağdurun okulunu, işyerini veya konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olunması; kanunda belirtilen uzaklaştırma veya yaklaşmama tedbiri altındaki fail tarafından işlenmesi bu kapsamdadır. [4]

Eski sevgili ile boşanılan eş ceza bakımından aynı statüde midir?

Hayır. TCK m.123/A/2-a’da boşanılan eş ve hakkında ayrılık kararı verilen eş ayrıca sayılmıştır. Eski sevgili veya eski nişanlı, yalnızca ilişki sona erdiği için bu bent kapsamında “eski eş” kabul edilemez. Ceza hukukunda kıyasla ağırlaştırıcı neden oluşturulamaz.

Bu ayrım, eski sevgilinin korunamayacağı anlamına gelmez. Temel suçun veya diğer nitelikli hâllerin koşulları bulunabilir; 6284 kapsamındaki koruma ihtiyacı da ayrıca değerlendirilir. Başvuruda tarafların ilişkisini doğru adlandırmak, hukuki nitelendirmenin yanlış bir varsayım üzerine kurulmasını önler.

Şikâyet ve uzlaştırma kuralları nelerdir?

TCK m.123/A’daki suç şikâyete bağlıdır. TCK m.73’teki genel şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır. Devam eden davranışlarda başlangıç hesabı olayların bütününe göre yapılmalı; her yeni mesajın geçmiş bütün olaylar için sınırsız süre kazandırdığı varsayılmamalıdır. [4]

Şikâyete bağlı olması, uzlaştırma kapsamında olduğu anlamına gelmez. CMK m.253/3, ısrarlı takip suçunu uzlaştırma dışında tutar. Koruma talebi ile ceza şikâyeti ayrı ayrı açıkça belirtilmelidir. [5]

Vazgeçmenin ceza dosyasına etkisi için şikâyetten vazgeçme ve şikâyete bağlı suçlar hakkındaki açıklamalar incelenebilir. Ceza şikâyetinden vazgeçilmesi, yürürlükteki koruma kararını kendiliğinden kaldırmaz.

Evli olmayan kişi hangi koruyucu ve önleyici tedbirleri isteyebilir?

Tedbirin seçimi, yaşanan tehlikeyle bağlantılı olmalıdır. Ayrı evlerde yaşayan taraflarda ortak konuttan uzaklaştırma talebine odaklanmak yeterli olmayabilir. Konuta, işyerine veya okula yaklaşmama; iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme; tehdit ve aşağılamanın önlenmesi gibi önlemler olayla daha doğrudan bağlantı kurabilir. [1]

Her karar bütün bu önlemleri içermez. Başvuran, hangi yerlerin korunmasını istediğini ve bunun neden gerekli olduğunu açıklamalıdır. Güvenlik bakımından gizli tutulması gereken adreslerin dosyada nasıl işleneceği ayrıca değerlendirilmelidir.

6284’ten yararlanabilmek, evlilikten doğan bütün hakların kazanılması anlamına gelmez. Aile konutu şerhi gibi belirli tedbirlerin Türk Medeni Kanunu’ndaki özel koşulları vardır. Evli olmayan kişiler hakkında koruma kararı verilebilmesi, bu koşulları kendiliğinden oluşturmaz. [1][2]

Nereye başvurulur, ilk anlatım nasıl hazırlanır?

Tedbir, en çabuk ve kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirinden veya kolluk biriminden talep edilebilir. Uzaklaştırma ve yaklaşmama yönünden aile mahkemesi hâkiminin yetkisi önemlidir; acil durumlarda kolluk amirinin kanunda sınırlanmış yetkileri de bulunur. Başvurunun hangi tedbire yöneldiği, karar verecek makam bakımından önem taşır. [1]

ŞÖNİM, destek, yönlendirme ve korumanın izlenmesi bakımından başvuru kanalları arasındadır. Ceza şikâyeti için kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir. İstanbul’da veya başka bir ilde bulunmak, evli olmayan mağdurlar bakımından farklı bir kişi kapsamı yaratmaz; aynı kanuni esaslar uygulanır. [5][6]

Başvuruda aşağıdaki sıra, olayın anlaşılmasını kolaylaştırabilir:

1. Tarafların kimliği ve aralarındaki ilişkinin mevcut durumu belirtilir.
2. İlk olaydan son olaya kadar kısa bir kronoloji hazırlanır.
3. Tehlikenin bugün neden sürdüğü açıklanır.
4. Bilinen telefon, hesap, adres, plaka ve tanık bilgileri gösterilir.
5. Konut, okul, işyeri ve yakınlar bakımından ihtiyaç duyulan önlemler ayrı ayrı yazılır.
6. Adres gizliliği veya güvenli iletişim ihtiyacı belirtilir.
7. Varsa önceki kararlar ve soruşturma numaraları eklenir.
8. Koruma talebi ile cezai şikâyet iradesi birbirine karıştırılmadan açıklanır.

Olay anlatımında kesin olarak bilinenlerle kuşkular ayrılmalıdır. Hesabın kime ait olduğu henüz bilinmiyorsa kimlik tespiti istenebilir. Başvuruyu güçlü göstermek amacıyla yaşanmayan olayların eklenmesi veya konuşmaların anlamını değiştirecek biçimde sunulması doğru değildir.

Delil yoksa, mesajlar silindiyse veya darp yaşanmadıysa ne olur?

6284 m.8/3 uyarınca koruyucu tedbir için şiddetin uygulandığına ilişkin delil veya belge aranmaz. Önleyici tedbirin ise korumayı tehlikeye düşürecek biçimde geciktirilmemesi gerekir. Bu iki kural, “Her iddia kesin doğru kabul edilir ve her istenen karar otomatik verilir” şeklinde açıklanmamalıdır. [1]

Mevcut kayıtları sunmak, özellikle olayın sürekliliği ve uygun tedbirin belirlenmesi açısından yararlıdır. Telefon ekran görüntülerinde tarih, hesap veya numara ve konuşmanın bağlamı korunmalıdır. Görüntüler kırpılmışsa asıl kayıtlar da saklanmalı; farklı olaylar tek bir konuşmaymış gibi birleştirilmemelidir.

Mesajların silinmiş olması hâlinde olayın tarihi, kullanılan kanal, varsa bildirim kayıtları ve olayı gören kişiler belirtilir. Silinen her kaydın teknik olarak geri getirilebileceği varsayılmamalıdır. Yetkili makamların hangi kayıtları elde edebileceği, platforma ve saklama durumuna göre değişebilir.

Kamera görüntülerinin bulunabileceği yerler ve yaklaşık saat aralıkları gecikmeden bildirilmelidir. Tanık bakımından yalnızca isim verilmesi yerine hangi olayı gördüğünün açıklanması yararlıdır. İşyerindeki güvenlik personelinin gözlemi ile olayın sonradan anlatıldığı kişinin bilgisi aynı nitelikte değildir.

Ceza dosyasındaki değerlendirme için ceza soruşturmasında delillerin nasıl incelendiği hakkındaki yazı yol göstericidir. Başkasının hesabına izinsiz girilerek veri toplanması hukuki sorun doğurabilir; delil toplama ihtiyacı böyle bir erişimi kendiliğinden hukuka uygun kılmaz.

Belge bulunmayan başvurular ve olay anlatımının hazırlanması için uzaklaştırma başvurusunda beyan, delil ve darp raporu rehberine bakabilirsiniz.

Adres gizliliği ve dijital takip bakımından ne istenebilir?

Ayrılık sonrasında yeni bir yere taşınan kişinin başvurusu, yalnızca yaklaşmama talebiyle sınırlı kalmamalıdır. Yeni adresin açıklanmasının oluşturacağı risk de bildirilmelidir. 6284 m.8/6, gerekli görülen kimlik ve adres bilgilerinin resmî kayıtlarda gizli tutulmasını ve tebligat için ayrı adres belirlenmesini düzenler. Bu, kendiliğinden uygulanan bir işlem olarak varsayılmamalıdır. [1]

Dijital takip iddiasında kullanılan cihazlar, paylaşılan hesaplar ve bilinen erişimler açıkça anlatılabilir. Hukuki başvuru bakımından önemli olan, kişinin nasıl izlendiğine ilişkin gözlem ile bunun teknik açıklamasına ilişkin tahmini ayırmaktır. Teknik inceleme yapılmadan cihazda casus yazılım bulunduğu kesin bir olgu gibi sunulmamalıdır.

Hesap güvenliğinin gözden geçirilmesi koruma planının bir parçası olabilir; ancak hangi değişikliğin güvenli olacağı kişinin koşullarına bağlıdır. Şüpheli erişim bildirimleri ve mevcut kayıtlar mümkün olduğunca korunmalı, güvenlik ihtiyacı yetkili birimlere aktarılmalıdır. Delil elde etmek amacıyla takibi sürdürmeye veya karşı tarafla teması açık tutmaya mecburiyet yoktur.

Kararın süresi, ihlal ve itiraz bakımından hangi noktalar önemlidir?

İlk tedbir kararı en çok altı ay için verilebilir. Risk devam ediyorsa devam, süre değişikliği veya farklı tedbir talep edilebilir. Sürenin dolması yaklaşırken yeni olayların ve devam eden tehlikenin bildirilmesi yararlıdır; otomatik uzama varsayılmamalıdır. [1]

İhlal değerlendirmesi kararın hüküm bölümüne göre yapılır. Yalnızca fiziksel yaklaşmama içeren karar ile iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme içeren kararın kapsamı aynı değildir. Karar sonrasında gerçekleşen olayın hangi yükümlülüğe aykırı olduğu açıklanmalıdır.

6284 m.13 uyarınca koşulları oluşan ilk ihlalde üç ile on gün; tekrarlanan ihlallerde her defasında on beş ile otuz gün zorlama hapsi gündeme gelebilir. Toplam süre altı ayı geçemez. Zorlama hapsi için ihtarı içeren kararın tefhim veya tebliği hususu ayrıca incelenir. Tedbirin uygulanması ile ihlal nedeniyle yaptırım uygulanması aynı değerlendirme değildir. [1][2]

İhlal sırasında yeni tehditler de varsa ayrı suç soruşturması gerekebilir. Olayın anlatımı bakımından tehdit suçu şikâyet dilekçesinin hazırlanması hakkındaki yazı incelenebilir. Kolluğa yalnızca yeni mesajların değil, yürürlükteki kararın bilgilerinin de bildirilmesi yararlıdır.

6284 kapsamındaki kararlara karşı tefhim veya tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Talebin reddi veya ihtiyacı karşılamayan bir karar varsa gerekçesi incelenerek uygun başvuru hazırlanmalıdır. “Evli değilsiniz” şeklindeki sözlü açıklamayla yetinmeden talebin kayda alınması ve yetkili merci tarafından değerlendirilmesi istenebilir. [1]

İki karşılaştırmalı örnek

Karşılaştırmalı örnek 1: Eski sevgili ile boşanılan eşin takibi

Birinci kurgusal durumda, eski sevgili ayrılığı kabul etmemekte; engellenmesine rağmen yeni hesaplardan mesaj göndermekte ve kişinin işyerinin önünde beklemektedir. Taraflar hiç birlikte yaşamamıştır. Başvuruda mevcut risk, temas girişimleri ve korunması istenen yerler açıklanır. Evlilik bulunmaması, kanunun diğer kapsam koşulları mevcutsa 6284 korumasına engel değildir.

İkinci kurgusal durumda aynı davranışlar boşanılan eş tarafından gerçekleştirilmektedir. Koruma ihtiyacı yine somut olay üzerinden değerlendirilir. Ayrıca TCK m.123/A yönünden suçun oluştuğu belirlenirse, boşanılan eşe karşı işlenme nitelikli hâli gündeme gelir. İlk durumda ise yalnızca eski sevgili olunması bu ağırlaştırıcı nedeni oluşturmaz; başka nitelikli hâllerin bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir.

İki durumun farkı, birinin korunup diğerinin korunmaması değildir. Kişi kapsamı ile suçun cezasını etkileyen ilişki statüsünün ayrı hukuki sorular olmasıdır. Koruma talebinde ve ceza şikâyetinde bu ayrımın korunması gerekir.

Karşılaştırmalı örnek 2: Olağan alacak yazışması ile erkek mağdura yönelik takip

Birinci kurgusal durumda iki yetişkin erkek arasında borç ilişkisi vardır. Alacaklı, makul bir ödeme bildirimi göndermiş; tehdit, ısrarlı temas veya takip davranışı gerçekleşmemiştir. Borcun tartışmalı olması tek başına ısrarlı takip mağduriyeti veya 6284 tedbiri için yeterli kabul edilemez.

İkinci kurgusal durumda alacak iddiasındaki kişi haftalar boyunca farklı numaralardan aramakta, borçlu olduğunu ileri sürdüğü kişinin işyerini ve evini izlemekte, ailesine ulaşarak baskı kurmaktadır. Bu davranışların niteliği ve etkileri ısrarlı takip bakımından değerlendirilir. Başvuranın erkek olması, tek taraflı ısrarlı takip mağduru olarak korunmasına engel değildir.

Karşılaştırmanın amacı her alacak tartışmasını koruma dosyasına dönüştürmek değildir. Aynı ilişki türü içinde, başvuruyu haklı kılabilecek davranışların somut olarak ortaya konulması gerektiğini göstermektir. Sonuç, anlatılan olayların ve mevcut bilgilerin değerlendirilmesine bağlıdır.

Şiddet, tehdit veya takip iddialarının ceza soruşturması yönü için İstanbul Ceza Avukatı sayfasındaki çalışma kapsamını da inceleyebilirsiniz.

Avukat desteği bu başvuruda ne sağlar?

6284 başvurusu için avukat tutmak zorunlu değildir. Kanun kapsamındaki başvuru ve kararların icra ve infazında harç, yargılama gideri, posta gideri ve benzeri masraflara ilişkin muafiyet vardır. Özel avukatlık ücreti ise ayrı bir konudur. [1]

Avukat desteği, ilişkinin doğru tanımlanması, kronolojinin hazırlanması, istenen tedbirlerin günlük yaşamla uyumlu kurulması ve gizlilik ihtiyacının belirlenmesi bakımından yarar sağlayabilir. Koruma dosyası ile suç soruşturması birlikte yürüyorsa, beyanların tutarlı ve belgelerin düzenli sunulması önem kazanır.

Israrlı takip suçunda vekili bulunmayan mağdurun istemi üzerine barodan avukat görevlendirilmesini talep hakkı CMK m.234’te düzenlenmiştir. Bu hak, ceza soruşturması bakımından değerlendirilir; her 6284 dosyasında aynı yolla otomatik görevlendirme yapılacağı anlamına gelmez. [5]

Başvuranın diğer hakları için CMK 234 kapsamında mağdur ve şikâyetçi hakları incelenebilir. Hukuki yardım belirli bir kararın garantisi değildir; somut riskin doğru anlatılmasını ve uygun başvuruların zamanında yapılmasını destekler.

Sık sorulan sorular

1. Sevgilimle hiç aynı evde yaşamadım. Koruma isteyebilir miyim?

Evet. Aynı evde yaşamak genel bir şart değildir. Kadına yönelik şiddet veya tek taraflı ısrarlı takip gibi kanunun kapsamına giren olaylarda tedbir istenebilir. Hangi davranışın hangi riski oluşturduğu açıklanmalıdır.

2. Nişanımız aileler arasında yapılmadıysa başvuru hakkım değişir mi?

Korunmak için resmî bir nişan töreni ispatlamak gerekmez. İlişkinin varlığı ve geçmişi olayın anlaşılmasına yardımcı olur; asıl değerlendirme kanunun kişi kapsamı ile şiddet veya tehlike üzerindedir.

3. Eski sevgilim yalnızca internetten rahatsız ediyorsa 6284 uygulanabilir mi?

Fiziksel karşılaşma zorunlu değildir. Dijital temasın niteliği, sürekliliği ve yarattığı risk değerlendirilir. İletişim araçlarıyla rahatsız etmeme tedbiri istenebilir; her mesajın otomatik olarak suç oluşturduğu söylenemez.

4. Beni takip eden kişiyi hiç tanımıyorum. Yine de başvurabilir miyim?

Evet. Israrlı takip bakımından önceden ilişki bulunması aranmaz. Bilinen hesap, numara, plaka, yer ve zaman bilgileri bildirilerek kimliğin araştırılması ve uygun koruma önlemleri istenebilir.

5. Erkek mağdur eski kız arkadaşı hakkında tedbir isteyebilir mi?

Tek taraflı ısrarlı takip mağduriyeti varsa isteyebilir. Mağdurun erkek olması bu kapsamda engel değildir. Yalnızca geçmiş ilişkiyi belirtmek yerine davranışları, tekrarları ve güvenlik üzerindeki etkileri açıklamak gerekir.

6. Koruma istemeden önce karşı tarafa son kez uyarı göndermeli miyim?

Kanunda her başvuru için böyle bir ön şart yoktur. Kişi tehlikeli olabilecek yeni bir temasa zorlanamaz. Varsa önceki uyarılar sunulabilir; ancak korunma talebi için yeniden görüşme yapılması gerekmez.

7. Darp raporum ve tanığım olmaması başvuruya engel mi?

Bunların bulunmaması tek başına engel değildir. Koruyucu tedbirlerde delil veya belge aranmaması kuralı vardır; önleyici tedbirler de geciktirilmeden değerlendirilir. Mevcut kayıtları ve güncel tehlikeyi açıklamak yine yararlıdır.

8. Israrlı takipten ceza davası açılmadan uzaklaştırma verilebilir mi?

Evet. Koruma kararı için ceza davasının açılması veya mahkûmiyet beklenmez. 6284 kapsamındaki risk değerlendirmesi ile ceza sorumluluğuna ilişkin inceleme farklı amaçlara sahiptir.

9. Ortak çocuğumuz varsa eski eşimin mesajlarına cevap vermek zorunda mıyım?

Çocukla kişisel ilişki ve varsa iletişim tedbirinin kapsamı birlikte incelenmelidir. Çocuğa ilişkin gerekli iletişimin güvenli biçimde düzenlenmesi istenebilir. Ortak çocuk bulunması, tehdit veya sınırsız teması hukuka uygun hâle getirmez.

10. Barışmamız veya şikâyetten vazgeçmem koruma kararını kaldırır mı?

Tek başına kaldırmaz. Kararın süresi ve yetkili merciin değiştirme veya kaldırma kararı önemlidir. Koşullar değişmişse bunun dosyaya bildirilmesi gerekir; ceza şikâyetinin sonucu ayrıca değerlendirilir.

Hukuki dayanaklar ve resmî kaynaklar

1. 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, Adalet Bakanlığı mevzuat sistemi. Özellikle m.1–5, 8–10, 13 ve 20. Adalet Bakanlığının mevzuat kitapçığındaki kanun metni, basılı sayfa 105–117.
2. 6284 sayılı Kanun’a İlişkin Uygulama Yönetmeliği. Özellikle m.3/1-ş, 12–17 ve 38.
3. Adalet Bakanlığı, 6284 Uygulama Kılavuzu. Kişi kapsamı ve ısrarlı takip açıklamaları, basılı sayfa 24–27.
4. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. Özellikle m.2, 73 ve 123/A. Israrlı takip düzenlemesini getiren 7406 sayılı Kanun, 27 Mayıs 2022 tarihli Resmî Gazete, m.8.
5. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu. Özellikle m.158, 234 ve 253/3.
6. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, şiddete maruz kalındığında başvuru ve destek yolları.
7. İçişleri Bakanlığı, 112 Acil Çağrı Merkezi.