Sahte Uzlaştırma Dolandırıcılığı: Savcılık Şikâyeti ve Para İadesi

“Uzlaştırmacıyım, dosyanızı kapatmak için para gönderin” denildiğinde ne yapmalısınız?

Telefonla arayan veya mesaj gönderen kişi “hakkınızda ceza dosyası var”, “uzlaştırma bürosundan görevlendirildim”, “bugün ödeme yapmazsanız dava açılır” diyebilir. Bazen resmî görünümlü bir belge, sahte UYAP ekranı, avukat kimliği veya sözde savcılık yazısı gönderilir. İstenen para “dosya kapatma harcı”, “uzlaştırmacı ücreti”, “mağdur tazminatı” ya da “ödeme dekontu doğrulaması” olarak adlandırılabilir.

İlk adım ödeme yapmak değildir. İlgili Cumhuriyet başsavcılığının uzlaştırma bürosuna, adliyenin bağımsız resmî iletişim bilgisinden ulaşarak dosyayı, görevlendirilen kişiyi ve suç vasfını doğrulayın. Size mesaj atan numaranın yönlendirdiği bağlantıyı veya telefonu doğrulama kaynağı olarak kullanmayın. Kısa süre içinde ödeme baskısı, gerçekten var olan bir soruşturma numarası söylense dahi başlı başına güvenilirlik sağlamaz.

Kısa cevap: Gerçek uzlaştırmacı Cumhuriyet savcılığınca görevlendirilir; uzlaşmanın tarafları, edimi ve sonuçları resmî dosya içinde yürütülür. Uzlaştırmacı ücretini mağdurun “dosya masrafı” olarak göndermesi gerekmez. Buna karşılık gerçek uzlaşmada mağdurun zararının giderilmesi için para ödeme edimi kararlaştırılabilir. Bu ikisini ayırmak için görevlendirme ve edim yazılı resmî kayıtla doğrulanmalıdır. Adalet Bakanlığı Uzlaştırma SSS.

Gerçek uzlaştırma süreci nasıl başlar?

CMK m. 253 ve devamındaki uzlaştırmada, uzlaştırma kapsamındaki suç için yürütülen soruşturma veya kovuşturma dosyası yetkili birime gönderilir. Uzlaştırma bürosundan sorumlu Cumhuriyet savcısının görevlendirdiği tarafsız uzlaştırmacı, şüpheli veya sanık ile mağdur veya suçtan zarar görene teklif götürür. Adalet Bakanlığı, uzlaştırmacı görevlendirmesinin portal üzerinden yapıldığını ve taraflara gönderilen SMS’te uzlaştırmacının güncel iletişim numarasının bildirilebildiğini açıklamaktadır. Bu nedenle sırf SMS veya telefon gelmesi, teklifin sahte olduğunu göstermez; yine de görevlendirmenin doğrulanması gerekir. Bakanlık görevlendirme duyurusu.

Uzlaşma teklifi hemen kabul edilmek zorunda değildir. Uzlaştırma, tarafların özgür iradesine dayanır. Görüşmeyi kabul etmek suç ikrarı veya mağdurun haklarından otomatik feragat ettiği anlamına gelmez. Teklifin kapsamı, haklar ve sonuçlar anlaşılmadan “kabul ediyorum” mesajı gönderilmemelidir. Resmî süreçte uzlaşma raporunun hukuka ve tarafların özgür iradesine uygunluğu savcılıkça denetlenir. Adalet Bakanlığı Uzlaştırma SSS.

Sahte uzlaştırma araması nasıl anlaşılır?

Tek bir belirti yerine olayların bütünü incelenir. Şu durumlar özellikle doğrulama gerektirir:

1. Arayan kişi soruşturma numarası vermeden yalnız “adınız şikâyette geçiyor” der.
2. Hangi başsavcılığın dosyası olduğunu ve kendisine kimin görevlendirme yaptığını açıklamaz.
3. Dosya içeriğini anlatmak yerine para gönderilmezse birkaç saat içinde gözaltı veya hapis olacağını söyler.
4. “Uzlaştırmacı masrafı” veya “savcılık kapatma harcı” adıyla kendisine ya da ilgisiz bir üçüncü kişiye ödeme ister.
5. Şifre, e-Devlet giriş bilgisi, SMS doğrulama kodu veya ekran paylaşımı talep eder.
6. Mahrem fotoğraf veya konuşmaları açıklamakla tehdit ederek para ister.
7. Gönderdiği resmî görünümlü evrakın tarih, dosya ve makam bilgileri adliyeden doğrulanamaz.

Bu işaretlerin hiçbiri tek başına nihai hukuki nitelendirme değildir. Örneğin gerçek bir uzlaştırmacının taraflara telefonla ulaşması ve taraflardan birinin maddi zararının giderilmesini gündeme getirmesi mümkündür. Belirleyici fark, ödeme istenmesinin hukuki sebebi ve bunun gerçek dosyadaki tarafların serbest iradeleriyle kararlaştırılmış bir edim olup olmadığıdır.

“Uzlaştırma bedeli” ile mağdura ödenecek tazminat aynı şey mi?

Hayır. Uzlaştırmacının yaptığı işin ücreti ve uzlaştırma giderleri ile tarafların üzerinde anlaşabileceği edim ayrıdır. Adalet Bakanlığının açıklamasına göre mağdur veya suçtan zarar gören uzlaştırmacı ücreti ve giderlerinden sorumlu değildir. Uzlaşma gerçekleşirse şüpheli veya sanık da uzlaştırma gideri ödemez; giderler Hazine tarafından karşılanır. Ancak gerçek uzlaşmanın edimi mağdurun zararının tazmini, belirli bir hizmet veya hatta edimsiz uzlaşma olabilir. Adalet Bakanlığı Uzlaştırma SSS.

Bu nedenle “kişisel IBAN’a ödeme istenirse kesin dolandırıcılıktır” demek de hatalıdır. Mağdura veya onun belirttiği kişiye yapılacak gerçek ve dosyada kayıtlı zarar giderimi ayrı değerlendirilebilir. Önce mağdurun kimliği, uzlaştırmacı görevlendirmesi, edimin tutarı ve ödeme zamanı, yazılı uzlaşma metni ve ödeme alıcısı aynı dosya üzerinden doğrulanmalıdır. Telefonla söylenen “harç” ile dosyada kararlaştırılan tazminat birbirine karıştırılmamalıdır.

Uzlaştırmacıyı ve dosyayı güvenli biçimde nasıl doğrularım?

Arayan kişiden adını, sicil bilgisini, görevlendirildiği başsavcılığı, uzlaştırma bürosunu ve dosya numarasını isteyin. Aldığınız bilgileri yalnız arayanın anlattığına dayanarak doğrulanmış saymayın. İlgili adliyenin resmî internet sitesindeki santral veya uzlaştırma bürosu numarasını bağımsız olarak bulun ve dosyanın gerçekten büroda bulunup bulunmadığını öğrenin. Kişisel verilerin korunması ve dosya gizliliği nedeniyle telefonla tüm içeriğin açıklanmaması mümkündür; kimliğinizi uygun resmî usulle teyit ederek bilgi talep edin.

Adalet Bakanlığının uzlaştırmacı listesi sicil ve kimlik yönünden yardımcı olabilir; kişinin listede bulunması, sizin dosyanıza görevlendirildiğini tek başına ispatlamaz. UYAP Vatandaş veya Avukat Portalı üzerinden görülebilen kayıtlar da kontrol edilebilir, fakat bir kaydın portalda henüz görünmemesi tek başına dosya bulunmadığının kesin kanıtı sayılmamalıdır. Gerektiğinde bizzat adliyeye ya da müdafi/vekille dosya sorgulaması yapılır.

Sahte PDF veya ekran görüntüsünün üstündeki QR kodu, mühür görseli ve “UYAP” ibaresi tek başına resmî belge niteliği sağlamaz. Belgede gösterilen dosya, makam, tarih, imza ve taraf bilgileri gerçek dosyayla karşılaştırılmalıdır. Arayan kişi doğrulamayı engelleyip “başsavcılığı ararsanız uzlaşma bozulur” diyorsa bu iddia ayrıca kaydedilmelidir.

Hangi suçlar uzlaştırmaya girer?

Suçun adı tek başına yeterli değildir; TCK’daki fıkra, nitelikli hâl, aynı olayda başka suç bulunması ve suç tarihiyle yürürlükteki CMK m. 253 birlikte değerlendirilir. Örneğin basit dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık aynı uzlaştırma sonucunu doğurmaz. Bazı suçlar uzlaştırma dışında kaldığından, arayanın “her dosya uzlaşmayla hemen kapanır” sözü hukuken güvenilir değildir.

Arayanın söylediği suçun uzlaştırma kapsamındaki güncel yerini Adalet Bakanlığı uzlaştırma suç listesi ve somut dosyanın evrakı üzerinden kontrol edin. Bu yazı, daha sonraki “cinsel taciz iddiasıyla uzlaştırma” başlığındaki suç vasfı ve mahremiyet tehdidi ayrıntılarına girmemektedir; o olayda ayrıca cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve şantaj iddiası değerlendirilmelidir.

Para gönderdim: İlk saatlerde ne yapmalıyım?

1. Bankaya veya ödeme kuruluşuna resmî kanalından işlemi bildirip dolandırıcılık şüphesi kaydı açtırın; transferin geri çağrılması ve alıcı hesabın incelenmesini isteyin. Geri dönüş garantisi yoktur.
2. Başvuru kayıt numarası, alıcı IBAN, ödeme dekontu, saat ve açıklamayı saklayın. Birden fazla ödeme yapıldıysa her birini ayrı yazın.
3. Arayanın numarasını, görünen profilini, SMS ve WhatsApp konuşmasının tamamını, gönderdiği PDF’leri ve bağlantıları koruyun. Mesajları düzenlemeyin veya yalnız seçilmiş birkaç ekran görüntüsünü bırakmayın.
4. Gerçek uzlaştırma bürosunu bağımsız yoldan arayarak bu dosyanın ve görevlendirmenin bulunup bulunmadığını teyit edin; mümkünse yazılı bilgi veya başvuru kaydı alın.
5. Şifre, kimlik veya cihaz erişimi paylaşıldıysa bankacılık ve e-Devlet hesaplarını güvene alın; ilgili kurumlardan şüpheli işlem kaydı isteyin.
6. Savcılık veya kolluğa şikâyet ederken banka kayıtları ve dijital iletişim izlerinin süratle korunmasını talep edin.

Ödeme yapıldıktan sonra “iadeniz için yeni masraf” söylemiyle ikinci bir ödeme istenebilir. Yeni ödeme eski zararın kurtarılmasını garanti etmez. Gönderilen paranın hesaptan çekilmesi veya başka hesaba aktarılması hızlı araştırma ihtiyacını artırır.

Savcılığa şikâyet dilekçesi nasıl kurulmalıdır?

TCK m. 157 açısından hileli davranış, aldatma, zarar ve haksız yarar gösterilmelidir. Savcı, avukat veya kamu görevlisi sıfatının gerçeğe aykırı biçimde kullanılması, sahte resmî belge veya web sayfası oluşturulması gibi ayrı fiiller varsa ilgili suçlar ayrıca araştırılır. TCK m. 158’deki nitelikli hâller ile sahtecilik, tehdit veya şantaj hükümlerinin uygulanması, somut yönteme ve delile bağlıdır; yalnız “uzlaştırmacıyım” denmesi belirli bir nitelikli suçu otomatik oluşturmaz.

Dilekçede olay şu sırayla anlatılabilir: İlk arama ve mesajın tarihi; iddia edilen suç ve dosya numarası; arayanın söylediği görev ve isim; para talebinin gerekçesi; gönderilen sahte belge; ödeme tutarı ve alıcı hesabı; gerçek adliyeden yapılan teyit; para iadesi taleplerine verilen yanıt. Failin adı bilinmiyorsa arama numarası, mesajlaşma hesabı, IBAN ve alan adı üzerinden tespit istenir.

Soruşturmada arayan numaranın aboneliği, hesap açılış ve işlem kayıtları, paranın devam hesaplarına aktarımı, sahte belgenin üretimi, kullanılan cihaz ve iletişim kayıtları, gerçek uzlaştırma bürosundaki dosya ve görevlendirme bilgisi araştırılabilir. Hızla silinebilecek kamera ve dijital kayıtlar için süre geçirmeden muhafaza talebi önemlidir. Ceza şikâyeti paranın iadesi sonucunu kendiliğinden doğurmaz.

Yargıtay’ın bakışı:

• Olay: Mağduru arayıp kendisini savcı olarak tanıtan kişi, mağdurun telefonlarının dinlendiğini ve kimseye haber vermemesi gerektiğini söylemiş. Mağdur bu yönlendirmeyle sanığın hesabına 13.000 TL yatırmış.
• Karar: Yargıtay, “arayan kişinin kendisini kamu görevlisi olarak tanıtması karşısında” eylemin m.158/1-l kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu değerlendirmeyi yapma görevi ağır ceza mahkemesine ait olduğundan, asliye ceza mahkemesinin hükmü bozulmuştur Yargıtay 11. CD 2021/34125 E., 2021/9414 K..
• Tam metinden doğrulandı.

Önemli ayrım: Basit dolandırıcılık (m.157) uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-8). Nitelikli dolandırıcılık (m.158) ise kapsamdadır sayılan suçlar arasında yer almaz. Dolandırıcılar bu karışıklıktan yararlanıyor. Sahte uzlaştırma aramalarında olay çoğunlukla nitelikli dolandırıcılıktır ve gerçek bir uzlaştırma süreci söz konusu değildir.

Savcılık şikâyeti: nelere dikkat edilmeli?

1. Hemen bankaya başvurun. Paranın gönderildiği hesabı, tarih ve saati, dekontu bildirin ve işleme itiraz edin.
2. Delilleri koruyun: arama kayıtları, numara, mesaj ve ekran görüntüleri, size gönderilen sahte “dosya” belgesi.
3. Şikâyet dilekçesinde:
   • Olayı saat saat anlatın.
   • Suç vasfını açıkça yazın: TCK m.158/1-l, f ve d, varsa m.158/3.
   • Paranın gönderildiği hesap sahibinin de şüpheli olarak soruşturulmasını isteyin.
   • Banka kayıtları, HTS kayıtları, ATM ve şube kamera kayıtlarının toplanmasını talep edin.
4. Kovuşturma aşamasında davaya katılma talebinde bulunarak kanun yollarına başvurma hakkını koruyun.

Para iadesi: hangi yollar var?

Gerçek dosya numarasını bilmesi arayanı güvenilir kılar mı?

Hayır. Gerçek bir bilgi, dosyayla ilgisi bulunmayan kişiye aktarılmış veya daha önceki iletişimden öğrenilmiş olabilir. Sahte kişi, gerçek uzlaştırmacının adını ve telefonunu taklit de edebilir. Bu durumda kimlik ve görevlendirme yalnız adliye üzerinden doğrulanmalı; bilgi sızmasının kaynağı ve suç vasfı ayrıca araştırılmalıdır. Dosya numarasının gerçekte bulunması, istenen “kapatma ücretinin” hukuki dayanağını ispatlamaz.

Sahte uzlaştırma ödemesi nasıl geri alınabilir?

İlk basamak bankaya hızlı işlem ihbarıdır. Paranın alıcı hesapta bulunması, hareketlerin izi ve yetkili makamların kararları tedbir ihtimalini etkileyebilir. Hesabın askıya alınması veya elkoyma, yalnız mağdurun talebiyle kendiliğinden gerçekleşmez; CMK m. 128 ve 128/A dâhil ilgili koruma tedbirlerinin şartları ayrıca değerlendirilir. CMK 128/A banka hesabı tedbirleri yazısı bu ayrımı ele alır.

Parayı alan ve kullanan kişiler belirlendiğinde, el konulan bedelin aidiyeti ve iadesi, haksız fiil veya sebepsiz zenginleşme temelli talepler, koşulları varsa icra ve hukuk davası yolları incelenebilir. Suçun mağduru olduğunu belirten kişinin gerçekten bir uzlaşma edimini yerine getirip getirmediği de önemlidir: geçerli uzlaşma kapsamında mağdura ödenen bedel ile sahte kişiye gönderilen “dosya kapatma harcı” aynı iade davasının konusu olmayabilir. Sözleşme veya tüketici işlemi kurulmadıkça hakem heyetinin her sahte uzlaştırma transferinde görevli olduğu varsayılmamalıdır.

Para iadesi: hangi yollar var?

Somut delil listesi

İki kısa örnek

Örnek 1: Arayan kişi kendisini uzlaştırmacı olarak tanıtır ve “dosyayı kapatma harcı” adıyla 7.500 TL’yi kendi hesabına ister. İlgili uzlaştırma bürosu böyle bir görevlendirme ve dosya bulunmadığını bildirir. Mesajlar, dekont ve adliye teyidi birlikte savcılığa sunulur; ödeme zincirinin araştırılması istenir.

Örnek 2: Gerçek bir uzlaştırmacı, gerçek dosyada mağdurun zararının 7.500 TL ödenerek giderilmesini taraflara önerir. Taraflar henüz anlaşmamıştır. Şüpheli, yalnız telefondaki tutara bakarak ödeme yapmaz; teklifin yazılı içeriğini, mağdurun kimliğini ve edimin dosyada nasıl kayda geçeceğini doğrular. Bu örnek, her para konuşmasının dolandırıcılık olmadığını; ödeme sebebi ve resmî kaydın belirleyici olduğunu gösterir.

Sık sorulan sorular

Uzlaştırmacı telefonla arayabilir mi?

Evet, resmî görevlendirme sonrası tarafla iletişim kurulabilir; Bakanlık, taraflara gönderilen SMS’te uzlaştırmacının güncel iletişim bilgisinin bulunabileceğini açıklar. Aramanın gerçekliği adliye uzlaştırma bürosundan bağımsız doğrulanmalıdır. Bakanlık duyurusu.

Uzlaştırmacı ücretini mağdur mu öder?

Hayır. Bakanlığın açıklamasına göre mağdur veya suçtan zarar gören, uzlaştırmacı ücreti ve uzlaştırma giderlerinden sorumlu değildir. Gerçek uzlaşmadaki zarar giderimi edimi, bu giderden farklıdır. Adalet Bakanlığı SSS.

Uzlaşma teklifini kabul etmezsem hemen tutuklanır mıyım?

Uzlaşmayı kabul etmemek tek başına tutuklama nedeni değildir. Koruma tedbirlerinin ayrı kanuni şartları vardır. Arayanın “bir saat içinde para göndermezseniz tutuklanırsınız” sözü, dosyadaki gerçek işlemlerden bağımsız olarak doğrulanmalıdır.

Savcılığa şikâyet etmek parayı hemen geri getirir mi?

Hayır. Soruşturma fail ve suçun araştırılması içindir. Banka bildirimi, el konulan bedelin aidiyeti ve hukuk yolundaki iade talebi ayrı takip edilir.

Sonuç

Sahte uzlaştırma dolandırıcılığında belirleyici iş, gerçek dosya ve görevlendirmeyi ödeme sebebinden ayrı doğrulamaktır. SMS veya telefonun varlığı tek başına sahtelik kanıtı değildir; gerçek uzlaşmada mağdura tazminat ödenmesi mümkündür. Buna karşılık doğrulanmamış “kapatma harcı”, kişisel şifre talebi ve acele ödeme baskısı ciddi risk işaretleridir. Para gönderilmişse bankaya gecikmeden bildirim yapılmalı, özgün iletişim ve ödeme kayıtları korunmalı ve savcılığa somut delillerle başvurulmalıdır.

İlgili site içi içerikler

• CMK 253 uzlaştırma usulü
• Dolandırıcılık suçunun unsurları, TCK 157
• Savcılığa ihbar ve şikâyet, CMK 158
• CMK 128/A banka hesabı tedbirleri

Resmî kaynaklar

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 253–255.
2. Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı, sıkça sorulan sorular.
3. Adalet Bakanlığı, uzlaştırmacı görevlendirmesi ve SMS bilgisi.
4. Adalet Bakanlığı, uzlaştırmacı listesi.
5. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 157 ve 158.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Soruşturma dosyası, uzlaştırmacı görevlendirmesi, teklif, banka dekontu ve iletişim kayıtları incelenmeden somut olayın gerçek uzlaşma mı yoksa hileli para talebi mi olduğu kesin olarak değerlendirilemez.