TCK 224 sabit platformların işgali suçu, kıta sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgede kurulmuş sabit bir platformun cebir, tehdit ya da hukuka aykırı başka bir davranışla ele geçirilmesini, zapt edilmesini veya kontrol altına alınmasını cezalandırır. Temel ceza beş yıldan on beş yıla kadar hapistir. Suçun ayırt edici yönü, sıradan bir bina veya gemi yerine deniz yatağına sürekli biçimde yerleştirilmiş ekonomik tesisin güvenliğini korumasıdır.

TCK 224, yalnız platforma fiziksel zarar verilmesini düzenlemez. Merkezde platform üzerindeki fiilî hâkimiyetin hukuka aykırı biçimde değiştirilmesi vardır. İşgal sırasında kişilerin özgürlüğü kısıtlanırsa ayrıca ceza verilir; ağır sonuç doğuran yaralama gerçekleşirse ilgili hükümler de uygulanır.

TCK 224 güncel madde metni

Kıt’a sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgedeki sabit platformların işgali

Madde 224- (1) Kıt’a sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgede kurulmuş sabit bir platformu cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla ele geçiren, zapteden veya kontrolü altına alan kişi, beş yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bu suçun işlenmesi sırasında kişilerin hürriyetinin tahdit edilmesi dolayısıyla ayrıca cezaya hükmolunur.

(3) Bu suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

Metin, 13 Ağustos 2026 tarihinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun yürürlükteki resmî metni üzerinden kontrol edilmiştir. Yürürlüğe girmemiş bir teklif veya taslak, geçerli hüküm gibi değerlendirilmemiştir.

Madde gerekçesi ve düzenlemenin amacı

Madde gerekçesinde, düzenlemenin hazırlanmasında Türkiye’nin taraf olduğu kıta sahanlığındaki sabit platformların güvenliğine ilişkin uluslararası düzenlemelerin dikkate alındığı açıklanır. Temel amaç, doğal kaynakların araştırılması veya işlenmesi ile diğer ekonomik faaliyetler için kurulan sabit tesislerin güvenliğini korumaktır.

Gerekçe, sabit platform kavramını deniz yatağına sürekli biçimde yerleştirilmiş yapı, tesis veya yapay adacıklar üzerinden açıklar. Platforma zarar verilmesi ise bu maddenin fiil unsurundan farklıdır; koşulları varsa mala zarar verme hükümleri ayrıca değerlendirilir.

Korunan hukuki değer

Düzenleme öncelikle sabit platformların güvenli işletilmesini, deniz alanlarındaki ekonomik faaliyetlerin sürekliliğini ve bu tesisler üzerindeki hukuka uygun kontrolü korur. Enerji, doğal kaynak ve deniz güvenliği bakımından kamusal yarar da koruma alanındadır.

Platformda çalışan veya bulunan kişilerin beden bütünlüğü ve hareket özgürlüğü de önemlidir. Bununla birlikte TCK 224/1’in oluşması için mutlaka bir kişinin özgürlüğünün kısıtlanması ya da yaralanması gerekmez; platform üzerindeki kontrolün hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi yeterlidir.

Suçun konusu: sabit platform nedir?

Suçun konusu, Türkiye’nin kıta sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgesinde kurulmuş sabit bir platformdur. Doğal kaynakların keşfi, çıkarılması veya işlenmesi için deniz yatağına daimi biçimde yerleştirilen petrol ve doğal gaz tesisleri tipik örneklerdir. Ekonomik amaçlı yapay adacıklar da koşulları varsa kavrama girebilir.

Gemi, hareketli sondaj ünitesi veya geçici yüzer araç her durumda sabit platform sayılmaz. Yapının deniz yatağına sürekli yerleştirilip yerleştirilmediği, teknik niteliği, kullanım amacı ve hukuki statüsü uzmanlık belgeleriyle belirlenmelidir.

Fail ve mağdur

Fail kim olabilir?

Madde özgü suç değildir; platformu hukuka aykırı biçimde ele geçiren, zapt eden veya kontrol altına alan herkes fail olabilir. Çalışan, yüklenici, ziyaretçi veya dışarıdan gelen kişi olması sonucu değiştirmez. Yetkili yöneticinin hukuka uygun görev işlemleri suç oluşturmaz.

Birden fazla kişinin koordineli hareket etmesi hâlinde her kişinin platform üzerindeki hâkimiyet değişikliğine katkısı araştırılır. Yalnız olay yerinde bulunmak, ortak suç işleme iradesi ve fiilî katkı gösterilmeden faillik için yeterli değildir.

Mağdur kimdir?

Suçun geniş anlamda mağduru toplumdur. Platformun sahibi, işleteni, çalışanları ve platformda bulunan diğer kişiler somut olayda zarar gören sıfatını taşıyabilir. Özgürlüğü kısıtlanan veya yaralanan kişiler bakımından ayrıca kişiye karşı suçlar gündeme gelir.

Maddi unsur: seçimlik hareketler

Ele geçirme, zapt etme ve kontrol altına alma

Ele geçirme, platform üzerindeki hukuka uygun hâkimiyetin fail tarafından devralınmasıdır. Zapt etme, platformun güç veya hukuka aykırı yöntemle elde tutulmasını; kontrol altına alma ise tesisin yönetim, giriş çıkış, iletişim veya temel işleyişinin failin iradesine bağlanmasını ifade eder.

Seçimlik hareketlerden birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Aynı olayda ele geçirme, zapt etme ve kontrol altında tutma art arda gerçekleşse de kural olarak tek suç oluşur. Fiilin ne kadar sürdüğü, hâkimiyetin kurulup kurulmadığını belirlemede önem taşır.

Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka davranış

Platform üzerindeki kontrol değişikliği cebir veya tehditle sağlanabilir. Kanun ayrıca hukuka aykırı başka davranışları da kapsar. Yetkisiz erişim, hileli talimat, güvenlik sisteminin devre dışı bırakılması veya sahte yetki kullanılması, olayın koşullarına göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Her kural ihlali işgal suçu değildir. Davranışın platformu ele geçirmeye, zapt etmeye veya kontrol altına almaya elverişli olması ve bu sonucu doğurması gerekir. İş güvenliği kuralına aykırılık veya yetki tartışması tek başına TCK 224 kapsamına girmez.

Netice ve suçun tamamlanma anı

Suç, fail platform üzerinde fiilî kontrol kurduğunda tamamlanır. Platformun uzun süre işletilmesi veya ekonomik faaliyetin tamamen durması zorunlu değildir. Kısa süreli fakat gerçek ve etkili bir hâkimiyet değişikliği de yeterli olabilir.

Kontrol kurulmadan müdahale engellenirse teşebbüs gündeme gelir. Buna karşılık güvenlik alanına girilmiş olmakla birlikte platform yönetimi üzerinde hâkimiyet kurmaya yönelik doğrudan hareket yoksa hazırlık aşaması ile tamamlanmış suç birbirinden ayrılmalıdır.

Manevi unsur

Suç kasten işlenebilir. Fail, tesisin kıta sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgede kurulmuş sabit bir platform olduğunu bilmeli ve hukuka aykırı biçimde ele geçirmeyi, zapt etmeyi veya kontrol altına almayı istemelidir.

Taksirli davranış TCK 224 kapsamında cezalandırılmaz. Özel bir siyasi, ekonomik veya örgütsel amaç aranmaz. Bununla birlikte failin amacı, kastın kapsamını ve bağlantılı başka fiilleri belirlemede delil olarak önem taşıyabilir.

Hukuka uygunluk ve hata

Kanundan, ruhsattan, işletme sözleşmesinden veya yetkili makam emrinden doğan kontrol işlemleri hukuka uygundur. Meşru savunma veya zorunluluk hâli ileri sürülüyorsa saldırı, tehlike, gereklilik ve orantı koşulları somut olay üzerinden değerlendirilir.

Kişinin platform üzerindeki yetkisinin devam ettiğini veya müdahalenin hukuka uygun olduğunu kaçınılmaz biçimde zannetmesi kastı etkileyebilir. Platformun coğrafi statüsü veya sabit niteliği konusundaki hata da TCK’nın genel hata hükümleri çerçevesinde ele alınır.

Teşebbüs

Suça teşebbüs mümkündür. Fail platformu ele geçirmek amacıyla doğrudan icra hareketlerine başladığı hâlde güvenlik görevlilerince engellenirse, tamamlanmamış fiilin niteliği ve elverişliliği değerlendirilir.

Plan hazırlama, araç temin etme veya platformun güvenlik düzenini araştırma kural olarak hazırlık hareketidir. Ancak icra hareketinin ne zaman başladığı; seçilen yöntem, hedefe yakınlık ve platform kontrolüne doğrudan yönelme ölçütleriyle belirlenir.

İştirak

Müşterek faillik, azmettirme ve yardım etme hükümleri uygulanabilir. Kontrol merkezini ele geçiren, haberleşmeyi kesen ve giriş çıkışı yöneten kişiler ortak plan içinde fiil üzerinde birlikte hâkimiyet kuruyorsa müşterek faillik gündeme gelebilir.

Teknik bilgi sağlama, güvenlik kodu verme veya ulaşım temin etme gibi katkılar, kişinin kastı ve fiilin icrasındaki önemi dikkate alınarak değerlendirilir. Mesleki görevin olağan biçimde yerine getirilmesi tek başına iştirak oluşturmaz.

İçtima ve bağlantılı suçlar

İkinci fıkra açık bir toplama kuralı getirir. İşgal sırasında kişilerin özgürlüğü kısıtlanmışsa TCK 224 yanında kişiyi hürriyetinden yoksun kılma fiili nedeniyle de ayrıca ceza verilir. Platformun ele geçirilmesi için özgürlük kısıtlamasının zorunlu olması bu sonucu değiştirmez.

Üçüncü fıkra uyarınca yaralamanın ağırlaşmış sonuçları gerçekleşirse ilgili yaralama hükümleri ayrıca uygulanır. Platforma veya tesis donanımına zarar verilmesi, bilişim sistemine müdahale edilmesi, silah kullanılması ya da başka bağımsız fiiller bulunması hâlinde her suçun unsurları ayrı ayrı incelenir.

Nitelikli hâller

TCK 224’te temel cezanın artırılmasını sağlayan ayrı bir nitelikli hâl düzenlenmemiştir. İkinci ve üçüncü fıkralar, temel suçun cezasını artırmak yerine belirli kişiye karşı fiiller nedeniyle ayrıca ceza verilmesini öngören özel kurallardır.

Fiilin silahla, örgütlü biçimde veya patlayıcı madde kullanılarak işlenmesi hâlinde, TCK 224 dışında kalan suçların ve genel hükümlerin koşulları ayrıca değerlendirilir. Aynı olgu otomatik olarak iki kez ceza artırımına dayanak yapılamaz.

Yaptırım

TCK 224/1 uyarınca sabit platformu ele geçiren, zapt eden veya kontrol altına alan kişi beş yıldan on beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Temel ceza; fiilin yöntemi, tehlikenin ağırlığı, kontrolün süresi, platformun işleyişine etkisi ve failin kastı dikkate alınarak belirlenir.

Kişilerin özgürlüğünün kısıtlanması veya ağırlaşmış yaralama sonucu ayrıca cezalandırılacağından toplam yaptırım önemli ölçüde artabilir. Platformun faaliyetine veya malvarlığına yönelik bağımsız zararlar da ayrı hukuki sonuç doğurabilir.

Şikâyet ve uzlaştırma

Suç şikâyete bağlı değildir. Yetkili makamlar fiili öğrendiğinde soruşturma kendiliğinden yürütülür. Platform sahibinin veya işletenin daha sonra şikâyetinden vazgeçmesi süreci sona erdirmez.

TCK 224 uzlaştırma kapsamında değildir. Olayda bağlantılı başka suçlar varsa her biri yönünden uzlaştırma kapsamı ayrıca belirlenir.

Görevli ve yetkili mahkeme

Temel cezanın üst sınırı on beş yıl olduğundan görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir. Yetki; platformun bulunduğu deniz alanı, suçun icra edildiği yerler ve ceza muhakemesinin deniz alanlarına ilişkin kuralları birlikte değerlendirilerek belirlenir.

TCK’nın yer bakımından uygulama kuralları, kıta sahanlığı veya münhasır ekonomik bölgede tesis edilmiş sabit platformlarda ya da bunlara karşı işlenen fiillerin Türkiye’de işlenmiş sayılmasına imkân tanır. Platformun koordinatları ve hukuki statüsü bu nedenle dosyada açıkça belirlenmelidir.

Dava zamanaşımı

TCK 224/1’in ceza üst sınırı dikkate alındığında temel dava zamanaşımı süresi kural olarak on beş yıldır. Süre tamamlanmış suçta fiilin gerçekleştiği tarihten, teşebbüste son hareketin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanır.

Zamanaşımını kesen veya durduran nedenler süreyi değiştirebilir. Bu nedenle olay, yakalama, ifade, iddianame ve diğer usul işlemlerinin tarihleri birlikte incelenmelidir.

Deliller

• Platformun koordinatları, teknik niteliği, deniz yatağına bağlantısı ve işletme ruhsatları,
• Kontrol odası kayıtları, erişim logları, güvenlik kameraları ve alarm sistemleri,
• Telsiz konuşmaları, uydu iletişimi, gemi ve helikopter hareket kayıtları,
• Vardiya listeleri, giriş çıkış kayıtları ve görev yetki belgeleri,
• Hasar tespitleri, teknik uzman incelemeleri ve üretim kesintisi kayıtları,
• Platformda bulunan kişilerin anlatımları ve olayın zaman çizelgesi.

Dijital ve teknik kayıtların kim tarafından üretildiği, bütünlüğünün korunup korunmadığı ve saat eşleştirmelerinin doğru yapılıp yapılmadığı denetlenmelidir. Coğrafi konum ile sabit platform niteliği yalnız fotoğrafla değil, resmî ve teknik belgelerle ortaya konulmalıdır.

Uygulamada sık yapılan hatalar

1. Her deniz tesisini sabit platform saymak: Yapının deniz yatağına daimi yerleştirilmesi ve ekonomik amacı teknik verilerle belirlenmelidir.
2. Platforma zarar verme ile işgali karıştırmak: TCK 224 kontrolün ele geçirilmesini düzenler; salt zarar verme farklı unsurlara dayanır.
3. Kontrol kurulmadan tamamlanmış suç kabul etmek: Hazırlık, teşebbüs ve tamamlanma aşamaları ayrılmalıdır.
4. Hürriyet kısıtlamasını temel ceza içinde eritmek: İkinci fıkra bu fiil nedeniyle ayrıca ceza verilmesini öngörür.
5. Her yaralamada üçüncü fıkrayı uygulamak: Fıkra ağırlaşmış sonuçları hedefler; yaralamanın niteliği doğru belirlenmelidir.
6. Platformun koordinatlarını belgelememek: Kıta sahanlığı veya münhasır ekonomik bölge bağlantısı açıkça gösterilmelidir.

Somut olay kontrol listesi

• Tesis deniz yatağına daimi biçimde yerleştirilmiş bir platform mu?
• Platform hangi koordinatlarda ve hangi deniz yetki alanında bulunuyor?
• Failin platforma ilişkin hukuki veya sözleşmesel yetkisi var mıydı?
• Ele geçirme, zapt etme veya kontrol altına alma hareketlerinden hangisi gerçekleşti?
• Cebir, tehdit veya diğer hukuka aykırı yöntem nasıl kullanıldı?
• Platform üzerinde gerçek ve etkili hâkimiyet kuruldu mu?
• Kişilerin hareket özgürlüğü ayrıca kısıtlandı mı?
• Yaralama varsa ağırlaşmış sonuç oluştu mu?
• Platforma, donanıma veya bilişim sistemine bağımsız zarar verildi mi?
• Teknik ve dijital delillerin bütünlüğü ile zaman eşleştirmesi korundu mu?
• Her şüphelinin ortak planı, kastı ve fiilî katkısı ayrı belirlendi mi?
• Görev, yetki ve zamanaşımı hesabı doğru yapıldı mı?

Sık sorulan sorular

TCK 224 cezası nedir?

Sabit platformu cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla ele geçiren, zapt eden ya da kontrol altına alan kişi beş yıldan on beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Sabit platform ne anlama gelir?

Doğal kaynakların keşfi veya işlenmesi ya da diğer ekonomik amaçlarla deniz yatağına daimi biçimde yerleştirilmiş yapı, tesis veya yapay adacıkları ifade eder. Her gemi veya geçici yüzer ünite bu kapsamda değildir.

Platforma zarar vermek TCK 224’ü oluşturur mu?

Salt zarar verme yeterli değildir. TCK 224 için platformun ele geçirilmesi, zapt edilmesi veya kontrol altına alınması gerekir. Zarar verme koşulları varsa ayrıca değerlendirilir.

Platform çalışanlarının özgürlüğü kısıtlanırsa ne olur?

TCK 224/2 uyarınca özgürlüğün kısıtlanması nedeniyle ayrıca ceza verilir. Bu fiil temel suçun içinde erimez.

Suç şikâyete veya uzlaştırmaya tabi midir?

Hayır. Soruşturma şikâyet aranmadan yürütülür ve suç uzlaştırma kapsamında değildir.

Hangi mahkeme görevlidir?

Ceza üst sınırı nedeniyle ağır ceza mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme platformun konumu ve fiilin icra edildiği yerler dikkate alınarak belirlenir.

Dava zamanaşımı kaç yıldır?

Temel dava zamanaşımı süresi kural olarak on beş yıldır. Kesme ve durma nedenleri somut dosyaya göre ayrıca hesaba katılır.

Sonuç

TCK 224 sabit platformların işgali suçu, deniz yatağına daimi yerleştirilen ekonomik tesisler üzerindeki hukuka uygun kontrolü koruyan özel bir suç tipidir. Uygulamada platformun teknik statüsü, bulunduğu deniz alanı, kontrolün gerçekten el değiştirip değiştirmediği ve kişilere karşı bağımsız fiillerin varlığı birlikte incelenmelidir.

Ulaşım araçları ve sabit platformlara karşı suçların komşu düzenlemesi için TCK 223 ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması yazısı incelenebilir. Serinin sonraki maddesi olan TCK 225 hayasızca hareketler ise farklı bir bölümde, genel ahlâka karşı suçları düzenler.

Kaynakça

• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu güncel metni, Mevzuat Bilgi Sistemi.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kabul metni, TBMM.
• TBMM 22. Dönem 121. Birleşim tutanağı, TCK 224 görüşmesi ve kabul edilen metin.
• Türk Ceza Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu.
• Öne çıkan fotoğraf: Julia Taubitz, Unsplash.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.