CMK 8 Bağlantı Kavramı: Bağlantılı Suç ve Davalar

Avukat İltan Ekmekçioğlu, Uygulamada Sık Karşılaşılan Suçlar ve Yargılaması kitabı

CMK 8 bağlantı kavramı, birden fazla suç veya sanık arasında ceza muhakemesi bakımından ilişki kurulmasını düzenler. Aynı kişinin birden fazla suçtan sanık olması ya da aynı suç nedeniyle birden fazla sanığın bulunması hâlinde bağlantı var sayılır.

Suçun işlenmesinden sonra suçluyu kayırma veya suç delillerini yok etme, gizleme ya da değiştirme fiilleri de bağlantılı suç kabul edilir. Şüpheli ve sanık kavramlarının anlamı için CMK 2 tanımlar, görev kurallarının davaya etkisi için CMK 3 görevli mahkeme yazıları incelenebilir.

CMK 8 Güncel Madde Metni

Bağlantı kavramı

MADDE 8. (1) Bir kişi, birden fazla suçtan sanık olur veya bir suçta her ne sıfatla olursa olsun birden fazla sanık bulunursa bağlantı var sayılır.

(2) Suçun işlenmesinden sonra suçluyu kayırma, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme fiilleri de bağlantılı suç sayılır.

CMK 8 Madde Gerekçesi

Maddede “murtabıt” yerine “bağlantılı” sözcüğü kullanılmıştır. Madde iki fıkradan oluşmaktadır. Birinci fıkra, 1412 sayılı Kanunun 3 üncü maddesini tekrarlamakta, ikinci fıkra ise bağlantı kavramını genişletmekte ve aynı Kanunun 230 uncu maddesinin söz konusu ettiği olanağı somutlaştırmaktadır. Böylece ikinci fıkrada, suçun işlenmesinden sonra faile yardım etme, suçun delil, iz, eser ve emarelerini ortadan kaldırma veya suç failine yataklık etme fiillerinin de bağlantılı suç sayıldığı açıklanmıştır.

Hükmün Amacı ve Kapsamı

CMK 8’in amacı, sanıklar veya suçlar arasındaki hukuki ve fiilî ilişkinin ceza muhakemesinde dikkate alınmasını sağlamaktır. Bağlantının belirlenmesi; delillerin birlikte değerlendirilmesi, görev ve yetki sorunlarının çözülmesi ve çelişkili işlemlerin önlenmesi bakımından önem taşır.

Madde, bağlantının hangi temel durumlarda kanunen var sayılacağını gösterir. Ancak bağlantının bulunması, bütün soruşturma veya davaların kendiliğinden birleştiği anlamına gelmez. Birleştirme ve ayırma, CMK’nın takip eden hükümlerindeki şartlara göre ayrıca değerlendirilir. Aynı mahkemenin baktığı davalarda daha geniş ilişki ölçütü için CMK 11 geniş bağlantı hükmü uygulanabilir. Farklı yer mahkemelerinin yetkisindeki bağlantılı davaların hangi mahkemede toplanabileceği ise CMK 16 bağlantılı suçlarda yetki yazısında açıklanmıştır.

Bir Kişinin Birden Fazla Suçtan Sanık Olması

Aynı kişinin birden fazla suçtan sanık olması, CMK 8/1 kapsamında bağlantı oluşturur. Suçların aynı tarihte veya aynı olay içinde işlendiğinin ileri sürülmesi zorunlu değildir; kanuni bağlantı aynı sanık üzerinden kurulabilir.

Bununla birlikte her suç yönünden olay anlatımı, deliller, görevli mahkeme ve muhakeme şartları ayrı ayrı incelenir. Bağlantı, suçların maddi hukuk bakımından tek bir suç hâline gelmesine yol açmaz.

Bir Suçta Birden Fazla Sanık Bulunması

Aynı suç isnadı bakımından birden fazla sanığın bulunması da bağlantı sayılır. Kanun, sanıkların suçtaki sıfatlarının farklı olmasını bağlantıya engel görmez.

Her sanığın fiili, kastı, savunması ve delillerle ilişkisi bireysel olarak değerlendirilir. Aynı dosyada bulunmak, bir sanığa ilişkin delilin diğer sanık bakımından kendiliğinden yeterli kabul edilmesi sonucunu doğurmaz.

Suçluyu Kayırma Fiiliyle Bağlantı

Suç işlendikten sonra suçluyu kayırmaya yönelik fiiller, CMK 8/2 gereğince önceki suçla bağlantılı sayılır. Buradaki bağlantı, kayırma fiilinin önceki suç ve faille olan ilişkisine dayanır.

Suçluyu kayırma suçunun maddi hukuk bakımından şartları ve yaptırımı ayrı bir konudur. Bu konuda TCK 283 suçluyu kayırma yazısındaki açıklamalar incelenebilir.

Suç Delillerini Yok Etme, Gizleme veya Değiştirme

Asıl suçtan sonra delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme fiilleri de bağlantılı suç sayılır. Bağlantı, delile müdahale fiilinin hangi suça ilişkin olduğunun belirlenmesiyle kurulur.

Delile müdahalenin suç oluşturup oluşturmadığı, failin durumu ve maddi hukuk sonuçları ayrıca değerlendirilir. İlgili suç tipi için TCK 281 suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme yazısına başvurulabilir.

Bağlantı ile İştirak Aynı Şey midir?

Bağlantı bir ceza muhakemesi hukuku kavramıdır. İştirak ise bir suçun birden fazla kişinin katkısıyla işlenmesine ilişkin maddi ceza hukuku kurumudur.

İştirak bulunan bir olayda sanıklar arasında bağlantı da bulunabilir. Ancak bağlantı kurulması için her durumda iştirak ilişkisinin ispatlanması gerekmez; CMK 8’deki koşullardan birinin bulunması yeterlidir.

Bağlantının Tespitinde İzlenecek Usul

Bağlantı; soruşturma dosyaları, iddianameler, olay anlatımları, sanık bilgileri ve deliller karşılaştırılarak tespit edilir. Cumhuriyet savcısı soruşturma sırasında, mahkeme ise kovuşturma sırasında bağlantı konusunu değerlendirebilir.

Şüpheli, sanık, müdafi, katılan veya vekil de bağlantı bulunduğunu gerekçeli bir taleple ileri sürebilir. Talepte yalnız dosya numaralarını belirtmek yerine ortak sanık, suç, delil veya sonradan işlenen bağlantılı fiil açıkça gösterilmelidir.

Bağlantı Davaların Birleştirilmesini Zorunlu Kılar mı?

CMK 8 bağlantının tanımını yapar; bağlantılı suçlar farklı görevli mahkemelere giriyorsa davanın birlikte açılması CMK 9 davaların birleştirilmesi kapsamında, kovuşturmadaki birleştirme veya ayırma ise CMK m.10’da düzenlenir. Bu nedenle bağlantının bulunması, tek başına ve otomatik biçimde birleştirme sonucu doğurmaz.

Birleştirme değerlendirmesinde görev, yetki, davaların bulunduğu aşama, delillerin ortaklığı, savunma hakkı ve yargılamanın gereksiz yere uzayıp uzamayacağı gibi hususlar incelenir. Gerekli olduğunda birlikte görülen davalar sonradan ayrılabilir.

Görevli ve Yetkili Merci Nasıl Belirlenir?

Bağlantılı dosyalar farklı görev düzeyindeki mahkemelerin alanına giriyorsa, görev meselesi CMK’nın görev ve bağlantılı davalara ilişkin hükümleri birlikte uygulanarak çözülür. Bağlantı, tarafların görevli mahkemeyi serbestçe seçmesine olanak vermez.

Yer bakımından yetki de her suç ve dosya yönünden kontrol edilir. Dosyaların birlikte görülüp görülemeyeceği değerlendirilirken bağlantının yanında kanuni görev ve yetki kuralları korunmalıdır.

Bağlantının Hukuki Sonuçları

Bağlantının tespiti, soruşturma veya davaların birlikte yürütülmesi ihtimalini gündeme getirir. Ortak delillerin tek yerde değerlendirilmesi, aynı kişilerin tekrar tekrar dinlenmesinin önlenmesi ve olayın bütünlüğünün korunması mümkün olabilir.

Buna karşılık çok sayıda sanık ve farklı olayın aynı dosyada toplanması yargılamayı ağırlaştırabilir. Bağlantı kararı, her sanığın makul sürede yargılanma ve savunmasını etkili biçimde hazırlama hakkı gözetilerek verilmelidir.

CMK 8 Bakımından Özel Bir Süre Var mı?

CMK 8, bağlantının ileri sürülmesi için gün olarak belirlenmiş özel bir süre öngörmez. Bağlantı soruşturma veya kovuşturma sırasında dosyaların durumu ortaya çıktıkça değerlendirilebilir.

Ancak talebin gecikmesi, davaların farklı aşamalara ulaşması veya bir dosyanın sonuçlanması, birleştirmenin uygulanabilirliğini etkileyebilir. Bu nedenle bağlantı iddiasının dayanakları öğrenildiğinde gecikmeden ilgili makama sunulması önemlidir.

Sonuç

CMK 8 bağlantı kavramı, aynı sanığın birden fazla suçunu, aynı suçtaki birden fazla sanığı ve asıl suçtan sonra gerçekleştirilen belirli kayırma veya delile müdahale fiillerini kapsar.

Bağlantının tespiti davaların birlikte görülmesi ihtimalini doğurabilir; ancak otomatik birleştirme anlamına gelmez. Her dosyada görev, yetki, deliller, savunma hakkı ve yargılamanın bulunduğu aşama birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynakça

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.

Av. İltan Ekmekçioğlu