Tamirci Makinemi Teslim Etmiyor: Hapis Hakkı ve İşletmenin Hakları

Tamirci, yalnız “alacağım var” diyerek her durumda makinenizi elinde tutamaz. Ancak kanundaki şartlar gerçekleşmişse, borç ödeninceye kadar makineyi teslim etmekten kaçınmasını sağlayan hapis hakkı bulunabilir. Bu nedenle ilk inceleme, makinenin mülkiyetiyle birlikte tamir sözleşmesine, talep edilen borca ve teslim koşullarına yönelmelidir.

Üretim makinesinin serviste kalması, işletme açısından onarım ücretini aşan kayıplar yaratabilir. Siparişler gecikebilir, başka bir makine kiralanması gerekebilir veya üretim hattı durabilir. Buna rağmen işletmenin acil ihtiyacı, tamircinin ileri sürdüğü hakkı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Makinenin hemen alınması gerekiyorsa ücretin tartışmasız kısmının ödenmesi, yeterli güvence sunulması, yazılı teslim protokolü veya mahkemeden geçici koruma istenmesi birlikte değerlendirilmelidir. Hangi yolun uygun olduğu, borcun ve alıkoymanın hukuki dayanağına bağlıdır.

Tamircinin hapis hakkı nedir?

Hapis hakkı, belirli şartlarla alacaklıya elinde bulunan eşyayı borç ödeninceye kadar teslim etmeme imkânı tanır. Buradaki “hapis”, ceza hukuku anlamında bir yaptırım değildir. Eşyanın alacağın güvencesi olarak tutulmasını ifade eder.

Türk Medeni Kanunu’nun 950. maddesi, alacaklının borçlunun rızasıyla elinde bulundurduğu taşınır üzerinde bu hakkı kullanabilmesinin koşullarını düzenler. Borcun ödeme zamanının gelmiş olması ve eşya ile alacak arasında gerekli bağlantının bulunması temel inceleme konularıdır. Tacirler arasında, zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa bağlantı bakımından özel kural vardır.

Onarım için teslim edilen bir üretim makinesi, bu düzenleme kapsamında değerlendirilebilir. Fakat her servis formu, her fatura veya her cari hesap bakiyesi otomatik olarak geçerli bir hapis hakkı doğurmaz. Tamircinin ileri sürdüğü alacağın varlığı, miktarı, ödeme zamanı ve sözleşmeyle ilişkisi belirlenmelidir. Makinenin kim tarafından ve hangi yetkiyle teslim edildiği de ayrıca önemlidir.

Bu konu, işyerinin kira borcu nedeniyle gündeme gelen kiraya verenin hapis hakkından farklıdır. Servis alacağı ile kira alacağının dayanakları ve uygulanacak hükümler birbirine karıştırılmamalıdır.

Makine bana aitse neden hemen geri alamıyorum?

Mülkiyet hakkı ile bir eşyayı geçici olarak elinde tutmaya dayanak olabilecek haklar birbirinden ayrıdır. Makinenin size ait olması, karşı tarafın hiçbir koşulda teslimden kaçınamayacağı anlamına gelmez.

Öte yandan tamircinin makineyi elinde bulundurması da mülkiyetin ona geçtiğini göstermez. Makinenin sahibi hâlâ siz olabilirsiniz. Tartışma, teslimin hangi koşulla yapılacağı ve karşı tarafın elinde tutmayı haklı gösterecek bir dayanağının bulunup bulunmadığı üzerindedir.

İlk görüşmede şu belgelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir:

1. Makinenin satın alma faturası ve seri numarası.
2. Servise teslim veya taşıma belgesi.
3. Onarım teklifi ve iş emri.
4. Kabul edilen fiyat ve ödeme planı.
5. Yapılan işlemlerin dökümü.
6. Ödemeler ve teslim talebine verilen cevaplar.

Makinenin işletme envanterinde bulunması yararlıdır. Ancak teslim edilen cihazla envanterdeki kaydın aynı makineye ait olduğu gösterilmelidir. Marka ve modelin yanında seri numarası bu nedenle önem taşır.

Hapis hakkının şartları nasıl incelenir?

Makine tamirciye rızayla teslim edilmiş olmalı

Onarım amacıyla makinenin servise bırakılması, rızaya dayalı teslimin tipik örneğidir. Buna karşılık tamircinin işletmeye gelerek başka bir makineyi kendi kararıyla götürmesi aynı şekilde değerlendirilemez.

Teslimin kapsamı da önemlidir. Yalnız arıza tespiti için verilen makineyle, belirli bir bedel karşılığında kapsamlı onarım için bırakılan makine arasında sözleşmesel fark bulunabilir.

Makineyi teslim eden çalışanın yetkisi tartışmalıysa iş emri, şirket içi görevlendirme ve daha önceki işlem düzeni incelenmelidir. Her çalışan bütün fiyat artışlarını veya ek işlemleri onaylamaya yetkili kabul edilmemelidir.

Gerçek ve ödeme zamanı gelmiş bir alacak bulunmalı

“Muaccel alacak”, ödeme zamanı gelmiş alacak demektir. Henüz ödeme günü gelmeyen bir bedel için genel kurala göre aynı sonuç çıkarılamaz. Bununla birlikte borçlunun ödeme güçsüzlüğüne ilişkin TMK m.952’deki kanuni istisnalar ayrıca değerlendirilir.

Onarım ilişkisinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu durumlarda Türk Borçlar Kanunu m.479 önemlidir. Bu hüküm, iş sahibinin bedel ödeme borcunun eserin teslimi anında muaccel olmasını düzenler. Tarafların geçerli ödeme anlaşması ve işin niteliği de incelenmelidir.

Bu nedenle servisin yalnız fatura düzenlemesi, bedelin her durumda doğru miktarda ve ödeme zamanı gelmiş bir alacak olduğunu tek başına kanıtlamaz. İşin tamamlanıp tamamlanmadığı, teslim teklifinin yapılıp yapılmadığı ve vade anlaşması birlikte ele alınır.

Makine ile alacak arasındaki bağlantı belirlenmeli

Makinenin onarımından doğan ücret, eşya ile alacak bağlantısı bakımından güçlü bir örnektir. Bunun dışında kalan borçlarda ayrıca değerlendirme gerekir.

Kanun, tacirler arasında zilyetlik ve alacak ticari ilişkiden doğmuşsa bağlantının var sayılmasını öngörür. Dolayısıyla eski borcun farklı bir onarıma ilişkin olması, her olayda hapis hakkını kesin olarak dışlamaz.

Buna karşılık şirketin borcu ile şirket ortağının kişisel borcu birbirine karıştırılmamalıdır. Birden fazla şirketin aynı kişilerce yönetilmesi, bütün şirket mallarının tek borçluya ait sayılmasını sağlamaz.

Tamirci eski borç için yeni bırakılan makineyi tutabilir mi?

Bu soruya yalnız “eski borç” denilerek cevap verilemez. Önce alacaklının ve borçlunun kimliği belirlenmelidir. Ardından ilişkinin ticari niteliği, tarafların tacir olup olmadığı ve teslimin hangi koşulla gerçekleştiği araştırılır.

Eski borç başka bir şirketin borcuysa, makineyi teslim eden işletmenin bu borçtan neden sorumlu olduğu açıklanmalıdır. Grup şirketi ilişkisi veya ortak yöneticiler bulunması tek başına yeterli değildir.

Ayrıca teslim sırasında kabul edilmiş özel bir yükümlülük bulunabilir. Türk Medeni Kanunu m.951, alacaklının üstlendiği yükümlülükle veya teslim sırasında ya da daha önce verilen talimatla bağdaşmayan durumlarda hapis hakkının kullanılmasına sınırlama getirir. Bu nedenle servisle yapılan yazılı anlaşma önemlidir.

Örneğin yalnız inceleme amacıyla teslim edilen makinenin belirli tarihte koşulsuz iade edileceği yazılı olarak kabul edilmişse, bu hüküm göz ardı edilerek genel bir alıkoyma sonucu kurulamaz. Belgenin gerçek içeriği ve borç ödemeden acze ilişkin kanuni istisnalar incelenmelidir.

Fatura tekliften yüksek geldiyse ne yapılmalı?

Önce ilk teklifin kapsamıyla yapılan işlerin kapsamı karşılaştırılmalıdır. Değiştirilen parçalar, işçilik, nakliye, sökme ve takma işlemleri ayrı gösterilmelidir.

Fiyat artışının nedeni belirsiz bırakılmamalıdır. Servisten, ek işlemin ne zaman gerekli görüldüğü, kim tarafından onaylandığı ve hangi bedelle yapıldığı yazılı olarak sorulabilir.

Götürü bedel, belirli bir işin baştan kararlaştırılmış toplam ücretidir. Türk Borçlar Kanunu m.480, bu bedelle üstlenilen işte daha fazla emek veya masraf çıkmasının tek başına fiyat artırma hakkı vermediğini düzenler. Kanundaki olağanüstü durumlar ve işin sonradan genişletilmesi farklı değerlendirmeler gerektirebilir.

İtirazın sadece “fatura çok yüksek” şeklinde bırakılması yararlı olmaz. Hangi işin hiç yapılmadığı, hangi parçanın onaysız değiştirildiği veya hangi bedelin anlaşmaya aykırı olduğu belirtilmelidir.

Yazışmaların delil değeri bakımından e-posta ile borç ispatı hakkındaki açıklamalar da dikkate alınabilir. Mesajların yalnız seçilmiş ekran görüntüleri değil, tarih ve taraf bilgileriyle birlikte tamamı korunmalıdır.

Yeterli teminat göstererek makineyi geri almak mümkün mü?

Türk Medeni Kanunu m.953, borcun yerine getirilmemesi ve yeterli güvence gösterilmemesi hâlinde, önceden bildirimle eşyanın rehin hükümlerine göre paraya çevrilmesinin istenebileceğini düzenler. Güvence sunulmasının hem paraya çevirme talebine hem de teslim uyuşmazlığına etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Ancak önerilen her senet, her kefalet veya her banka belgesi yeterli güvence sayılmaz. Teminatın tutarı, tahsil edilebilirliği, süresi ve kapsamı önemlidir. Sadece güvence teklif edildiği için makinenin fiilen teslim edildiği veya uyuşmazlığın sona erdiği kabul edilemez.

Taraflar, ihtilaflı bedelin güvencesini ayrıca düzenleyerek makinenin teslimi konusunda anlaşabilir. Böyle bir protokolde ücret uyuşmazlığının devam edip etmediği ve hangi taleplerin saklı tutulduğu açıkça belirtilmelidir.

Anlaşma sağlanamıyorsa, uygun hukuki talep ve geçici koruma seçeneği somut dosyaya göre belirlenir. “Teminat teklif ettim, makineyi zorla alabilirim” düşüncesiyle hareket edilmemelidir.

Borcu kabul etmeden ödeme yapıp makineyi almak doğru olur mu?

Üretim kaybının büyümesi nedeniyle ödeme yaparak makineyi geri almak ekonomik açıdan değerlendirilebilir. Ancak bu tercih, belgeler görülmeden önerilebilecek tek çözüm değildir.

Ödeme yapılacaksa, hangi kalemin ödendiği ve hangi bölüme itiraz edildiği açıkça kaydedilmelidir. İhtirazi kayıt, kişinin belirli haklarından vazgeçmediğini açıklamasıdır. Bunun nasıl ve ne zaman bildirildiği önem taşır.

Buna karşılık “itiraz ederek ödedim” demek, sonradan paranın mutlaka geri alınacağı anlamına gelmez. Ödeme sebebi, imzalanan belge, borcun gerçekten bulunup bulunmadığı ve başvurulacak hukuki yol birlikte değerlendirilir.

Özellikle “tarafların birbirinden hiçbir alacağı kalmamıştır” içeren bir metin, basit teslim tutanağından farklı sonuç doğurabilir. Makineyi teslim almak için imzalanan evrakın tamamı okunmalıdır.

Tamirci makineyi kendiliğinden satabilir mi?

Hapis hakkı, makinenin doğrudan tamircinin mülkiyetine geçmesi demek değildir. Alacaklının makineyi elinde tutmasıyla makineyi satması farklı işlemlerdir.

TMK m.953, gerekli koşullarda bildirim yapılarak teslime bağlı rehin hükümleri uyarınca paraya çevirmenin istenmesini düzenler. Bu hüküm, her tamirciye istediği bedelle ve istediği kişiye özel satış yapma yetkisi vermez.

Makinenin satışa çıkarıldığı, sökülmeye başlandığı veya başka adrese taşınacağı öğrenilmişse ilan ve yazışmalar korunmalıdır. Yalnız telefonla tartışmak yerine somut risk belgelenmelidir.

Mahkemeden istenecek geçici önlem, olayın özelliğine göre satışın veya devrin önlenmesi, makinenin korunması ya da uygun başka bir tedbir olabilir. Tedbirin kapsamı, hak iddiasıyla ve tehlikeyle orantılı kurulmalıdır.

Makinenin teslimi için ihtiyati tedbir istenebilir mi?

İhtiyati tedbir, dava sonuçlanıncaya kadar hakkın korunmasını sağlayan geçici önlemdir. Makinenin kaybolması, el değiştirmesi veya ciddi biçimde zarar görmesi tehlikesi varsa değerlendirilir. Dayanak, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389 ve devamındaki koşullardır.

Üretimin durması da talebin aciliyetini açıklayabilir. Fakat mahkemeden doğrudan makinenin teslimini istemek, bazı dosyalarda davanın sonucunu peşinen sağlayabilecek nitelikte görülebilir. Bu nedenle teslim tedbirinin her başvuruda verileceği söylenemez.

Talepte, makinenin işletmedeki işlevi, başka makineyle ikame edilip edilemediği, mevcut borç uyuşmazlığı ve önerilen güvence açıklanmalıdır. Makinenin değerinin yüksek olması tek başına yeterli değildir.

Mahkeme, talebi reddedebilir, daraltabilir veya teminat şartına bağlayabilir. Geçici önlemin kapsamı ile esas davada istenen sonuç birbirinden ayrılmalıdır. Tedbir kararı alınması hâlinde kararın uygulanması ve esas davanın açılması için geçerli süreler de dosya üzerinden izlenmelidir.

Delil tespiti hangi durumda gerekir?

Makine henüz sökülü durumdaysa, arızanın ilk hâli kaybolabilecekse veya başka servis müdahale edecekse teknik delilin korunması önem kazanır.

HMK m.400 ve devamında düzenlenen delil tespiti, ileride kullanılacak bir olgunun kaybolma veya ispatının güçleşmesi tehlikesine karşı mahkeme aracılığıyla inceleme yapılmasını sağlar. Makinenin çalışır durumda olup olmadığı, hangi parçaların takıldığı ve hangi işlemlerin tamamlandığı teknik incelemeye konu olabilir.

Talep somut olmalıdır. “Servisin kusuru tespit edilsin” demek yerine, incelenmesi gereken parçalar ve uyuşmazlık noktaları açıklanmalıdır. Bilirkişinin hukuki sonucu değil, uzmanlığına giren teknik olguları değerlendirmesi beklenir.

Delil tespiti makinenin iadesine hükmedilmesi değildir. Ayrıca tek başına bütün dava ve zamanaşımı sürelerini koruduğu varsayılmamalıdır.

Üretim kaybı ve makine kiralama gideri istenebilir mi?

Makinenin hukuka aykırı biçimde teslim edilmemesi nedeniyle zarar doğmuşsa tazminat değerlendirilebilir. Bunun için alıkoymanın hukuki durumu, zarar ve aralarındaki bağlantı gösterilmelidir. Sözleşmeye aykırılığa dayanan sorumlulukta kusur ve ispat düzeni de Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleriyle birlikte incelenir.

Geçerli bir hapis hakkının kullanıldığı dönemle, borç ödendiği hâlde teslimin yapılmadığı dönem aynı şekilde ele alınmayabilir. Zarar hesabı yapılmadan önce teslim yükümlülüğünün ne zaman doğduğu belirlenmelidir.

İkame makine kiralama giderleri, dışarıdan üretim satın alınması veya belirli siparişlerin kaybı belgeyle açıklanabilir. Ancak her işletme gideri bu uyuşmazlığa yüklenemez.

Özellikle ciro ile kazanç kaybı karıştırılmamalıdır. Yapılamayan satışın toplam tutarı, her zaman işletmenin net zararı değildir. Tasarruf edilen maliyetler, alternatif üretim imkânları ve aynı dönemdeki başka aksaklıklar değerlendirilir.

Zararın büyümesini önlemek için alınabilecek makul önlemler de önemlidir. İkame makine kiralanması mümkünken hiçbir araştırma yapılmaması veya belgelerin tutulmaması, sonradan yapılacak değerlendirmeyi etkileyebilir.

Hangi mahkemede dava açılır?

Her onarım uyuşmazlığı kendiliğinden ticari dava değildir. Tarafların hukuki durumu, işlemin amacı ve uygulanacak özel görev kuralları incelenmelidir.

Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bir uyuşmazlıkta asliye ticaret mahkemesi gündeme gelebilir. Ticari dava sayılmayan ve özel görev kuralına girmeyen durumlarda asliye hukuk mahkemesi değerlendirilir.

Kişisel amaçla alınan bir onarım hizmeti ise tüketici işlemi olabilir. Buna karşılık işletmenin üretiminde kullanılan makinenin onarımı, sırf taraflardan biri gerçek kişi olduğu için tüketici işlemi sayılmaz.

Makinenin bulunduğu yerin mutlaka tek yetkili mahkeme olduğu da varsayılmamalıdır. Davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa yeri ve varsa geçerli yetki anlaşması birlikte incelenir. Davanın yanlış kişiye yöneltilmemesi için servis tabelasındaki isimle sözleşme ve faturadaki kişi veya şirket unvanı karşılaştırılmalıdır.

Dava açmadan önce arabuluculuk gerekir mi?

Ticari davalarda konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat talepleri bakımından TTK m.5/A dikkate alınır. Bu kapsamda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Yalnız makinenin aynen teslimini isteyen talep ile para alacağı talebi aynı değildir. Teslim, borçsuzluk ve tazminat birlikte istenecekse dava şartı her talebin niteliği gözetilerek değerlendirilmelidir.

Arabuluculuk görüşmelerinde teslim tarihi, bedelin tartışmasız kısmı, teminat, nakliye ve makinenin mevcut durumu açıkça düzenlenebilir. Ancak görüşmelerin başlaması, eşyanın korunmasına yönelik acil ihtiyacın bekletilmesini gerektirmez.

Makine kiralıksa veya finansal kiralama konusuysa ne olur?

Makineyi kullanan işletmeyle malik farklı olabilir. Bu durumda onarım sözleşmesini kimin yaptığı ve servisin mülkiyet durumunu bilip bilmediği önemlidir.

TMK m.950, borçluya ait olmayan taşınırlar bakımından da iyiniyetli zilyetlik kazanımının korunduğu ölçüde bir düzenleme içerir. Buna karşılık finansal kiralama sözleşmesine ilişkin özel hükümler ayrıca incelenmelidir. Genel hapis hakkı kuralı bütün özel düzenlemeleri etkisiz hâle getirmez.

Servise verilen belgelerde makinenin başka bir şirkete ait olduğu açıkça görülüyorsa bu bilgi göz ardı edilmemelidir. Malik, kiracı ve servis arasındaki haklar ayrı ayrı değerlendirilir.

Servisin iflas etmesi hâlinde konu farklı bir aşamaya geçer. Bu ihtimalde iflas eden şirkette kalan makinenin geri alınması hakkındaki başvuru yolları ayrıca incelenmelidir.

Ceza şikâyeti makineyi geri almaya yeter mi?

Her teslim etmeme olayı suç değildir. Gerçek bir ücret uyuşmazlığı ve hapis hakkı iddiası bulunabilir. Böyle bir olayda ceza şikâyeti, hukuki incelemenin yerine geçmez.

Buna karşılık makinenin satılması, parçalara ayrılması, gizlenmesi veya teslim amacı dışında kullanılması gibi somut olgular ayrı bir değerlendirme gerektirebilir. Suçun niteliği ve unsurları olayın bütününe göre belirlenir.

Başvuruda bilinen olaylarla varsayımlar ayrılmalıdır. “Makine satıldı” deniliyorsa bunun dayanağı gösterilmelidir. Sadece cevap verilmemesi üzerinden kesin suç isnadı kurulması doğru olmaz.

Ceza soruşturmasının başlaması da makinenin hemen iade edileceği anlamına gelmez. Teslim, geçici koruma ve tazminat talepleri ayrıca planlanmalıdır.

İki kısa uygulama örneği

Örnek 1: İşletme, belirli bedelle onarılması için bıraktığı makinenin ücretini tamamen ödemiştir. Servis bu kez işletme ortağının kişisel borcunu ileri sürerek teslimden kaçınmaktadır. Şirketle ortağın borçlarının ayrılığı, ödeme belgeleri ve ileri sürülen hakkın dayanağı incelenmelidir.

Örnek 2: İki tacir arasında uzun süredir devam eden bakım ilişkisi vardır. Servis, önceki onarımlardan kalan muaccel alacak için yeni teslim edilen makine üzerinde hapis hakkı ileri sürmektedir. Borcun başka bir onarıma ait olması tek başına yeterli cevap değildir. Ticari bağlantı kuralı ve teslim anlaşması değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Tamirciye borcum yoksa makineyi tutabilir mi?

Geçerli başka bir dayanak bulunmuyorsa teslimden kaçınması hukuka aykırı olabilir. Ödeme belgeleriyle ileri sürülen borcun aynı işe ait olup olmadığı karşılaştırılmalıdır.

Faturaya itiraz etmem hapis hakkını kaldırır mı?

Tek başına kaldırmaz. İtirazın dayanağı ve alacağın gerçekten bulunup bulunmadığı incelenir. Faturaya itiraz edilmemesi de her hukuki tartışmayı kendiliğinden sona erdirmez.

İşletmemin durması makinenin hemen teslimini sağlar mı?

Otomatik olarak sağlamaz. Ancak geçici koruma ihtiyacını ve ekonomik zararı açıklayan önemli bir olgudur. Sipariş ve üretim kayıtlarıyla desteklenmelidir.

Makineyi zorla alabilir miyim?

Kendi başınıza zor kullanarak teslim almaya çalışmanız yeni hukuki ve cezai riskler yaratabilir. Teslimin hukuki dayanağı ve uygulanabilir başvuru yolu belirlenmelidir.

Servis çalışanının mesajı delil olabilir mi?

Olabilir. Mesajın kim tarafından gönderildiği, çalışanın yetkisi ve konuşmanın bütünü önemlidir. Tek bir cümle bağlamından koparılmamalıdır.

Faturası olmayan makinenin iadesi istenebilir mi?

Mülkiyet ve teslim başka uygun delillerle açıklanabilir. Seri numarası, envanter, banka ödemesi, sözleşme ve teslim belgeleri birlikte değerlendirilir.

Makinenin değeri borçtan çok yüksekse hapis hakkı geçersiz midir?

Değer farkı tek başına bütün koşulları ortadan kaldırmaz. Hakkın dürüstlük kuralına uygun kullanılıp kullanılmadığı ve somut durum ayrıca incelenir.

Servis makineyi kullanabilir mi?

Eşyayı elinde tutma iddiası, onu kendi üretiminde kullanma yetkisiyle aynı değildir. Kullanımın sözleşmesel veya başka hukuki dayanağı bulunmalıdır.

Teslim tutanağına ne yazılmalı?

Makinenin kimliği, mevcut durumu, eksik parçalar, test sonucu, teslim tarihi ve varsa saklı tutulan talepler açıkça belirtilmelidir.

Sözleşmeyle bu uyuşmazlık önlenebilir mi?

Teslim tarihi, iş kapsamı, ek iş onayı, ücret ve güvence koşullarının açık yazılması uyuşmazlığı azaltabilir. Ticari sözleşmelerde risk yönetimi bu hazırlığın parçasıdır.

Sonuç

“Tamirci makinemi teslim etmiyor” diyen işletmenin önceliği, makinenin mülkiyetini ve teslimini belgelemek, talep edilen borcun dayanağını öğrenmek ve mevcut teknik durumu korumaktır.

Hapis hakkının koşulları oluşmuşsa yalnız mülkiyet belgesine dayanmak yeterli olmayabilir. Koşullar oluşmamışsa teslim ve zarar talepleri değerlendirilir. Ödeme, güvence, arabuluculuk ve dava seçenekleri, üretim kaybının büyüklüğüyle birlikte ele alınmalıdır.

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşme, servis formu, ödeme kayıtları ve makinenin hukuki durumu görülmeden somut uyuşmazlığın sonucu hakkında kesin değerlendirme yapılamaz.

Hukuki kaynaklar

1. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, özellikle m.950–953.
2. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: Türk Medeni Kanunu metni.
3. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, sözleşmeye aykırılık ve eser sözleşmesi hükümleri, özellikle m.479–480.
4. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.4, 5 ve 5/A.
5. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, görev, yetki, ihtiyati tedbir ve delil tespiti hükümleri.