Komşunun Ağacının Bahçeme Taşan Dallarını Kesebilir miyim?

Komşunun ağacından bahçenize taşan dalları veya kökleri, yalnız sınırı aştıkları için hemen kesemezsiniz. Türk Medeni Kanunu m.740, taşmanın zarar vermesini ve kaldırılmasını istemenize rağmen uygun süre içinde giderilmemesini arar. Bu şartlar gerçekleştiğinde taşan dal ve kökleri kesip mülkiyetinize geçirebilirsiniz. Ancak bu hak, ağacın tamamını kesme veya komşunun bahçesine izinsiz girme yetkisi vermez. Ağacın koruma altında olup olmadığı ve müdahalenin güvenliği de önceden araştırılmalıdır.

Bu yazı, ayrı parsellerde bulunan özel bahçeler arasındaki dal ve kök taşmasına odaklanır. Apartmanın ortak bahçesi, kamuya ait ağaçlar ve ormanlar aynı kuralla çözülemez.

Dalın sınırı aşması ile zarar vermesi aynı şey mi?

TMK m.740 bakımından önce iki olgu ayrılır: Dal veya kök sizin arazinize taşıyor mu, bu taşma hangi zarara yol açıyor? Dalın çatı kaplamasına sürtünmesi, geçişi engellemesi veya kökün bahçe döşemesini kaldırması araştırılabilecek durumlardır. Fotoğrafta dalın görünmesi, ileri sürülen bütün zararın o ağaçtan doğduğunu tek başına kanıtlamaz.

Yaprak dökülmesi, gölge veya manzaranın azalması gibi her rahatsızlık da kendiliğinden kesim hakkı doğurmaz. Rahatsızlığın niteliği, yoğunluğu ve taşınmazın kullanımı değerlendirilmelidir. Dal veya kök sınırı aşmıyorsa m.740’taki özel kesim imkânına dayanılmaz. Koşulları varsa TMK m.730 ve 737 kapsamında tehlikenin ya da komşuluk sınırlarını aşan etkinin giderilmesi istenebilir.

Bahçe duvarının gerçek parsel sınırı olduğu da peşinen kabul edilmemelidir. Sınır tartışmalıysa güncel tapu kaydı, kadastro planı ve gerektiğinde teknik ölçüm alınmalıdır. TMK m.719, plan ile arazideki işaretler uyuşmadığında, kanundaki heyelan bölgesi istisnası dışında plandaki sınırı esas alır. Telefon haritası üzerinden kesim çizgisi belirlemek uygun değildir.

Komşuya nasıl bildirim yapılmalı, kaç gün verilmeli?

Önce ağacın bulunduğu taşınmazın malikine, yani mülkiyet hakkı sahibine, taşan dal veya köklerin kaldırılması talebi iletilmelidir. Bildirimde hangi ağaçtan, hangi bölümden ve hangi zarardan söz edildiği anlaşılmalıdır. “Bahçeni düzenle” şeklindeki genel bir mesaj, uyuşmazlık konusu müdahaleyi göstermeyebilir.

Kanunda bütün olaylar için geçerli yedi, on beş veya otuz günlük bir süre yoktur. Kullanılan ölçü “uygun süre”dir. İşin kapsamı, uzman ekip gerekip gerekmediği, güvenli müdahale koşulları ve varsa izin süreci dikkate alınmalıdır. Bildirimin ulaştığı tarih ve karşı tarafa tanınan süre açıkça kaydedilmelidir. Çok kısa bir süre belirleyip hemen kesime girişmek, kanundaki şartın yerine getirildiğini göstermez.

TMK m.740, talebin mutlaka noter aracılığıyla yapılmasını öngörmez. Buna karşılık içeriği ve ulaşma tarihi ispatlanabilen yazılı bildirim kullanmak uyuşmazlığı azaltır. Noter ihtarı seçeneklerden biridir. Yazılı talebin hazırlanması ve tebliğ kayıtları için ihtarnamenin nasıl hazırlanacağına ilişkin açıklamalar incelenebilir.

1. Parsel ve iletişim bilgilerini, ağacın konumunu yazın.
2. Taşan bölümü ve verdiği zararı fotoğraflarla somutlaştırın.
3. İstenen işlemi ve tamamlanması için tanınan uygun süreyi belirtin.
4. Güvenli çalışma ve varsa izin için nasıl iletişim kurulacağını açıklayın.
5. Bildirimi, ulaşma kaydını ve verilen cevabı birlikte saklayın.

Süre geçtiyse ağacı istediğim gibi budayabilir miyim?

Hayır. Kanuni imkân, şartları gerçekleşen taşan dal ve köklerle sınırlıdır. Ağacın gövdesini kesmek, komşu parseldeki dalları da kaldırmak veya gereğinden fazla müdahalede bulunmak bu hakkın kapsamına kendiliğinden girmez. Ağacın bütünüyle kaldırılması gerekiyorsa bunun hukuki ve teknik dayanağı ayrıca belirlenmelidir.

Özellikle kalın köklerin kesilmesi ağacın devrilmesine, büyük dalların alınması dengesinin bozulmasına yol açabilir. Uzman incelemesi, yalnız hangi dalın kesileceğini değil, işlemin ağaca ve çevreye etkisini de ortaya koymalıdır. Haklı bir kaldırma talebi, hatalı uygulamanın doğuracağı zarardan otomatik olarak kurtarmaz.

TMK m.740 komşunun arazisine genel bir giriş izni içermez. İşlem için karşı parsele girmek gerekiyorsa rıza veya uygun hukuki yol sağlanmalıdır. Elektrik hattına yakın dal, yüksekten çalışma ya da devrilme riski varsa kişisel müdahale yerine yetkili birim ve uzman ekip değerlendirmesi gerekir.

Varsayımsal örnek: Komşunun ağacının bir dalı bahçe deposunun oluğuna sürekli sürtünüyor olsun. Dalın konumu, oluk hasarı ve bunların bağlantısı belgelenir. Malik uygun süre verilerek dalı kaldırmaya çağrılır. Süre sonunda koşullar oluşmuşsa değerlendirilecek işlem, soruna yol açan taşan dalın güvenli biçimde alınmasıdır. Ağacı dipten kesmek aynı talebin doğal devamı değildir.

Anıt ağaç, ortak bahçe ve ormanlarda ne değişir?

2863 sayılı Kanun m.6 ve 9, korunması gereken tabiat varlıkları ve bunlara yapılacak fiziki müdahaleler bakımından önem taşır. Koruma statüsü bulunan ağaçta, özel hukuk bakımından haklı olmak idari izin kurallarını ortadan kaldırmaz. TMK m.741 de bitki dikiminde uyulacak özel kuralları saklı tutar. Bu nedenle her yer için tek bir dikim mesafesi veya serbest kesim kuralı ileri sürülmemelidir.

Kesmeden önce hangi deliller korunmalı?

Budama veya köklerin çıkarılması, uyuşmazlığın en önemli fiziksel izlerini ortadan kaldırabilir. Ağacın hangi parselde bulunduğunu, taşan kısmın konumunu ve hasarı birlikte gösteren tarihli fotoğraflar alın. Özel alana izinsiz girerek kayıt toplamayın. Tapu ve ölçüm belgeleri, bildirim kayıtları, teknik görüş, onarım teklifi ve faturalar aynı dosyada tutulmalıdır.

Kökün hangi ağaca ait olduğu veya döşemedeki bozulmanın nedeni tartışmalıysa uzman incelemesi gerekir. “Kök var, demek ki bütün çatlaklar bu ağaçtan” biçiminde sonuç çıkarılmamalıdır. Uzmandan hasarın nedeni, giderilme yöntemi ve kesimin yaratacağı risk hakkında somut değerlendirme istenebilir.

Delilin kaybolması veya sonradan gösterilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ihtimali varsa HMK m.400 ve devamı kapsamında mahkemeden delil tespiti istenebilir. Bu, mevcut durumun keşif veya bilirkişi incelemesiyle kayda alınmasıdır; tek başına kesim izni veya tazminat kararı değildir. Dava öncesinde esas davaya bakacak mahkemeye ya da inceleme yapılacak şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir. Dava açıldıktan sonra talep davayı gören mahkemeye yöneltilir. Tespit giderleri için avans yatırılması gerekir.

Komşu kabul etmezse hangi yol izlenir?

Zararın, sınırın veya güvenli müdahalenin tartışmalı olduğu durumda kendi başınıza kesim yapmak yerine mahkeme yoluyla çözüm aranabilir. TMK m.683 ve 730 çerçevesinde müdahalenin önlenmesi, eski hâle getirme veya tehlikenin giderilmesi talebi olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Oluşmuş bir zararın karşılanması isteniyorsa zarar kalemleri ve olayla bağlantısı ayrıca gösterilmelidir. Kesim masrafının tamamının kendiliğinden karşı tarafa yüklenebileceği varsayılmamalıdır.

6325 sayılı Kanun m.18/B/1-ç uyarınca komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Başvuru, yetkili mahkemenin bulunduğu yer arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro bulunmayan yerde görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvurulur. Anlaşma olmazsa son tutanak dava dilekçesine eklenir. Bu dava şartı 1 Eylül 2023’te yürürlüğe girmiştir; o tarihte görülmekte olan davalar için geçici m.3’teki istisna saklıdır.

Ayrı parsellerde mülkiyet hakkına dayanılarak taşan dalların kaldırılması ve elatmanın önlenmesi isteniyorsa, özel bir görev kuralı bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Taşınmazın aynına ilişkin bu talepte taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin kesin yetkisi dikkate alınır (HMK m.2 ve 12). Ortak bahçe, kira ilişkisi veya yalnız zilyetliğin korunması gibi farklı hukuki temellerde mahkeme ayrıca belirlenir.

Anlaşmada hangi ağacın hangi bölümüne, kim tarafından, ne zaman müdahale edileceği; izinler, çalışma erişimi, masraflar ve güvenlik önlemleri açık yazılmalıdır. Bu kapsamdaki arabuluculuk anlaşmasının icra edilebilirlik şerhi için m.18/B’deki zorunluluk da gözetilmelidir. Yargılamada harç, keşif, bilirkişi ve tebligat giderleri doğabilir; dosya görülmeden sabit masraf veya sonuç süresi verilemez.

Dal düşmek üzereyse arabuluculuğun bitmesi mi beklenir?

Ciddi ve yakın tehlikede güvenliği sağlamak için ilgili acil yardım veya belediye birimine bildirim yapılmalı; hukuki koruma da geciktirilmemelidir. HMK m.389 ve devamı uyarınca koşulları varsa ihtiyati tedbir, yani dava sonuçlanıncaya kadar geçici koruma istenebilir. Arabuluculuk, acil tedbir başvurusunu engellemez. Mahkeme talebin gerekçesini ve delilleri inceler; tedbir otomatik verilmez.

Tedbir alınırsa uygulama, kararın isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmelidir. Dava öncesi tedbirde, uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas dava açılması ve dava belgesinin kanundaki usulle uygulama dosyasına sunulması gerekir. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağa kadar bu dava açma süresi işlemez (6325 m.18/A/16). Bu düzenleme, tedbirin uygulanmasını istemek için verilen bir haftayı durdurduğu şeklinde okunmamalıdır.

Bahçeme uzanan daldaki meyveleri toplayabilir miyim?

TMK m.740’ın ikinci fıkrası, ekilmiş veya üzerine yapı yapılmış arazisine dalların taşmasına katlanan komşuya bu dallarda yetişen meyveleri toplama hakkı tanır. Bu hüküm, ağacın tamamındaki meyveleri alma veya komşu parsele girip toplama yetkisi vermez. Arazinin durumu ve hangi dalın taştığı önemlidir. Meyve toplama kuralı ile zarar veren dalı kesme şartları birbirine karıştırılmamalıdır.

İlk adım: sınırı, zararı ve talebi netleştirin

Önce taşan kısmı ve somut zararı belgeleyin. Ağacın hukuki statüsünü ve gerçek parsel sınırını kontrol edin. Malikle ispatlanabilir bir bildirim üzerinden, uygun süre ve güvenli müdahale yöntemi belirleyin. Uyuşmazlık çözülemiyorsa delil tespiti, arabuluculuk ve gerekiyorsa tedbir yolunu değerlendirin. Sorun ağaçtan değil binanın sınırı aşmasından kaynaklanıyorsa komşu binanın arsaya taşması farklı koşullara tabidir.

Av. İltan Ekmekçioğlu
Mevzuat kontrol tarihi: 30 Ekim 2026. Bu yazı genel hukuki bilgilendirme içindir. Somut değerlendirme için taşınmaz kayıtları, zarar, bildirim ve koruma statüsü birlikte incelenmelidir.