Kargoyla Uyuşturucu Gönderme ve Teslim Alma Suçu

Uyuşturucu veya uyarıcı maddenin kargo, kurye ya da posta gönderisiyle başka bir yere ulaştırılması, olayın özelliklerine göre TCK m.188 kapsamında “sevk etme” veya “nakletme” fiilini oluşturabilir.

Paketin teslim alınması da tek başına önemsiz bir davranış değildir. Alıcının paketin içeriğini bildiği ve ticari amaçla kabul ettiği belirlenirse uyuşturucu ticareti suçundan sorumluluk gündeme gelebilir.

Bununla birlikte paketin kişinin adına gönderilmesi veya kargo takip kaydında telefon numarasının bulunması tek başına mahkûmiyet için her durumda yeterli değildir. Paketin içeriğine ilişkin bilgi, göndericiyle bağlantı ve teslim alma amacı somut delillerle belirlenmelidir.

Hukuki dayanak

TCK m.188/3; uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi satan, satışa arz eden, başkasına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişiyi cezalandırmaktadır.

Kargo aracılığıyla gerçekleştirilen olayda şu seçimlik hareketler gündeme gelebilir:

1. Paketi hazırlayıp kargoya veren kişi yönünden sevk etme veya nakletme.
2. Maddenin temin edilmesine ve gönderilmesine aracılık eden kişi yönünden iştirak.
3. İçeriğini bilerek teslim alan kişi yönünden kabul etme veya satın alma.
4. Teslimden sonra maddeyi saklayan kişi yönünden bulundurma veya depolama.

Güncel kanun metnine Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu üzerinden ulaşılabilir.

Maddi unsur

Suçun maddi unsurunun oluşması için gönderinin uyuşturucu veya uyarıcı madde içermesi ve failin TCK m.188’de sayılan seçimlik hareketlerden birini gerçekleştirmesi gerekir.

Paketin kargo şubesine teslim edilmesiyle sevk etme hareketinin tamamlanıp tamamlanmadığı; maddenin taşıma sürecine girip girmediği ve failin fiil üzerindeki hâkimiyeti dikkate alınarak belirlenir.

Teslim alan kişi bakımından paketi fiziksel olarak almak tek başına yeterli değildir. Kişinin paket içeriğini bilip bilmediği ve maddeyi hangi amaçla kabul ettiği araştırılmalıdır.

Fail

Suçun faili uyuşturucuyu gönderen, gönderimi yöneten, maddeyi kargoya teslim eden veya içeriğini bilerek kabul eden herhangi bir kişi olabilir.

Kargo görevlisi, taşıdığı paketin uyuşturucu içerdiğini bilmiyorsa suçun faili olmaz. Buna karşılık içeriği bilerek taşıma sürecine katkıda bulunması hâlinde iştirak hükümleri değerlendirilebilir.

Gönderide kullanılan kimlik, telefon hattı veya banka hesabının kayıtlı sahibi de otomatik olarak fail sayılamaz. Bu araçların fiilî kullanıcısı ayrıca belirlenmelidir.

Mağdur ve korunan hukuki değer

Uyuşturucu ticareti suçunda belirli bir bireysel mağdur aranmaz. Korunan temel hukuki değer toplum sağlığıdır.

Çocuğa uyuşturucu verilmesi veya satılması hâlinde kanunda özel ve daha ağır sonuç öngörülmüştür. Çocuk aynı zamanda somut suçtan zarar gören kişi olabilir.

Hareket ve sonuç

TCK m.188 seçimlik hareketli ve soyut tehlike suçu niteliğindedir. Maddenin son alıcıya ulaşması veya satılarak kazanç elde edilmesi zorunlu değildir.

Uyuşturucunun kargoya teslim edilmesi sevk etme; paket üzerinde fiilî taşıma faaliyeti yürütülmesi ise olayın özelliklerine göre nakletme kapsamında değerlendirilebilir.

Aynı kişi aynı madde üzerinde önce sevk etme, ardından nakletme veya bulundurma hareketlerini gerçekleştirmişse kural olarak seçimlik hareketlerin tek suç oluşturup oluşturmadığı incelenir.

Manevi unsur

Suç kasten işlenebilir. Failin paketin uyuşturucu veya uyarıcı madde içerdiğini bilmesi gerekir.

Kişinin yalnızca bir yakınının isteği üzerine kapalı bir paketi teslim alması, içeriği bildiğini kendiliğinden kanıtlamaz. Buna karşılık göndericiyle mesajlaşmalar, kodlu ifadeler, ödeme kayıtları ve teslim öncesi davranışlar bilgi ve kastın belirlenmesinde kullanılabilir.

Kullanma amacı ile ticaret amacı ayrımı

Paketin uyuşturucu içermesi her durumda TCK m.188 kapsamında ticaret suçunun oluştuğu anlamına gelmez. Maddenin yalnız kişisel kullanım amacıyla satın alındığı veya kabul edildiği belirlenirse TCK m.191 gündeme gelebilir.

Ayrımda özellikle şu hususlar değerlendirilir:

1. Maddenin türü ve miktarı.
2. Paket sayısı ve hazırlanma biçimi.
3. Hassas terazi veya paketleme malzemesi bulunması.
4. Gönderici ve alıcı arasındaki yazışmalar.
5. Para transferleri.
6. Daha önceki benzer gönderiler.
7. Alıcının kullanım alışkanlığına ilişkin bulgular.
8. Maddenin saklandığı yer ve teslimden sonraki davranışlar.

Miktar önemli olmakla birlikte tek başına kesin bir ölçüt değildir. Bütün deliller birlikte değerlendirilmelidir.

Nitelikli hâller

TCK m.188’de maddenin türüne, suçun işlendiği yere, failin mesleğine ve suçun birlikte veya örgütlü biçimde işlenmesine bağlı artırımlar düzenlenmiştir.

Gönderinin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi kanunda belirtilen yerlere belirli mesafe içinde bağlantılı olarak gerçekleştirilmesi ayrıca incelenmelidir.

Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi ya da örgüt faaliyeti kapsamında gerçekleştirilmesi farklı artırım oranlarına yol açabilir.

Teşebbüs

Gönderici uyuşturucuyu kargo paketine koymuş fakat paket taşıma sürecine girmeden yakalanmışsa, icra hareketlerinin ulaştığı aşamaya göre teşebbüs değerlendirmesi yapılabilir.

Kargo gönderilmiş ancak kolluk tarafından alıcıya ulaşmadan ele geçirilmişse sevk eden kişi yönünden tamamlanmış suç; içeriği bilen alıcı yönünden ise somut katkısına göre teşebbüs veya iştirak tartışması doğabilir.

Her sanık bakımından icra hareketlerinin ne zaman başladığı ayrı belirlenmelidir.

İştirak

Uyuşturucuyu temin eden, paketleyen, sahte gönderici bilgisi sağlayan, kargoya veren ve teslim alan kişiler farklı olabilir.

Her kişinin ortak suç planını bilip bilmediği ve fiil üzerinde nasıl bir katkı sağladığı ayrı incelenir. Yalnızca araç, telefon hattı veya adres sağlanması otomatik olarak müşterek faillik oluşturmaz.

Failin katkısı suçun icrası üzerinde ortak hâkimiyet sağlamıyorsa yardım etme hükümleri gündeme gelebilir.

İçtima

Aynı uyuşturucu partisine ilişkin sevk etme, nakletme, kabul etme ve bulundurma hareketleri arasında hukuki ve fiilî bütünlük varsa tek suç değerlendirmesi yapılabilir.

Farklı tarihlerde bağımsız kargo gönderileri yapılmışsa zincirleme suç veya ayrı suçların oluşup oluşmadığı; suç kararındaki birlik, mağdur, hukuki kesinti ve gönderilerin bağlantısı üzerinden belirlenir.

Gönderide sahte kimlik veya belge kullanılması hâlinde belgede sahtecilik suçu ayrıca gündeme gelebilir.

Kontrollü teslim

Kolluk, uyuşturucu bulunduğu tespit edilen paketi hemen alıkoymak yerine soruşturma makamlarının kararı ve ilgili mevzuat çerçevesinde kontrollü şekilde alıcıya ulaştırabilir.

Bu yöntemde teslim anı kamera, fiziki takip ve tutanaklarla kayıt altına alınabilir. Alıcının paketi kabul etmesi, saklaması veya açması delil olarak kullanılabilir.

Ancak kontrollü teslim, kolluğa kişiyi suç işlemeye yönlendirme yetkisi vermez. Mevcut suçun ortaya çıkarılması ile failin iradesini etkileyerek yeni suç oluşturulması birbirinden ayrılmalıdır.

Arama ve elkoyma

Kargo paketinin açılması, incelenmesi ve içeriğine el konulması bakımından CMK hükümleri uygulanır. İşlemin hukuki niteliğine göre savcı veya hâkim kararı ile gecikmesinde sakınca bulunan hâl koşulları denetlenmelidir.

Paketin tesliminden sonra konutta arama yapılmışsa konut aramasının ayrıca hukuka uygun olması gerekir. Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delillerin mahkûmiyete esas alınıp alınamayacağı CMK m.206 ve m.217 çerçevesinde değerlendirilir.

Şikâyet

Uyuşturucu madde ticareti suçu şikâyete bağlı değildir. Savcılık ve kolluk suçu öğrendiğinde resen soruşturma yürütür.

Göndericinin veya alıcının şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez.

Uzlaştırma

TCK m.188 kapsamındaki uyuşturucu ticareti suçu uzlaştırmaya tabi değildir.

Olay TCK m.191 kapsamında kullanmak için satın alma, kabul etme veya bulundurma olarak nitelendirilirse bu suç yönünden özel soruşturma, erteleme, tedavi ve denetimli serbestlik sistemi uygulanır; klasik uzlaştırma prosedürü uygulanmaz.

Görevli ve yetkili mahkeme

TCK m.188 kapsamındaki uyuşturucu ticareti suçunda görevli mahkeme ağır ceza mahkemesidir.

Yetki belirlenirken uyuşturucunun kargoya verildiği, taşındığı, teslim alındığı veya ele geçirildiği yerler dikkate alınabilir. Birden fazla yerin yetkili olması hâlinde CMK’nın bağlantı ve yetki hükümleri uygulanır.

TCK m.191 kapsamında kalan kullanma amacıyla bulundurma suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.

Zamanaşımı

TCK m.188 kapsamındaki suçlarda dava zamanaşımı, suçun kanuni ceza üst sınırı nedeniyle kural olarak on beş yıldır. Zamanaşımını kesen veya durduran nedenler somut hesaplamayı değiştirebilir.

Kargo kamera kayıtları, şube işlem görüntüleri, IP bilgileri ve iletişim kayıtları daha kısa sürelerde silinebileceğinden delil talepleri geciktirilmemelidir.

Yaptırım

TCK m.188/3 kapsamındaki uyuşturucu ticareti fiilleri için on yıldan az olmamak üzere hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezası öngörülmektedir.

Uyuşturucunun çocuklara verilmesi veya satılması, belirli maddelerden olması, kanunda sayılan yerlerin yakınında işlenmesi, mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanılması ya da suçun birden fazla kişiyle veya örgüt kapsamında işlenmesi cezayı ağırlaştırabilir.

Kullanma amacı kabul edilirse TCK m.191’de iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmekle birlikte, soruşturma aşamasında kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve denetimli serbestlik sistemi gündeme gelir.

Deliller

Kargo dosyalarında özellikle şu deliller incelenmelidir:

1. Kargo gönderi formu ve takip kayıtları.
2. Şube içi ve çevre kamera görüntüleri.
3. Gönderici ve alıcı kimlik bilgileri.
4. Gönderide kullanılan telefon numarası.
5. Parmak izi ve biyolojik inceleme sonuçları.
6. Paket üzerindeki el yazısı ve etiketler.
7. Mesajlaşma ve arama kayıtları.
8. HTS ve baz bilgileri.
9. Banka ve kripto varlık transferleri.
10. İnternet siparişi ve IP kayıtları.
11. Kontrollü teslim tutanakları ve görüntüleri.
12. Paket açma ve elkoyma tutanakları.
13. Kriminal laboratuvar raporu.
14. Şüphelilerin paket içeriğini bildiğini veya bilmediğini gösteren yazışmalar.
15. Önceki benzer kargo hareketleri.

Paketin yalnız kişinin adına gönderilmiş olması, içeriğin bilindiğini kesin olarak göstermez. Buna karşılık alıcının teslim saatini takip etmesi, göndericiyle kodlu görüşmeler yapması veya teslimden sonra paketi gizlemeye çalışması diğer delillerle birlikte değerlendirilebilir.

Sık sorulan sorular

Adıma gelen paketten uyuşturucu çıkarsa ceza alır mıyım?

Paketin adınıza gönderilmesi tek başına mahkûmiyet için yeterli değildir. İçeriği bildiğinizin ve paketi bilerek kabul ettiğinizin delillerle gösterilmesi gerekir.

Paketi açmadan teslim almak suç oluşturur mu?

Paketin açılmamış olması tek başına sorumluluğu kaldırmaz. İçeriğin önceden bilinip bilinmediği ve teslim alma amacı araştırılır.

Kargo çalışanı sorumlu olur mu?

Paketin içeriğini bilmeyen ve olağan taşıma görevini yapan çalışan ceza sorumluluğu taşımaz. İçeriği bilerek suça katkı sağladığı kanıtlanırsa durum değişebilir.

Kendim kullanmak için internetten uyuşturucu aldım; ticaret sayılır mı?

Kişisel kullanım amacı kanıtlanırsa TCK m.191 değerlendirilebilir. Miktar, mesajlar, ödeme biçimi ve diğer deliller birlikte incelenir.

Paket teslim edilmeden yakalanırsa suç tamamlanır mı?

Gönderici yönünden uyuşturucunun taşıma sürecine sokulması tamamlanmış sevk etme sayılabilir. Alıcı yönünden ise icra hareketlerinin ulaştığı aşama ayrıca değerlendirilir.

Kargo kaydındaki telefon numarası bana ait değilse ne yapılmalıdır?

Hattın abonelik ve fiilî kullanım bilgileri, cihaz kayıtları ve kargo şubesi görüntüleri istenmelidir. Yanlış veya sahte kimlik bilgisi kullanılması mümkündür.

Paketi bir arkadaşım adına teslim aldıysam sorumlu olur muyum?

İçeriği bilmeden teslim almakla, uyuşturucu olduğunu bilerek arkadaş adına paketi kabul etmek aynı değildir. Bilgi ve kast somut deliller üzerinden belirlenir.

Uyuşturucu kargo dosyasında tutuklama zorunlu mudur?

Hayır. Tutuklama otomatik değildir. Kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedeni, ölçülülük ve adli kontrolün yeterli olup olmayacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç

Kargoyla uyuşturucu gönderme, TCK m.188 kapsamında sevk etme veya nakletme; paketi içeriğini bilerek teslim alma ise kabul etme, satın alma veya bulundurma olarak değerlendirilebilir.

Gönderici veya alıcı bilgilerinin kargo sisteminde bulunması tek başına yeterli değildir. Paket içeriğinin bilinmesi, ticari amaç, iletişim kayıtları, kamera görüntüleri, para transferleri ve kriminal incelemeler birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle kullanma amacı ile ticaret amacı ayrımı ve her şüphelinin suça kişisel katkısı ayrı ayrı belirlenmelidir. Kargo görüntüleri ve dijital kayıtlar kısa sürede kaybolabileceğinden delil taleplerinin geciktirilmemesi önem taşır.

Kaynakça

1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.35, 37–39, 43, 66, 188, 191 ve 192.
2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.12, 116–127, 135, 139, 140, 206, 217 ve 253.
3. 4208 sayılı Kanun ve Kontrollü Teslimat Uygulaması Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelik.
4. Yargıtay Karar Arama.
5. Uyuşturucu Madde İmal ve Ticareti – TCK 188.
6. TCK 191 Uyuşturucu Kullanma ve Bulundurma.
7. TCK 192 Uyuşturucu Suçlarında Etkin Pişmanlık.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Paket, tutanaklar, iletişim kayıtları ve kriminal rapor incelenmeden suç vasfı veya yargılama sonucu hakkında kesin değerlendirme yapılamaz.