CMK 285 Özel Kanunda Temyiz Yazıyorsa Nereye Başvurulur?

Bazı özel kanunlarda bir ceza mahkemesi kararının “temyiz edilebileceği” veya karar hakkında “Yargıtaya başvurulabileceği” yazabilir. Ancak bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesiyle ceza yargılamasında ilk denetim aşaması kural olarak istinaf olmuştur.

CMK 285, eski veya özel nitelikteki kanun yolu ifadelerinin güncel istinaf sisteminde nasıl uygulanacağını düzenler. Kuralın bir istisnası da Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu’ndaki iade yargılaması için öngörülmüştür.

CMK 285 Güncel Madde Metni

Özel kanunların temyize ilişkin hükümleri

Madde 285 – (1) 23/4/2016 tarihli ve 6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanununun 18 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükmü hariç; diğer kanunlarda temyiz edilebileceği veya haklarında Yargıtaya başvurulabileceği belirtilmiş olup da bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işlere ilişkin ilk derece mahkemelerinin karar ve hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulur.

CMK 285 Ne Düzenler?

Madde, özel kanunlarda kullanılan “temyiz” ve “Yargıtaya başvuru” ifadelerini ceza muhakemesindeki iki dereceli kanun yolu sistemine uyumlu hâle getirir. Bölge adliye mahkemesinin görev alanındaki bir dava veya işte, ilk derece mahkemesi kararına karşı doğrudan Yargıtaya gidilmesi yerine önce istinaf yolu kullanılır.

Bu hüküm, özel kanundaki kanun yolu hakkını kaldırmaz. Başvurunun yöneldiği ilk inceleme merciini değiştirir. İstinafa açık kararların genel çerçevesi CMK 272 istinaf yazısında açıklanmıştır.

Özel Kanunda “Temyiz Edilebilir” Yazıyorsa Nereye Başvurulur?

Karar, bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren bir dava veya işe ilişkin ilk derece mahkemesi kararıysa CMK 285 gereğince istinaf yoluna başvurulur. Dilekçe, doğrudan Yargıtaya gönderilmesi talebiyle değil, istinaf incelemesi yapılması amacıyla sunulur.

Başvurunun süresi ve biçimi somut kararın tabi olduğu özel hükümle birlikte incelenmelidir. Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki genel istinaf başvuru usulü için CMK 273 istinaf süresi düzenlemesi önem taşır.

CMK 285 Her Özel Kanun İçin Uygulanır mı?

Madde, özel kanundaki kararın bölge adliye mahkemelerinin görev alanında kalan bir dava veya işe ilişkin olması şartını arar. İdarî yargıya, hukuk yargısına ya da başka bir özel inceleme düzenine tabi kararlar sırf metinde “temyiz” kelimesi bulunduğu için CMK 285 kapsamına girmez.

Ayrıca özel kanunun daha sonra yürürlüğe giren açık ve farklı bir kanun yolu sistemi kurup kurmadığı da kontrol edilmelidir. Kanunların yürürlük tarihleri ve özel hükümler birlikte değerlendirilmeden yalnız madde başlığına göre merci belirlenmemelidir.

6706 Sayılı Kanundaki İstisna Nedir?

CMK 285, 6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu’nun 18’inci maddesinin dördüncü fıkrasını açıkça kapsam dışında bırakır. Bu hüküm, iade yargılamasında mahkeme kararına karşı temyiz yoluna başvurulabileceğini ve başvurunun Yargıtay tarafından inceleneceğini düzenler.

Dolayısıyla 6706 sayılı Kanun’un bu özel hükmünde, CMK 285 uyarınca başvurunun istinafa dönüştürülmesi söz konusu değildir. İade yargılamasının kendine özgü doğrudan temyiz sistemi korunmuştur.

İstinaftan Sonra Yargıtaya Başvurulabilir mi?

CMK 285 yalnız ilk derece mahkemesi kararına karşı kullanılacak ilk kanun yolunu belirler. Bölge adliye mahkemesinin kararından sonra temyiz imkânı bulunup bulunmadığı ise CMK 284 direnme yasağı ve temyize ilişkin hükümler kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Her bölge adliye mahkemesi kararı temyize açık değildir. Kararın türü, suç için öngörülen yaptırım, verilen ceza ve CMK’daki kesinlik sınırları incelenmelidir. CMK 285 tek başına bütün istinaf kararları için Yargıtay başvurusu hakkı oluşturmaz.

Yanlışlıkla Yargıtaya Başvuru Yapılırsa Ne Olur?

Kanun yolunun veya merciin yanlış gösterilmesi, başvurunun sırf bu nedenle reddedilmesine yol açmamalıdır. Başvurunun doğru merciye gönderilmesini düzenleyen genel güvence CMK 264 kanun yolunda yanılma kapsamında ele alınır.

Bununla birlikte bu güvenceye dayanarak süre riski alınmamalıdır. Dilekçenin süresinde verilmesi, itiraz edilen kararın açıkça belirtilmesi ve talebin hukuki niteliğinin anlaşılır biçimde yazılması gerekir.

Başvurudan Önce Hangi Hususlar Kontrol Edilmelidir?

• Kararı veren makamın ilk derece ceza mahkemesi olup olmadığı,
• Dava veya işin bölge adliye mahkemesinin görev alanına girip girmediği,
• Özel kanunda temyiz veya Yargıtaya başvuru ifadesinin bulunup bulunmadığı,
• CMK 285’teki 6706 sayılı Kanun istisnasının uygulanıp uygulanmadığı,
• Başvuru süresinin hangi tarihte başladığı,
• İstinaf sonrasında ayrıca temyiz olanağı bulunup bulunmadığı

birlikte değerlendirilmelidir. Kanun yolu bildirimi, gerekçeli karar ve tebliğ belgesi aynı dosyada karşılaştırılmalıdır.

CMK 285’in Uygulamadaki Önemi

Özel kanunların farklı dönemlerde hazırlanmış olması, kanun yolu terminolojisinde uyumsuzluk yaratabilir. CMK 285, bölge adliye mahkemelerinin görev alanındaki ceza işlerinde bu uyumsuzluğu gidererek ilk derece kararlarının önce istinaf denetiminden geçmesini sağlar.

Böylece özel kanunda eski sistemden kalan bir “temyiz” ifadesi bulunması, kural olarak ilk derece mahkemesinden doğrudan Yargıtaya başvurulacağı anlamına gelmez. Açık istisnalar ise kendi özel hükümlerine göre uygulanır.

Sık Sorulan Sorular

Özel kanunda temyiz yazıyorsa doğrudan Yargıtaya mı başvurulur?

Kural olarak hayır. Karar bölge adliye mahkemesinin görev alanındaki bir ceza işiyle ilgiliyse CMK 285 uyarınca önce istinafa başvurulur.

CMK 285 kanun yolu hakkını kaldırır mı?

Hayır. Özel kanundaki başvuru hakkını ortadan kaldırmaz; ilk derece kararının önce hangi merci tarafından inceleneceğini belirler.

Her özel kanun kararı CMK 285 kapsamına girer mi?

Hayır. Kararın ceza yargısına ve bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren bir dava veya işe ilişkin olması gerekir.

İade kararında önce istinafa mı gidilir?

6706 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinin dördüncü fıkrası CMK 285’in açık istisnasıdır. Bu hükümde mahkeme kararına karşı doğrudan temyiz yolu korunmuştur.

İstinaftan sonra mutlaka temyiz hakkı var mıdır?

Hayır. Bölge adliye mahkemesi kararının temyize açık olup olmadığı CMK’nın temyize ilişkin hükümlerine göre ayrıca belirlenir.

Yanlış merciye verilen dilekçe geçersiz olur mu?

Yanlış kanun yolu veya merci gösterilmesi tek başına hak kaybı yaratmamalıdır; dilekçe doğru mercie gönderilir. Ancak başvuru süresi mutlaka korunmalıdır.

CMK 285 hukuk ve idarî davalarda da uygulanır mı?

Hayır. Madde ceza muhakemesine ve bölge adliye mahkemelerinin görev alanındaki ceza dava ve işlerine ilişkindir.

İstinaf incelemesinden sonra bölge adliye mahkemesi kararının Yargıtaya götürülüp götürülemeyeceği CMK 286 temyiz edilebilen kararlar kapsamında belirlenir.

Sonuç

CMK 285, özel kanunlarda temyiz edilebileceği veya Yargıtaya başvurulabileceği belirtilen ilk derece ceza mahkemesi kararlarının, bölge adliye mahkemelerinin görev alanına girmesi hâlinde önce istinaf denetimine götürülmesini sağlar. 6706 sayılı Kanun’un iade yargılamasına ilişkin özel temyiz hükmü ise bu kuralın açık istisnasıdır.

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut olayın suç tarihi, delilleri ve usulî durumu değerlendirilmeden hukuki görüş yerine kullanılamaz.